Kurt Franz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kurt Franz (ur. 17 stycznia 1914 w Düsseldorfie, zm. 4 lipca 1998 w Wuppertalu) – zbrodniarz hitlerowski, ostatni komendant obozu zagłady w Treblince.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W wieku 15 lat Kurt Franz zakończył edukację i rozpoczął pracę jako kucharz. W 1935 powołany do niemieckiej armii, gdzie przydzielono mu role kucharza w pułku artylerii[1]. Po zakończeniu służby wstąpił do SS. Początkowo służył w obozie koncentracyjnym Buchenwald, następnie od 1939 brał udział w akcji T4[1].

Belzec[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1942 (po rozpoczęciu akcji Reinhard) przydzielony został do służby w obozie zagłady Belzec. Posiadał stopień scharführera, następnie (20 kwietnia) awansował na oberscharführera. Pracował jako kucharz i szkolił ukraińskich strażników[2].

Treblinka i zbrodnie na więźniach[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie sierpnia i września 1942 Franz desygnowany został do Treblinki, gdzie otrzymał stanowisko zastępcy komendanta obozu Franza Stangla; wtedy miał stopień oberscharführera. Otrzymał od więźniów Treblinki przydomek „Lalke” („lalka” w jidysz), ze względy na swój przystojny wygląd i okrągłą, niemal dziecięcą twarz[1]. W Treblince uważany był za głównego obozowego oprawcę, a zarazem (przez więźniów) jako cechującego się największym okrucieństwem. W trakcie obchodów obozu Franzowi towarzyszył pies Barry, przeszkolony do atakowania na komendę; często atakował genitalia, które mógł częściowo odgryźć, lub pośladki ze względu na swoje duże rozmiary (określony jako wielkości cielęcia). Pies zachowywał się ponoć łagodnie, kiedy Franza nie było w pobliżu; w roku 1944 psa zabrał Franz Stangl i w jego obecności Barry nie wykazywał agresji. Uśpiono go w 1947 z przyczyn zdrowotnych[2].

Zachowała się relacja Oskara Strawczyńskiego w której Franz, po oddaniu strzału ze strzelby w pośladki jednego z więźniów i obejrzeniu rany, podsumował swój czyn stwierdzeniem Cholera, jaja nie zostały zranione![3]. Także Strawczyński o Franzu zeznał następująco[4]:

Quote-alpha.png
Szczególnym okrucieństwem odznaczał się Niemiec nazwiskiem Franz, (...) chodził on przeważnie z psem zwanym "Bari". Pies ten był tak przyuczony, że na rozkaz rzucał się na robotnika i szarpał go w ten sposób, że bardzo często dobijano go w lazarecie.

Według innej relacji, na początku roku 1943, Kurt Franz odnalazł na rampie, na której rozbierały się więźniarki trójkę dzieci, prawdopodobnie zgubionych przez matki w wyniku zamieszania. Jedno z nich podrzucił nogą i w powietrzu pchnął na ścianę, przez co dziecko zmarło. Kiedy indziej wraz z innym SS-manem zabił w ten sposób roczne i półroczne dziecko[1].

Zachowały się zdjęcia wykonywane przez Franza na terenie całego obozu w Treblince, mimo że było to niedozwolone; na zdjęciach nie ma przedstawionych m.in. komór gazowych[5]. 21 czerwca 1943 awansował na stanowisko SS-Untersturmführera[2]. W sierpniu po buncie więźniów objął stanowisko komendanta obozu. Ponownie wprowadził gazowanie więźniów, przez co już w połowie sierpnia zagazowano 7600 więźniów z getta białostockiego. Franz brał udział w likwidacji więźniów w ramach „zacierania śladów”, którą kierował. 17 listopada 1943 roku strzałem w tył głowy Franz i dwóch innych SS-manów zlikwidował pozostałych więźniów z żydowskiego komanda (którzy pomagali mu w niszczeniu pozostałości obozu); ich zwłoki zostały spalone[6].

Losy po opuszczeniu obozu[edytuj | edytuj kod]

Po opuszczeniu Treblinki Franz został wysłany do Triestu, gdzie brał udział w likwidacji żydów i partyzantów. Po wojnie skazany na karę więzienia, Kurt Franz po wojnie przez pewien czas pozostawał bezkarny. 3 września 1965 roku został skazany na dożywotnie pozbawienie wolności pod zarzutem morderstwa na 139 osobach w 35 przypadkach oraz współuczestnictwa w likwidacji około 300 tys. ludzi[7]. Zwolniony ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia w 1993[7], zmarł 4 lipca 1998 w domu spokojnej starości w Wuppertal[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Untersturmführer Kurt Franz. W: Yitzhak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka: The Operation Reinhard Death Camps. 1999. ISBN Indiana University Press.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 The Treblinka Perpetrators. An overview of the German and Austrian SS and Police Staff. Treblinka, 23 września 2006.
  3. W materiale źródłowym Damn it, the balls haven't been harmed!
  4. Fragment zeznań Oskara Strawczyńskiego. W: GKBZH w Polsce, DS. 188/67 [on-line]. [dostęp 7 maja 2014].
  5. Methods and Materials (Continued). 3. The Reconstruction of Treblinka, 29 października 2013.
  6. Obóz zagłady w Treblince.
  7. 7,0 7,1 Biogramy. [dostęp 7 maja 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]