Kwintus Lutacjusz Katulus Kapitoliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kwintus Lutacjusz Katulus Kapitoliński (Quintus Lutatius Catulus Capitolinus) (ur. ok. 121 p.n.e., zm. 60 p.n.e.) – konsul rzymski.

Syn Kwintusa Lutacjusza Katulusa, konsula w 102 p.n.e. i prawdopodobnie Domicji. W latach 102 p.n.e.-101 p.n.e. w czasie wojny z Cymbrami służył w armii pod dowództwem ojca. W 100 p.n.e. brał udział w stłumieniu ruchu trybuna ludowego Apulejusza Saturninusa. Wspomina o tym Cyceron w mowie obrończej Pro Rabirio Perduellionis Reo. W latach 90 p.n.e. - 89 p.n.e. wojował przeciw Italikom znów pod dowództwem ojca. W 87 p.n.e. gdy w wyniku wojny domowej Gajusz Mariusz i Lucjusz Korneliusz Cynna zajęli Rzym i wprowadzili politykę terroru,ojciec Katulusa spodziewając się egzekucji, popełnił samobójstwo[1][2][3]. Po tym wydarzeniu w 86 p.n.e. Katulus zbiegł do Sulli do Grecji.

W 81 p.n.e. został pretorem. W 78 p.n.e. wybrany konsulem wraz z Markiem Lepidusem, który osiągnął konsulat dzięki poparciu Pompejusza, a wbrew opinii Sulli. Ten ostatni publicznie wyraził swoje niezadowolenie z tego, że Pompejusz ponad najgodniejszego Katulusa postawił Lepidusa[4][5]. Katullus pozostawał w ostrym konflikcie ze swoim kolegą w konsulacie. Uniemożliwił mu przeprowadzenie programu cofający uregulowania Sulli: przywrócenie znaczenia trybunatowi plebejskiemu, zwrócenia skonfiskowanych majątków poprzednim właścicielom, wprowadzenia nowych ustaw przywracających rozdawnictwo zbożowe. Gdy Lepidus wszczął w końcu rebelię i zdecydował się na jawną walkę z senatem, Katulus stał się przywódcą stronnictwa przeciwnego i na mocy senatus consultum ultimum został upoważniony do stłumienia powstania. Dowództwo sił wiernych senatowi objął Pompejusz Wielki, część oddziałów rekrutując z własnych zasobów[6]. W 77 p.n.e. Lepidus poniósł klęskę w bitwie w pobliżu Rzymu i został zmuszony do opuszczenia Italii[7]. Mimo rozkazów Katulusa, Pompejusz nie rozwiązał swojej armii i wymógł na senacie wysłanie go do Hiszpanii na wojnę z Sertoriuszem[8] .

Lutacjusz Katulus cieszył się znacznym autorytetem w senacie, stale wspierając politykę optymatów[9][10][11]. W czasie konsulatu otrzymał zadanie odbudowy spalonej w 83 p.n.e. świątyni Jowisza Kapitolińskiego. Gdy w czasie swojego edylatu Cezar chcąc przywrócić znaczenie stronnictwu popularów ponownie ustawił na Kapitolu posąg Mariusza i jego trofea wojenne to Katulus najostrzej sprzeciwił się temu w senacie, oskarżając Cezara o dążenie do jedynowładztwa i atak na Rzeczpospolitą [10].

W 76 p.n.e. wszedł w kolegium pontyfików. W 73 p.n.e. poparł uniewinnienie Lucjusza Katyliny, oskarżonego o romans z westalką. Występował [9][12]przeciw ustawie Aulusa Gabiniusza (lex Gabinia) przyznającej imperium (władzę równą władzy namiestników prokonsularnych we wszystkich prowincjach na głębokość 400 stadiów od morza) Pompejuszowi na wojnę z piratami. W przytoczonej[13] przez Kasjusza Diona mowie argumentował, że nie powino się powierzać tej samej osobie tylu stanowisk po kolei, wskazując Mariusza i Sullę jako negatywne przykłady do czego to prowadzi, że sprawy republiki powinno się powierzać wybieranym zgodnie z prawem na rok konsulom, pretorom i innym urzędnikom a nie tworzyć nadzwyczajne pełnomocnictwa, że niebezpieczne dla państwa jest składanie w ręce jednego człowieka zbyt wielkiej władzy. Według Wellejusza Paterkulusa [9] dobrowolnie zaprzestał sprzeciwu wobec zgodnego stanowiska ogólu i zaszczytnym dla niego głosom, że w razie potrzeby jemu samemu przyznano by taką władzę. Sprzeciwiał się także ustawie Manliusza (lex Manlia) mianującej Pompejusza dowódcą w wojnie z Mitrydatesem[14].

