Kurt Franz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kurt Franz (ur. 17 stycznia 1914 w Düsseldorfie, zm. 4 lipca 1998 w Wuppertalu) – zbrodniarz hitlerowski, ostatni komendant obozu zagłady w Treblince.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W wieku 15 lat Kurt Franz zakończył edukację i rozpoczął pracę jako kucharz. W 1935 powołany do niemieckiej armii, gdzie przydzielono mu role kucharza w pułku artylerii[1]. Po zakończeniu służby wstąpił do SS. Początkowo służył w obozie koncentracyjnym Buchenwald, następnie od 1939 brał udział w akcji T4[1].

Belzec[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1942 (po rozpoczęciu akcji Reinhard) przydzielony został do służby w obozie zagłady Belzec. Posiadał stopień scharführera, następnie (20 kwietnia) awansował na oberscharführera. Pracował jako kucharz i szkolił ukraińskich strażników[2].

Treblinka i zbrodnie na więźniach[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie sierpnia i września 1942 Franz desygnowany został do Treblinki, gdzie otrzymał stanowisko zastępcy komendanta obozu Franza Stangla; wtedy miał stopień oberscharführera. Otrzymał od więźniów Treblinki przydomek „Lalke” („lalka” w jidysz), ze względy na swój przystojny wygląd i okrągłą, niemal dziecięcą twarz[1]. W Treblince uważany był za głównego obozowego oprawcę, a zarazem (przez więźniów) jako cechującego się największym okrucieństwem. W trakcie obchodów obozu Franzowi towarzyszył pies Barry, przeszkolony do atakowania na komendę; często atakował genitalia, które mógł częściowo odgryźć, lub pośladki ze względu na swoje duże rozmiary (określony jako wielkości cielęcia). Pies zachowywał się ponoć łagodnie, kiedy Franza nie było w pobliżu; w roku 1944 psa zabrał Franz Stangl i w jego obecności Barry nie wykazywał agresji. Uśpiono go w 1947 z przyczyn zdrowotnych[2].

Zachowała się relacja Oskara Strawczyńskiego w której Franz, po oddaniu strzału ze strzelby w pośladki jednego z więźniów i obejrzeniu rany, podsumował swój czyn stwierdzeniem Cholera, jaja nie zostały zranione![3]. Także Strawczyński o Franzu zeznał następująco[4]:

Quote-alpha.png
Szczególnym okrucieństwem odznaczał się Niemiec nazwiskiem Franz, (...) chodził on przeważnie z psem zwanym "Bari". Pies ten był tak przyuczony, że na rozkaz rzucał się na robotnika i szarpał go w ten sposób, że bardzo często dobijano go w lazarecie.

Według innej relacji, na początku roku 1943, Kurt Franz odnalazł na rampie, na której rozbierały się więźniarki trójkę dzieci, prawdopodobnie zgubionych przez matki w wyniku zamieszania. Jedno z nich podrzucił nogą i w powietrzu pchnął na ścianę, przez co dziecko zmarło. Kiedy indziej wraz z innym SS-manem zabił w ten sposób roczne i półroczne dziecko[1].

Zachowały się zdjęcia wykonywane przez Franza na terenie całego obozu w Treblince, mimo że było to niedozwolone; na zdjęciach nie ma przedstawionych m.in. komór gazowych[5]. 21 czerwca 1943 awansował na stanowisko SS-Untersturmführera[2]. W sierpniu po buncie więźniów objął stanowisko komendanta obozu. Ponownie wprowadził gazowanie więźniów, przez co już w połowie sierpnia zagazowano 7600 więźniów z getta białostockiego. Franz brał udział w likwidacji więźniów w ramach „zacierania śladów”, którą kierował. 17 listopada 1943 roku strzałem w tył głowy Franz i dwóch innych SS-manów zlikwidował pozostałych więźniów z żydowskiego komanda (którzy pomagali mu w niszczeniu pozostałości obozu); ich zwłoki zostały spalone[6].

Losy po opuszczeniu obozu[edytuj | edytuj kod]

Po opuszczeniu Treblinki Franz został wysłany do Triestu, gdzie brał udział w likwidacji Żydów i partyzantów. Po wojnie skazany na karę więzienia, Kurt Franz po wojnie przez pewien czas pozostawał bezkarny. 3 września 1965 roku został skazany na dożywotnie pozbawienie wolności pod zarzutem morderstwa na 139 osobach w 35 przypadkach oraz współuczestnictwa w likwidacji około 300 tys. ludzi[7]. Zwolniony ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia w 1993[7], zmarł 4 lipca 1998 w domu spokojnej starości w Wuppertal[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Untersturmführer Kurt Franz. W: Yitzhak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka: The Operation Reinhard Death Camps. 1999.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 The Treblinka Perpetrators. An overview of the German and Austrian SS and Police Staff. Treblinka, 23 września 2006.
  3. W materiale źródłowym Damn it, the balls haven't been harmed!
  4. Fragment zeznań Oskara Strawczyńskiego. W: GKBZH w Polsce, DS. 188/67 [on-line]. [dostęp 7 maja 2014].
  5. Methods and Materials (Continued). 3. The Reconstruction of Treblinka, 29 października 2013.
  6. Obóz zagłady w Treblince.
  7. 7,0 7,1 Biogramy. [dostęp 7 maja 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]