Kunqu
| Kunqu | |
| Nazwa chińska | |
| Hanyu pinyin | Kūnqǔ |
| Wade-Giles | K'un-ch'ü |
| Zn. tradycyjne | 崑曲 |
| Zn. uproszczone | 崑曲 |
Opera Kunqu, znana też jako Kunju (昆剧), jest jedną z najstarszych form opery chińskiej, jaka dotrwała do naszych czasów. Powstała na przełomie panowania dynastii Yuan (1271–1368) i Ming (1368–1644). Zdominowała teatr chiński w czasie od XVI do XVIII w. i wywarła decydujący wpływ na nowsze chińskie formy operowe – opery pekińskiej i syczuańskiej. Szczyt popularności osiągnęła na przełomie panowania dynastii Ming i Qing (1644–1911). Od XVIII w. stopniowo traci znaczenie. Na początku XX wieku ten gatunek opery był zagrożony całkowitym wygaśnięciem. Aktualnie w obliczu konkurencji ze strony kultury masowej i braku zainteresowania ze strony młodszego pokolenia istnieje niebezpieczeństwo zaniku tej form opery jako żywej sztuki, a jej repertuar jest systematycznie ograniczany. Jeszcze w połowie XX wieku regularnie wykonywano ok. 400 arii, obecnie już tylko kilkadziesiąt.
Opera Kunqu wymaga od publiczności wysokiego poziomu wiedzy. Konstrukcja charakteryzuje się zastosowaniem wiodącej melodii kunqiang (jednej z czterech wielkich melodii charakterystycznych opery chińskiej, obok bangziqiang, huangpiqiang i gaoqiang) i wirtuozowskimi schematami rytmicznymi changqiang. Łączy w jednej formie scenicznej śpiew, recytację, taniec wykorzystujący dwa podstawowe kroki taneczne oraz ruch ciała o niezwykłej różnorodności, wyrażający konkretne emocje.
Układ sceniczny jest dynamiczny, zaś charakterystyczne dla obsady są główne role młodego mężczyzny i młodej kobiety; występują też role komediowe i rola starego człowieka. Zostały one później zastosowane również w innych formach opery chińskiej. Aktorom akompaniują instrumenty strunowe, dęte i perkusyjne.
Profesjonalne zespoły uprawiające operę Kunqu działają obecnie w siedmiu miastach: Pekin, Szanghaj, Yongjia/Wenzhou, Chenzhou, Hangzhou, Tajpej i Nankin. Amatorskie zespoły operowe działają w wielu innych miastach Chin i za granicą.
W r. 2001 opera Kunqu została wpisana na listę Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.
