Kwas selenowy
| Kwas selenowy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | H2SeO4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 144,97 g/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wygląd | bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 7783-08-6 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 1089[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kwas selenowy, H2SeO4 – nieorganiczny związek chemiczny, silny kwas zawierający selen sześciowartościowy.
Spis treści |
Właściwości[edytuj]
Kwas selenowy krystalizuje w temperaturze 58 °C, łatwo ulega przechłodzeniu i występuje jako lepka, higroskopijna ciecz. Tworzy krystaliczne mono- i dihydraty (tt. odpowiednio 26 i −51,7 °C). Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Silnie żrący. Jest silniejszym utleniaczem niż kwas siarkowy (na gorąco rozpuszcza złoto), ma też nieco większą moc. Podczas ogrzewania rozkłada się z wydzieleniem tlenu[4]:
- 2H2SeO4 → 2H2SeO3 + O2↑
Otrzymywanie[edytuj]
Ze względu na nietrwałość trójtlenku selenu SeO3, otrzymywanie kwasu selenowego przez rozpuszczenie SeO3 w wodzie nie ma zastosowania praktycznego. Możliwe metody otrzymywania to
- Reakcja ditlenku selenu z nadtlenkiem wodoru:
-
- SeO2 + H2O2 → H2SeO4
- Utlenienie kwasu selenawego chlorem lub bromem, np.:
-
- H2SeO3 + Cl2 + H2O ⇌ H2SeO4 + 2HCl
- Reakcja jest egzotermiczna, jednak aby zapobiec jej cofaniu w stronę substratów, powstałego halogenowodoru (np. HCl) nie można usuwać przez ogrzanie, lecz wytrąca się go dodatkiem Ag2CO3[5].
- Proces można przeprowadzić wychodząc z soli srebrowej kwasu selenawego[4]:
- Ag2SeO3 + Br2 + H2O → H2SeO4 + 2AgBr↓
- Możliwe jest też utlenianie chlorem selenu pierwiastkowego w postaci zawiesiny w wodzie:
-
- Se + 4H2O + 3Cl2 → H2SeO4 + 6HCl
Zastosowanie[edytuj]
Kwas selenowy jest stosowany jako utleniacz w jubilerstwie oraz do otrzymywania związków selenoorganicznych.
Toksyczność[edytuj]
Kwas selenowy może kumulować się w organizmie. Powoduje wypadanie włosów i paznokci, zmiany na skórze oraz anemię.
Pierwsza pomoc[edytuj]
Przy kontakcie kwasu ze skórą lub oczami należy zmyć go dużą ilością wody.
Przy połknięciu należy podać choremu dużą ilość wody i spowodować wymioty.
Należy też niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Działanie na organizmy wodne[edytuj]
Substancja jest silnie toksyczna dla organizmów wodnych.
Przypisy[edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-86. ISBN 9781420090840.
- ↑ 2,0 2,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki selenu” (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-03-24].
- ↑ Kwas selenowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ 4,0 4,1 Philip John Durrant, Bryl Durrant, Zarys współczesnej chemii nieorganicznej, str. 998-999, PWN, Warszawa 1965
- ↑ Lenher, V.; C. H. Kao. The preparation of selenic acid and of certain selenates. „Journal of the American Chemical Society”. 47 (6), s. 1521–1522, 1925. doi:10.1021/ja01683a005.
