Kutry rakietowe projektu 205

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kutry rakietowe projektu 205
Osa-I class Project205 DN-SN-84-01770.jpg

Radziecki kuter rakietowy projektu 205
Opis typu
Kraj budowy  ZSRR
Użytkownicy Algieria, Angola, Bułgaria, Chiny Egipt, Etiopia, Finlandia, Indie, Liban, Korea Północna, Kuba, Niemiecka Republika Demokratyczna, Polska, Rumunia, Somalia, Syria, Jemen Południowy, Jugosławia i Wietnam, ZSRR
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 172 t
pełna: 210 t
maksymalna: 220 t
Długość 38,6 m
Szerokość 7,6 m
Zanurzenie 2,7 m
Napęd trzy silniki wysokoprężne M503A2 lub M503A3 o mocy 2940 kW każdy
trzy śruby napędowe
Prędkość ekonomiczna: 15 w
maksymalna: 37 w
Zasięg 800 Mm przy prędkości 25 w
400 Mm przy prędkości 34 w
Załoga 30 osób
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Radziecki kuter rakietowy projektu 205U

Kutry rakietowe projektu 205 (kod NATO: Osa) – seria radzieckich niewielkich okrętów uderzeniowych klasy kuter rakietowy, produkowanych od lat 50. do lat 80. XX wieku. Łącznie powstało ponad 400 jednostek tego typu. Oprócz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, służyły również w Polsce i wielu innych państwach. Szeroko rozpowszechniona potocznie jest nadana im w nomenklaturze NATO nazwa typu Osa.

Opis typu[edytuj | edytuj kod]

Projekt kutra rakietowego projektu 205 zaplanowanego jako nosiciel przeciwokrętowych kierowanych pocisków rakietowych P-15, sprawdzonych podczas wojny arabsko-izraelskiej w 1967 roku i indyjsko-pakistańskiej 1971 roku, powstał w leningradzkim Centralnym Biurze Konstrukcyjnym (CKB-5), a budowa miała miejsce w stoczniach w Leningradzie, Władywostoku i Rybińsku. W późniejszym czasie licencyjną produkcje podjęły także Chiny I Korea Północna. Okręty zostały zaplanowane jako nosiciele dla przeciwokrętowych kierowanych pocisków rakietowych P-15, które skonstruowano w biurze konstrukcyjnym MKB Raduga.

Pierwsza generacja tych jednostek została określona w nomenklaturze NATO podtypem Osa-I, natomiast oznaczenie Osa-II zaczęto stosować w stosunku do okrętów proj. 205U, które różniły się od poprzedników mniejszymi cylindrycznymi wyrzutniami rakietowymi. Było to związane z wprowadzeniem zmodernizowanych pocisków przeciwokrętowych P-15U, mających składane skrzydła. Ostatnią istotną zmianą stało się wprowadzenie na uzbrojenie w latach 70. XX wieku rakiet P-15M (P-20) Termit. Można wyróżnić następujące podprojekty omawianych jednostek pływających: 205U, 205A, 205K, 205E, 205ET, 205Cz, 205M, 205MR i 205ER.

Kutry rakietowe projektu 205 mają ponad 200 t wyporności maksymalnej i długość około 40 m. Są jednostkami o niskiej wolnej burcie oraz niewysokiej i zaokrąglonej nadbudówce, ciągnącej się od zakończenia pokładu dziobowego do rufy. Czołową, podwyższoną część nadbudówki zajmuje główne stanowisko dowodzenia, a bezpośrednio za nim znajduje się konwencjonalny maszt z większością wyposażenia elektronicznego. W kierunku rufy ulokowane są kolejno niewielki maszt kratownicowy i podstawa z anteną radaru kierowania ogniem artylerii. Wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych znajdują się po dwie na każdej burcie w okolicy śródokręcia i rufy. Pierwsza dwudziałowa morska armata uniwersalna AK-230 ustawiona jest na dziobie, a druga mieści się bezpośrednio za nadbudówką na rufie.

Okręty tego typu otrzymały oprócz marynarki radzieckiej, polskiej i chińskiej także Algieria, Angola, Bułgaria, Egipt, Etiopia, Finlandia, Indie, Liban, Korea Północna, Kuba, Niemiecka Republika Demokratyczna, Rumunia, Somalia, Syria, Jemen Południowy, Jugosławia i Wietnam. W 1999 roku w służbie bojowej pozostawało około 100 jednostek.

