Kukawka prążkowana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kukawka prążkowana
Neomorphus radiolosus[1]
P. L. Sclater & Salvin, 1878
Kukawka prążkowana
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd kukułkowe
Rodzina kukułkowate
Podrodzina kleszczojady
Plemię Neomorphini
Rodzaj Neomorphus
Gatunek kukawka prążkowana
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kukawka prążkowana (Neomorphus radiolosus) – gatunek średniej wielkości lub dużego ptaka z rodziny kukułkowatych, podrodziny kleszczojadów. Występuje endemicznie po zachodniej stronie Andów w Kolumbii i Ekwadorze. Zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisali Philip Lutley Sclater i Osbert Salvin. Opis ukazał się w 1878 roku na łamach Proceedings of the Zoological Society of London. Holotyp pochodził z Ekwadoru, za miejsce odłowienia wskazano Intaj (dalsze położenie nieznane). Nadano mu nazwę Neomorphus radiolosus[3] akceptowaną obecnie przez IOC[4].

Pierwszy opis zawierał informacje o wyglądzie upierzenia, wymiary, miejsce zebrania holotypu, uwagi co do klasyfikacji w rodzaju Neomorphus oraz załączoną tablicę barwną oznaczoną numerem XXVII. Miejsce przechowywania holotypu określono jako Museum SalvinGodman[3], wiadome jest, że trafił potem do Muzeum Brytyjskiego (znalazł się w katalogu z 1891)[5]. Gatunek monotypowy[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała mieści się w przedziale 46–50 cm[6]. Około 5 cm przypada na dziób (mierzony od zgięcia po koniuszek), a 25,5 cm na ogon (tyle mierzą środkowe sterówki, zewnętrzne mierzą około 17 cm). Skrzydła mają długość blisko 17 cm, zaś skok – 7 cm[3]. W większości upierzenie grzbietu i spodu ciała przybiera barwę czarną; dzięki płowym obrzeżom piór sprawia wrażenie łuskowanego. Niższą, brązową część grzbietu pokrywają drobne, czarne prążki. Kuper odróżnia czarnobrązowy kolor. Pokrywy skrzydłowe kasztanowe. Zewnętrzne lotki I rzędu mają barwę czarną, pozostałe – także II rzędu – fioletowoczerwoną. Długi, w porównaniu do ciała, ogon cechuje zielono-fioletowy połysk. Czub i kark porastają czarne, połyskujące ciemnozielono pióra. Za okiem widoczne jest nagie pole niebieskiej skóry, a do tego czarna obrączka oczna, która w okresie lęgowym zmienia kolor na niebieski. Tęczówka brązowa. Dziób mocny, górna szczęka szara, dolna żółtawa. Nogi niebieskoszare, stosunkowo długie i mocne. Brak dymorfizmu płciowego, osobniki młodociane przypominają dorosłe[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Kukawka prążkowana występuje na zachodnich zboczach Andów na terenie południowo-zachodniej Kolumbii i północno-zachodniego Ekwadoru. Ograniczona jest do regionu biogeograficznego zwanego Chocó, będącego lasem deszczowym leżącym u pacyficznego wybrzeża Andów. Środowisko życia stanowią lasy deszczowe, zarówno nizinne jak i górskie[6], na wysokości 30–1525 m n.p.m.[7]

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Zwykle ptaki tego gatunku widuje się, gdy chodzą lub biegają po ziemi. Mogą latać, jednak częściej, by dostać się na wyższe miejsce, podskakują lub posługują się krótkim podfrunięciem. W trakcie żerowania zwierzę często podnosi i opuszcza czubek. Podąża za mrówkami nomadycznymi (ang. army ants), które wypłaszają zdobycz (owady i inne stawonogi). Prócz tego zjada płazy bezogonowe, jaszczurki i małe węże, którymi trzęsie, dopóki nie padną, a następnie je zjada. Kukawki prążkowane żerują samotnie. W przypadku spotkania dwóch ptaków często dochodzi do okazywania agresji i przepędzenia konkurenta przez kłapanie dziobem lub rozkładanie skrzydeł i ogona ku ziemi. Wypłoszony ptak opuszcza okolice kolonii mrówek[6]. Niekiedy odzywa się niskim muu, podobnym do muczenia krowy[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Co najmniej do 1997 (ukazanie się 4. tomu Handbook of the Birds of the World) wszelkie aspekty N. radiolosus rozrodu pozostawały nieznane[4]. Wg danych z 2014 roku wiadomo, że lęgi wyprowadza od marca do czerwca. Gniazdo mieści się 4–5 m nad ziemią, na drzewie (konstrukcje stwierdzano w lesie pierwotnym). Zniesienie małe, zwykle liczy jedno jajo. Młode karmione jest przez oboje rodziców drobnymi bezkręgowcami, w tym prostoskrzydłymi, oraz małymi kręgowcami, jak niewielkie żaby. Brak innych informacji[6].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez International Union for Conservation of Nature gatunek klasyfikowany jest jako zagrożony wyginięciem (EN, Endangered). W 1997 znany był jedynie z dwunastu lokacji, po sześć w każdym zamieszkiwanym państwie[4]. W latach 2000–2008 włącznie N. radiolosus przypisywano status narażonego (VU, Vulnerable), po 2008 zmieniono na zagrożony. Szacunki oparte na zagęszczeniu ptaków i przybliżonym zasięgu (18,1 tys. km²) wskazują na populację nie większą niż 2500 osobników. Zagrożenie dla gatunku stanowi wycinka lasów, kłusownictwo oraz mała ilość potomstwa. Występuje w 11 obszarach uznanych za ostoje ptaków IBA, w tym dwóch rezerwatach naturalnych i Parku Narodowym Munchique[7].

Przypisy

  1. Neomorphus radiolosus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Neomorphus radiolosus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Three New Birds from Ecuador. „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 439, 1878. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Payne, R.: Banded Ground-cuckoo (Neomorphus radiolosus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 1997. [dostęp 9 maja 2014].
  5. Philip Lutley Sclater & George Ernest Shelley: Catalogue of Birds on the British Musem. T. 19. Picariae. 1891, s. 418-419.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Nicole Bouglouan: Banded Ground-Cuckoo. Oiseaux-Birds, 11 stycznia 2014.
  7. 7,0 7,1 Banded Ground-cuckoo Neomorphus radiolosus. BirdLife International. [dostęp 9 sierpnia 2014].