Kwas foliowy

Kwas foliowy
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) kwas (2S)-2-[[4-[(2-amino-4-okso-1H-pterydyn-6-ylo)metylamino]benzoilo]amino]pentanodiowy
Inne nazwy i oznaczenia folacyna, folan, kwas pteroiloglutaminowy, witamina B9, witamina B11, witamina M
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C19H19N7O6
Masa molowa	441,41 g/mol
Wygląd	pomarańczowożółty, krystaliczny proszek
SMILES OC(=O)CCC(C(O)=O)NC(=O)c2ccc(cc2)NCc3nc1c(nc3)nc(N)nc1O
Identyfikacja
Numer CAS	59-30-3
PubChem	6037
DrugBank	DB00158
Właściwości Temperatura topnienia 250 °C (rozkład)
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Zagrożenia (GHS) wg MSDS Brak piktogramu Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna wg kryteriów systemu GHS. Zwroty H brak zwrotów H Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P brak zwrotów P Zagrożenia (UE) wg MSDS Brak piktogramu Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna wg europejskich kryteriów. Zwroty R brak zwrotów R Zwroty S brak zwrotów S NFPA 704 0 0 0   Numer RTECS LP5425000
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	B03BB01
Multimedia w Wikimedia Commons

Kwas foliowy (folacyna, witamina B₉, witamina M, witamina B₁₁) – witamina z grupy B. Występuje w żywności w postaci folianów, dlatego często termin witamina B₉ utożsamia się z całą grupą związków (ustalono, że może istnieć teoretycznie ok. 150 rozmaitych form kwasu foliowego; w przyrodzie jest ich nieco mniej, bo około 20 rodzajów). Nazwa kwasu pochodzi od łacińskiego słowa folium ("liść").

Rola w organizmie

Kwas foliowy reguluje wzrost i funkcjonowanie komórek; wpływa dodatnio na system nerwowy i mózg, decyduje o dobrym samopoczuciu psychicznym; zapobiega uszkodzeniom tzw. cewy nerwowej u rozwijającego się w łonie matki dziecka, ma pozytywny wpływ na wagę i rozwój noworodków; bierze udział w zachowaniu materiału genetycznego, w przekazywaniu cech dziedzicznych komórek, reguluje ich podział; usprawnia funkcjonowanie układu pokarmowego, uczestniczy w tworzeniu soku żołądkowego, zapewnia sprawne działanie wątroby, żołądka i jelit; jest czynnikiem antyanemicznym, pobudza procesy krwiotwórcze, czyli powstawanie czerwonych krwinek; chroni organizm przed nowotworami (szczególnie rakiem macicy).

Skutki niedoboru

• zahamowanie wzrostu i odbudowy komórek w organizmie
• mała ilość czerwonych ciałek we krwi, tzw. anemia megaloblastyczna (makrocytowa)
• uczucie przemęczenia i kłopoty z koncentracją
• stany niepokoju, lęku, depresja, nadmierna drażliwość
• bezsenność, roztargnienie, problemy z pamięcią
• zaburzenia w trawieniu i we wchłanianiu składników odżywczych, niedożywienie, biegunka, zmniejszony apetyt, obniżona masa ciała
• stany zapalne języka oraz błony śluzowej warg, bóle głowy, kołatanie serca, przedwczesna siwizna
• u dzieci i młodzieży zahamowanie wzrostu.

Prawidłowa podaż kwasu foliowego jest niezwykle istotna u kobiet w ciąży. W celu profilaktyki wad cewy nerwowej u płodu, zaleca się przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego dziennie, przez okres począwszy od trzech miesięcy przed planowaną ciążą, aż do 12 tygodnia. W praktyce, ze względu na duży odsetek ciąż nieplanowanych, zaleca się, aby wszystkie kobiety w wieku rozrodczym, przyjmowały stale doustną suplementację kwasu foliowego w dawce 0,4 mg. U kobiet, które urodziły już jedno dziecko z wadą cewy nerwowej, zaleca się profilaktykę dawką 5 mg kwasu foliowego na dobę.

Skutki nadmiaru

Zwiększone dawki kwasu foliowego mogą powodować: bezsenność, rozdrażnienie, depresję, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne reakcje alergiczne (wysypka, zaczerwienienie, swędzenie), w rzadkich przypadkach skurcz oskrzeli. Ponadto nadmiar kwasu foliowego w czasie ciąży zwiększa ryzyko zachorowania przez dziecko na astmę.

Źródła w pożywieniu

Znajduje się w liściastych warzywach, szczególnie zielonolistnych (sałata, szpinak, kapusta, brokuły, szparagi, kalafiory, brukselka), a także w pomidorach, grochu, fasoli, soczewicy, soi, burakach, orzechach, słoneczniku, drożdżach piwnych, wątrobie, żółtku jajka, pszenicy, pomarańczach, bananach, awokado. W wielu krajach (nie w Polsce) kwasem foliowym wzbogaca się chleb.

Wchłanianie przez organizm

• Czynniki polepszające wchłanianie: kompleks witamin B, witamina B6, kwas para-aminobenzoesowy (PABA), witamina B12, witamina H, witamina C
• Czynniki pogarszające wchłanianie: światło, alkohol, wysoka temperatura, środki antykoncepcyjne

Zobacz też

• antagoniści kwasu foliowego

Linki zewnętrzne

• Sciencelab: karta charakterystyki kwasu foliowego
• Denis Campbell: Gdy kwas foliowy szkodzi (pol.). Onet.pl (za The Guardian), 25.11.2009. [dostęp 2009-11-26].

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.