Kwas selenowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwas selenowy
Kwas selenowy Kwas selenowy
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny H2SeO4
Masa molowa 144,97 g/mol
Wygląd bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu
Identyfikacja
Numer CAS 7783-08-6
PubChem 1089[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas selenowy, H2SeO4nieorganiczny związek chemiczny, silny kwas zawierający selen sześciowartościowy.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Kwas selenowy krystalizuje w temperaturze 58 °C, łatwo ulega przechłodzeniu i występuje jako lepka, higroskopijna ciecz. Tworzy krystaliczne mono- i dihydraty (tt. odpowiednio 26 i −51,7 °C). Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie. Silnie żrący. Jest silniejszym utleniaczem niż kwas siarkowy (na gorąco rozpuszcza złoto), ma też nieco większą moc. Podczas ogrzewania rozkłada się z wydzieleniem tlenu[4]:

2H2SeO42H2SeO3 + O2

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na nietrwałość trójtlenku selenu SeO3, otrzymywanie kwasu selenowego przez rozpuszczenie SeO3 w wodzie nie ma zastosowania praktycznego. Możliwe metody otrzymywania to

SeO2 + H2O2H2SeO4
H2SeO3 + Cl2 + H2OH2SeO4 + 2HCl
Reakcja jest egzotermiczna, jednak aby zapobiec jej cofaniu w stronę substratów, powstałego halogenowodoru (np. HCl) nie można usuwać przez ogrzanie, lecz wytrąca się go dodatkiem Ag2CO3[5].
Proces można przeprowadzić wychodząc z soli srebrowej kwasu selenawego[4]:
Ag2SeO3 + Br2 + H2OH2SeO4 + 2AgBr↓
  • Możliwe jest też utlenianie chlorem selenu pierwiastkowego w postaci zawiesiny w wodzie:
Se + 4H2O + 3Cl2H2SeO4 + 6HCl

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwas selenowy jest stosowany jako utleniacz w jubilerstwie oraz do otrzymywania związków selenoorganicznych.

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Kwas selenowy może kumulować się w organizmie. Powoduje wypadanie włosów i paznokci, zmiany na skórze oraz anemię.

Pierwsza pomoc[edytuj | edytuj kod]

Przy kontakcie kwasu ze skórą lub oczami należy zmyć go dużą ilością wody.

Przy połknięciu należy podać choremu dużą ilość wody i spowodować wymioty.

Należy też niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Działanie na organizmy wodne[edytuj | edytuj kod]

Substancja jest silnie toksyczna dla organizmów wodnych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-86. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki selenu(pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-03-24].
  3. Kwas selenowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 Philip John Durrant, Bryl Durrant, Zarys współczesnej chemii nieorganicznej, str. 998-999, PWN, Warszawa 1965
  5. Lenher, V.; C. H. Kao. The preparation of selenic acid and of certain selenates. „Journal of the American Chemical Society”. 47 (6), s. 1521–1522, 1925. doi:10.1021/ja01683a005.