Kuklik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kuklik
Morfologia gatunku typowego –kuklika pospolitego)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj kuklik
Nazwa systematyczna
Geum L.
Sp. Pl. 500. 1753
Typ nomenklatoryczny
Geum urbanum L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat kuklika szkarłatnego

Kuklik (Geum) – rodzaj roślin kwiatowych z rodziny różowatych. Obejmuje co najmniej 35 gatunków roślin zielnych[3] występujących w umiarkowanych i chłodnych strefach na obydwu półkulach[4]. Rośliny te zasiedlają różne siedliska – słabe łąki górskie, miejsca skaliste, zarośla i lasy. Szereg gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Zarówno w naturze, jak i w hodowli łatwo tworzą mieszańce[5].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

W Europie występuje 12 gatunków, 6 gatunków rośnie na Nowej Zelandii, pozostałe występują w Himalajach, w północnej Azji oraz na obu kontynentach amerykańskich[5]. W Polsce w stanie dzikim występuje 5 gatunków[6]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zazwyczaj niskie byliny, z liśćmi skupionymi u nasady pędów, czasem z rozłogami. Pędy do 90 cm wysokości[5].
Liście
Skupione w rozetę przyziemną, poza tym rosną wzdłuż pędu, zwykle mniejsze. Lirowate lub nieregularnie pierzasto podzielone na 3 lub więcej ząbkowanych listków[5].
Kwiaty
Pięciokrotne, na szczytach pędu, u niektórych gatunków zwieszone. Kielich wsparty podobnym do niego kieliszkiem. Płatki żółte, brązowe, pomarańczowe, rzadziej białe. Płatki nie połączone u nasady, równej długości, na końcach zaokrąglone. Pręciki liczne. Zalążnia górna, utworzona z wielu owocolistków[5].
Owoce
Wiele suchych, jednonasiennych niełupek z długimi, trwałymi słupkami i znamionami, czasem haczykowatymi, co ułatwia rozsiewanie przez zwierzęta, czasem wydłużonymi i owłosionymi, co z kolei ułatwia rozsiewanie przez wiatr[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj tradycyjnie raczej wąsko ujmowany. W świetle filogenetycznych badań molekularnych w jego obrębie zagnieżdżonych jest kilka mniejszych rodzajów, tradycyjnie wyodrębnianych (pragnia Waldsteinia, Acomastylis, Novosieversia, Oncostylus, Orthurus, Taihangia, Coluria)[7]. W niektórych bazach danych taksonomicznych rodzaj Geum uzupełniany jest o gatunki z wymienionych rodzajów[8].

Synonimy[8]

Acomastylis Greene, Erythrocoma Greene, Neosieversia Bolle, Novosieversia F. Bolle, Oncostylus (Schltdl.) F. Bolle, Parageum Nakai & H. Hara, Stylypus Raf.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do plemienia Colurieae, podrodziny Rosoideae, rodziny różowatych (Rosaceae Juss.), rzędu różowców, kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[9][1].

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), rodzaj kuklik (Geum L.)[10].

Wykaz gatunków[3][6][11]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-23].
  2. Geum. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-02-03].
  3. 3,0 3,1 Geum. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-06-11].
  4. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 140. ISBN 0333748905.
  6. 6,0 6,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Jenny E. E. Smedmark, Torsten Eriksson. Phylogenetic Relationships of Geum (Rosaceae) and Relatives Inferred from the nrITS and trnL - trnF Regions. „Systematic Botany”. 27, 2, s. 303–317, 2002. 
  8. 8,0 8,1 Taxon: Geum. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2014-06-09].
  9. D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell. Phylogeny and classification of Rosaceae. „Plant Systematics and Evolution”. 266, s. 5–43, 2007. doi:10.1007/s00606-007-0539-9. 
  10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Geum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
  11. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.