Na podstawie kutrów rakietowych projektu 205 powstały kutry zwalczania okrętów podwodnych projektu 205P (według NATO: typ Stenka).

Okręty polskie[edytuj | edytuj kod]

Marynarka Wojenna Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej stała się odbiorcą 13 kutrów pierwszej generacji projektu 205. Były one wcielane do służby w latach 1964-1975. Otrzymały imiona od nadmorskich miast, z jednym wyjątkiem – Oksywiem, które jest dzielnicą Gdyni. Początkowo wchodziły w skład 3 Brygady Kutrów Torpedowych, a od 1971 roku 3 Flotylli Okrętów. Z upływem lat okręty utraciły wartość bojową. Wycofywanie ich ze służby rozpoczęto w 1984 roku, a zakończono w 2006 roku skreśleniem z listy floty dwóch ostatnich jednostek.

Jesienią 2008 roku zdecydowano o zachowaniu ORP "Władysławowo" w Muzeum Oręża Polskiego, skąd w marcu 2010 roku został przeholowany do Kołobrzegu i tam ustawiony na lądzie jako eksponat skansenu morskiego.

Nazwa okrętu Numer burtowy Wcielenie Wycofanie
ORP "Hel" 421 14 stycznia 1964  ?
ORP "Gdańsk" 422 9 września 1964 1989
ORP "Gdynia" 423 7 września 1965 15 listopada 1989
ORP "Kołobrzeg" 424 12 listopada 1965  ?
ORP "Szczecin" 425 17 stycznia 1966  ?
ORP "Elbląg" 426 14 września 1966  ?
ORP "Puck" 427 30 października 1967 7 lutego 2003[1]
ORP "Ustka" 428 30 września 1968 2 października 2000[2]
ORP "Oksywie" 429 10 grudnia 1971 2 października 2000[2]
ORP "Darłowo" 430 20 stycznia 1972 7 lutego 2003[1]
ORP "Świnoujście" 431 13 stycznia 1973 31 marca 2006
ORP "Dziwnów" 432 27 stycznia 1975 17 czerwca 2004[3]
ORP "Władysławowo" 433 13 listopada 1975  ?
OORP "Dziwnów", "Świnoujście" i "Władysławowo"

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Wyporność:
    • standardowa: 172 t
    • pełna: 210 t
    • maksymalna: 220 t
  • Długość : 38,6 m
  • Szerokość: 7,6 m
  • Zanurzenie: 2,7 m
  • Wysokość: 9 m
  • Napęd:
  • Prędkość:
    • marszowa: 15 w
    • maksymalna: 37 w
  • Zasięg:
    • 800 Mm przy prędkości 25 w
    • 400 Mm przy prędkości 34 w
  • Autonomiczność: 5 dób
  • Ilość załogi: 30 osób

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Wyposażenie elektroniczne[edytuj | edytuj kod]

  • stacja radiolokacyjna wykrywania celów Rangout (według NATO: Square Tie)
  • system kierowania strzelaniem rakietowym Klon-205
  • system kierowania uzbrojeniem artyleryjskim MR-104 Ryś (według NATO: Drum Tilt)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Opuszczenie bandery na dwóch okrętach Marynarki Wojennej. Marynarka Wojenna RP, 2003-02-05. [dostęp 2011-09-11].
  2. 2,0 2,1 Opuszczenie bandery na trzech okrętach Marynarki Wojennej. Marynarka Wojenna RP, 2000-10-29. [dostęp 2011-09-11].
  3. [http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=news&id=295 Opuszczenie bandery na okręcie rakietowym ORP „Dziwnów”]. Marynarka Wojenna RP, 2004-06-16. [dostęp 2011-09-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jarosław Ciślak. "Polska Marynarka Wojenna 1995." Wydawnictwa Lampart i Bellona. Warszawa 1995. ISBN 83-86776-08-0
  2. Keith Faulkner. "Jane's Okręty Wojenne. Przewodnik encyklopedyczny." Wydanie I. Tłumaczenie "Jane's Warship Recognition Guide." Przekład: Apoloniusz Siekański. Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań 2004. ISBN 83-7298-588-X