Kult jednostki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jeden z przejawów kultu jednostki. Pomnik przywódców Korei Północnej: Kim Ir Sena (z lewej) i jego syna Kim Dzong Ila na wzgórzu Mansudae w Pjongjangu
Portrety dyktatorów Hafiza i Baszszara Al-Asada na budynku poczty w Damaszku.

Kult jednostki − kult przywódcy w imperialnym, autorytarnym lub totalitarnym systemie władzy.

Cechy[edytuj | edytuj kod]

Przywódca otaczany takim kultem jest przedstawiany przez państwową propagandę jako osoba nieprzeciętnie utalentowana, nieomylna, której cały naród jest winien wdzięczność. Jego wizerunek jest powielany w niezliczonych pomnikach, obrazach itd., a przypisywane mu myśli i wypowiedzi są nieustannie cytowane w książkach i innych mediach. Jakakolwiek próba kwestionowania geniuszu osoby otaczanej kultem bądź dewastowania jej wizerunków w totalitarnym państwie jest karana surowymi represjami.

Czasami kult przybiera formę parareligijną z "rytuałami" na część przywódcy, "modlitwami" do niego i "medytowaniem" jego wypowiedzi. Ciało przywódcy może zostać zabalsamowane i wystawione na widok publiczny w mauzoleum, np. Mauzoleum Lenina, Mauzoleum Mao Zedonga.

Pochodzenie terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin kult jednostki pochodzi z rosyjskiego (культ личности) i został po raz pierwszy użyty przez Nikitę Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR w 1956 r. W wygłoszonym tam referacie O kulcie jednostki i jego następstwach Chruszczow potępił Józefa Stalina za błędy w przywództwie, wypaczenie socjalizmu i otaczanie swojej osoby kultem.

Inne przykłady[edytuj | edytuj kod]

W ZSRR kultem otaczano także Włodzimierza Lenina.

Za przykładem Stalina, kult wokół własnej osoby budowali także inni przywódcy komunistyczni: Mao Zedong, Kim Ir Sen, Enver Hodża, Nicolae Ceausescu, Kim Dzong Il, jak również niekomunistyczni dyktatorzy tacy jak Saddam Husajn, Muammar al-Kaddafi, Hafiz al-Asad, Baszszar al-Asad, Francisco Macías Nguema. Do dziś kultem cieszy się Fidel Castro, a próbowali lub próbują się do niego odwoływać także przywódcy postkomunistyczni, m.in. prezydent Turkmenistanu Saparmurat Nijazow oraz rządzący do dziś przywódca Białorusi, Aleksander Łukaszenka.

W PRL kult jednostki próbowano budować wokół Bolesława Bieruta.

W państwach o ustrojach opartych na ideologii nazistowskiej oraz faszystowskiej kultem otaczano Adolfa Hitlera, Benito Mussoliniego i Francisco Franco.

Zdaniem Andrzeja Koraszewskiego, kult, którym otaczano w Polsce Jana Pawła II, szczególnie w ostatnim okresie jego pontyfikatu (gdy wznoszono liczne pomniki i jego imieniem nazywano wiele instytucji), nosił wiele znamion kultu jednostki[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy