Kurki (powiat olsztyński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kurki
Widok na Kurki z sąsiedniego Ząbia
Widok na Kurki z sąsiedniego Ząbia
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Liczba ludności (2012) 78
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0484357
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kurki
Kurki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kurki
Kurki
Ziemia 53°32′13″N 20°28′31″E/53,536944 20,475278Na mapach: 53°32′13″N 20°28′31″E/53,536944 20,475278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kurki - kościół katolicki
Kurki - cmentarz przykościelny

Kurki (niem. Kurken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona wśród lasów, przy dawnej granicy Warmii z Mazurami, przy ujścu rzeki Łyny z jeziora Kiernoz Wielki. Jest to wieś letniskowa, w okresie wakacji licznie odwiedzana przez turystów. W sąsiedztwie wsi liczne domki letniskowe i pola namiotowe. We wsi znajduje się kościół katolicki (fila parafii Orzechowo).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała na dawnym obszarze Galindii i prawdopodobnie w miejscu kultu pruskiej bogini urodzaju Kurko (Curche). W 1341 r. w Kurkach odbyło się spotkanie wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Dietricha von Altenburga z wójtem krajowym biskupstwa warmińskiego celem ustalenia południowej granicy Warmii (ziem należącyh do dziecezji warminskiej). W 1538 r. była to wieś czynszowa na 60 łanach, sołtysem był niejaki Jan a osadnicy byli polskiego pochodzenia (najpewniej z Mazowsza). W XVIII w. wybudowano barokowy kościół. Erygowany 14 września 1753 r. Do 1855 roku kościół w Kurkach był filią parafii w Żelaźnie. Szkoła wiejska powstała na początku XIX w. W 1906 roku przeprowadzono remont tutejszego kościoła. W 1939 r. we wsi było 120 mieszkańców (sami Mazurzy). W tym czasie we wsi była szkoła, sklep, leśniczówka, karczma, kościół ewangelicki, posterunek żandarmerii. W 1945 r. szkoła została spalona.

W 1958 r., w Kurkach, przebywający na spływie kajakowym ks. Karol Wojtyła, na wezwanie kardynała Stefana Wyszyńskiego, na samochodzie wiozącym bańki z mlekiem i worki, rozpoczął podróż do Warszawy. Za kilka dni, już jako biskup pomocniczy w Krakowie, wrócił aby kontynuować spływ kajakowy rzeką Marózką wraz z młodzieżą. W 1944 roku parafia ewangelicka w Kurkach liczyła 1500 osób. W 1997 roku mieszkało we wsi 70 osób. W 2005 r. we wsi było 70 mieszkańców, sklep, poczta, kościół, dwie leśniczówki, mała stadnina koni. W 2012 r. w miejscowość miała 78 mieszkańców[1]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • cmentarz ewangelicki, założony w XVIII wieku.
  • kościół, dawniej ewangelicki, obecnie katolicki (wykupiony od gminy ewangelickiej), pw. św. Maksymiliana Kolbe, wybudowany w połowie XVIII w. Budowla jednonawowa z rozbudowanym chórem (typowe dla kościołów ewangelickich). Wysoka wieża zwieńczona dachem w kształcie hełmu. W wyposażeniu wnętrza witraże prawdopodobnie z końca XVIII w. lub z początków XIX w. Z małych organów pozostał portyk organowy oraz pojedyncze piszczałki. We wnętrzu kościoła jest epitafium (w języku niemieckim) poświęcone poległym mieszkańcom parafii w czasie pierwszej wojny światowej, z nazwami miejscowości: Dąb, Marózek, Lipowo Kurkowskie, Kurki, Maróz, Swaderki.

Ludzie związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Tutaj w 1831 urodził się Herman Pełka.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy