Kyanit

Kyanit
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy	dysten, cyanit
Skład chemiczny	Al2SiO5
Twardość w skali Mohsa	4-4,5 (zgodnie z wydłużeniem kryształów), 6-7 (prostopadle do wydłużenia)
Łupliwość	dokładna wg (100), mniej dokładna wg (001)
Pokrój kryształu	listewkowy, słupkowy, tabliczkowy
Układ krystalograficzny	trójskośny
Właściwości mechaniczne	anizotropia twardości
Gęstość minerału	3,53 do 3,56 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	niebieska, biała, szarawa, zielonkawa, żółtawa
Rysa	biała
Połysk	szklisty, perłowy na płaszczyznach łupliwości
Współczynnik załamania	1,71-1,73
Inne	optycznie ujemny
Dodatkowe dane
Postacie alotropowe	silimanit i andaluzyt
Szczególne własności	słaba dyspersja
Multimedia w Wikimedia Commons

Kyanit (cyjanit, dawniej dysten) – polimorficzna odmiana krzemianu glinu, minerał zaliczany do glinokrzemianów.

Nazwa cyjanit pochodzi od gr. kyanos = niebieski; nazwa dysten od gr. dis = dwukrotnie, podwójnie oraz sthenos = siła, moc i nawiązuje do zmiennej twardości tego minerału.

Właściwości

Tworzy spłaszczone, wydłużone kryształy tabliczkowe, listewkowe, czasami słupkowe lub pręcikowe. Występuje w formie skupień ziarnistych, płytkowych, igiełkowych włóknistych, promienistych. Jest kruchy, przezroczysty, cechą charakterystyczną jest duża anizotropia twardości (zmienia się w zależności od kierunku badania i ściany kryształu). Łatwo podatny na wietrzenie.

Substancja Al₂SiO₅ Tworzy oprócz kyanitu jeszcze dwie odmiany polimorficzne: silimanit i andaluzyt.

Występowanie

Kryształy kyanitu

Powstaje w warunkach wysokiej temperatury i ciśnienia (metamorfizm wysokociśnieniowy), składnik wielu skał metamorficznych bogatych w glin.

• Na świecie: występuje w Szwecji, Rosji, Brazylii, Finlandii, USA, Indiach, Kenii.

• W Polsce spotykany w skałach metamorficznych Sudetów, w Górach Sowich, okolicach Śnieżnika i Złotoryi oraz w piaskach złotonośnych Bobru.

Zastosowanie

• w przemyśle – stosowany do:
  • wyrobu materiałów kwasoodpornych i ogniotrwałych
  • ceramiki szlachetnej
  • materiałów izolacyjnych
• ma znaczenie naukowe (wskaźnik określający charakter i warunki metamorfizmu)
• ma znaczenie kolekcjonerskie
• kamień ozdobny czasami jako jubilerski