W 65 p.n.e. był cenzorem; zablokował usiłowania swojego kolegi Marka Krassusa przynania obywatelstwa mieszkańcom Galii Transpadańskiej i obłożenia daniną Egiptu; w rezultacie obaj złożyli urząd nie przeprowadzając spisu[15]. W żywocie Katona Młodszego Plutarch relacjonuje[11] konflikt Katulusa i Katona w sprawie ukarania jednego z urzędników. Katon zarzucał Katulusowi niegodne cenzora poparcie dla nieuczciwego człowieka. W 63 p.n.e. starał się o godność najwyższego kapłana,Pontifex Maximus po zmarłym Metellusie Piusie[15]. Kandydaturę swoją zgłosił też Cezar. Według Plutarcha[16] Katulus obawiając się przegranej próbował przekupić Cezara, by ten wycofał swą kandydaturę, ale spotkał się z odmową. Doszło do wyborów i Katulus przegrał wybory z Cezarem[17], mimo że powszechnie był uważany za najgodniejszego senatora.

W 63 p.n.e. doszło do spisku pod przywództwem Lucjusz Sergiusza Katyliny. W czasie obrad senatu Katulus odczytał list od Katyliny, w którym ten tłumaczy się, że opuszcza miasto oplątany siecią fałszywych zarzutów i próbuje usprawiedliwać swoje postępowanie, a tymczasem powierza Katulusowi dbanie o swoją żonę, Orestillę i pasierbicę[18]. Katulus tym niemniej aktywnie wspierał Cycerona w walce ze spiskiem Katyliny; występował o karę śmierci dla jego uczestników; wraz z Katonem zawzięcie sprzeciwili [19]się wnioskom Cezara o zastosowanie tylko uwięzienia spiskowców, rzucili nawet na Cezara podejrzenia, że sam sprzyjał spiskowcom[16] i próbowali skłonić konsula, Cycerona do podjęcia kroków przeciw Cezarowi[20]. W 62 p.n.e. Cezar, w pierwszym dniu swojego urzędowania jako pretor, oskarżył Katulusa o niegospodarność funduszami publicznymi (disquisitio de peculatu) przy odbudowie tej świątyni i próbował przekazać pieczę nad tym zadaniem Pompejuszowi[15]. Zdecydowany opór ze strony optymatów zmusił Cezara do poniechania tych wniosków[21]. Zmarł w pierwszej połowie 60 p.n.e. śmiercią naturalną, jako ogólnie podziwiany i szanowany polityk[22] , który zawsze przedkładał dobro ogółu nad wszystko inne[15]nie dożywając wojny domowej między Cezarem i Pompejuszem, która przyniosła kres republice.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Księga druga, 22. W: Wellejusz Paterkulus: Historia rzymska. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006, s. 66-67. ISBN 83-04-04830-2.
  2. Mariusz, 44. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  3. Ksiega XIII,74. W: Appian z Aleksandrii: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  4. Pompejusz, 15. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  5. Lucjusz Korneliusz Sulla, 34. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  6. Pompejusz, 16. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  7. Periocha księgi XC. W: Tytus Liwiusz: Dzieje Rzymu od założenia Miasta. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 275.
  8. Pompejusz, 17. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  9. 9,0 9,1 9,2 Księga druga, 32. W: Wellejusz Paterkulus: Historia rzymska. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006, s. 81. ISBN 83-04-04830-2.
  10. 10,0 10,1 Gajusz Juliusz Cezar, 6. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów, TOM II. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 556. ISBN 83-04-04720.
  11. 11,0 11,1 Katon Młodszy, 16. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.}
  12. Pompejusz, 25. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  13. Urywki Księgi Trzydziestej Szóstej. W: Kasjusz Dion Kokcejanus: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  14. Pompejusz, 31. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Księga Trzydziestej Siódma. W: Kasjusz Dion Kokcejanus: Historia rzymska. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  16. 16,0 16,1 Gajusz Juliusz Cezar, 7-8. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów, TOM II. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 557-559. ISBN 83-04-04720.
  17. Księga druga, 43. W: Wellejusz Paterkulus: Historia rzymska. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006, s. 96. ISBN 83-04-04830-2.
  18. 34,35. W: Gajusz Salustiusz Krispus: Sprzysiężenie Katyliny. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  19. Marek Tulliusz Cyceron, 21. W: Plutarch z Cheronei: Żywoty sławnych mężów. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  20. 49. W: Gajusz Salustiusz Krispus: Sprzysiężenie Katyliny. edycja komputerowa www.histurion.pl.
  21. Boski Juliusz, Rozdział 15. W: Gajusz Swetoniusz Trankwillus: Żywoty Cezarów. Warszawa: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1972, s. 42.
  22. Księga druga, 48. W: Wellejusz Paterkulus: Historia rzymska. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006, s. 106. ISBN 83-04-04830-2.