L'Anse aux Meadows

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Narodowe stanowisko historyczne L'Anse aux Meadowsa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Carlb-ansemeadows-vinland-01.jpg
Osada wikingów w L'Anse-aux-Meadows
Kraj  Kanada
Typ kulturowe
Spełniane kryterium VI
Charakterystyka #4
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1978
na 2. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Nowej Fundlandii i Labradoru
Mapa lokalizacyjna Nowej Fundlandii i Labradoru
L'Anse aux Meadows
L'Anse aux Meadows
Położenie na mapie Kanady
Mapa lokalizacyjna Kanady
L'Anse aux Meadows
L'Anse aux Meadows
Ziemia 51°35′49″N 55°31′58″W/51,596944 -55,532778Na mapach: 51°35′49″N 55°31′58″W/51,596944 -55,532778
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

L'Anse aux Meadows, z fr. L'Anse-aux-Méduses (Zatoka Meduz) – stanowisko archeologiczne znajdujące się na północnym krańcu Nowej Fundlandii w Kanadzie, gdzie w 1960 roku norweski podróżnik, dr Helge Ingstad i jego żona, archeolog Anne Stine Ingstad odnaleźli pozostałości osady wikingów. Potwierdziła się tym samym teoria, iż wikingowie docierali do północno-wschodnich wybrzeży Ameryki na długo przed wyprawą Krzysztofa Kolumba.

W 1978 roku UNESCO wpisało osadę na listę światowego dziedzictwa ludzkości[1].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejsce znane obecnie jako L'Anse aux Meadows, na francuskich mapach żeglarskich z 1862 roku nosi nazwę Anse a` la Médée. Określenie to odwołuje się prawdopodobnie do statku, któremu nadano nazwę Medea, po postaci z greckiej mitologii. W owym czasie była to częsta nazwa nadawana dalekomorskim okrętom. Zatoka, nad którą znajduje się osada do dziś jest określana jako Médée Bay[2].

Nie jest natomiast jasne skąd wzięła się nazwa samej osady. Jedna z wersji mówi, że jest to zangielszczone przez brytyjskich osadników określenie „Anse a` la Médée”[2]. Inne wytłumaczenie jest takie, że L'Anse aux Meadows to przeinaczona nazwa „L'Anse aux Méduses” (zatoka meduz). Słowo „Méduses” mogło zostać zastąpione angielskim „Meadows” (łąki), ponieważ w okolicy znajduje się wiele łąk[3].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Przed odkryciem osady w 1960 roku, panowało przekonanie, że wspomniana w nordyckich sagach Winlandia (czyli kraina winorośli), musiała znajdować się w rejonie, w którym rosły dzikie winogrona. Na tej podstawie powstała hipoteza, że mógł to być obszar północnego wybrzeża Massachusetts, gdyż to najdalej na północ wysunięte miejsce, w którym ono rośnie. Jednakże Helge Ingstad podważył tę teorię, sugerując, że nazwa „Winlandia” prawdopodobnie oznacza „krainę łąk” i może znajdować się na półwyspie. Swoje spekulacje oparł na przypuszczeniu, że wikingowie, którzy ją zakładali musieli wybrać jakieś dogodne dla siebie miejsce, a obszary położone wzdłuż amerykańskiego wybrzeża nie były dla nich odpowiednie[4].

W 1960 roku George Decker, mieszkaniec małej rybackiej wioski L'Anse aux Meadows, pokazał Ingstadowi grupę kopców znajdujących się w pobliżu, którą miejscowi nazywali „starym indiańskim obozem”[2]. Pokryte trawą nasypy przypominały bowiem resztki domów[5]. W latach 1961-1968 Ingstad wraz z żoną Anne i międzynarodowym zespołem ekspertów przeprowadził tam badania archeologiczne i ustalił, że są to pozostałości nordyckiej osady. Wskazywały na to zarówno znalezione przedmioty, jak i podobieństwa struktur budowli do tych z Grenlandii i Islandii z ok. 1000 roku. Odkryli, że osada składała się z co najmniej ośmiu budynków, w których znajdowała się m.in. kuźnia i zakład stolarski.

L'Anse aux Meadows to jedyna obecnie potwierdzona osada nordycka w Ameryce Północnej i dowód na to, że wikingowie podróżowali do Nowego Świata już ok. 500 lat przed Kolumbem. Po tym odkryciu badacze zaczęli podejrzewać, że mogły istnieć jeszcze inne osady lub przynajmniej jakieś kontakty handlowe pomiędzy wikingami a miejscową ludnością[6]. W 2012 roku możliwe nordyckie placówki zidentyfikowano w Nanook na Ziemi Baffina, w Nunguvik oraz na wyspach Willows i Avayalik[7].

Badania osady[edytuj | edytuj kod]

Lądowanie w L'Anse aux Meadows - inscenizacja z roku 2000

Wykopaliska archeologiczne, które przeprowadzono w latach 60-tych i 70-tych XX wieku pozwoliły oszacować datę powstania osady na około 1000 rok (datowanie radiowęglowe dało wynik między 990 – 1050).

Obecnie obszar L'Anse aux Meadows pokrywają w większości łąki, ale 1000 lat temu znajdowały się tam lasy, których drewno służyło wikingom do budowy łodzi, domów oraz wydobycia żelaza. Badacze zidentyfikowali osiem budynków, które w zależności od znalezionych w nich przedmiotów uznali za mieszkania lub zakłady. Największy z domów mierzył 28,8x15,6 m i składał się z kilku pomieszczeń. Trzy mniejsze służyły za warsztaty lub mieszkania dla mniej znaczących członków załogi bądź niewolników. W pozostałych budynkach znajdowała się kuźnia, warsztat stolarski, oraz tartak wspierający małą stocznię, w której naprawiano łodzie.

Badacze odkryli także różne rzeczy codziennego użytku, m.in.: kamienną lampę olejną, osełkę, spinkę z brązu, fragment wrzeciona oraz igłę z zrobioną z kości. Te ostatnie artefakty sugerują, że osadę zamieszkiwały również kobiety[5].

Z kolei wśród resztek jedzenia odnaleziono amerykańskie orzechy oleiste, co jest tym bardziej istotne, ponieważ w naturalnych warunkach nie występują one na północ od Nowego Brunszwiku[8]. Ich obecność wskazuje więc na to, że nordyccy mieszkańcy osady, by je zdobyć musieli udać się dalej na południe. Odkryto również dowody świadczące o tym, że wikingowie polowali na różne miejscowe gatunki zwierzęta, ptaków i ryb. Jako że klimat L'Anse aux Meadows jest zbliżony do tego panującego na Grenlandii, to nie sprzyja to obfitości zwierzyny przez zbyt długi czas. W tym czasie bowiem większość zwierząt albo zapada w sen, albo wyrusza na południe. Z tego powodu zimy dla osadników musiały być bardzo trudne, więc wielu badaczy uważa, że osada była zamieszkiwana przez stosunkowo krótki czas.

W sagach[edytuj | edytuj kod]

Mapa ekspansji wikingów

Odkrycie L'Anse aux Meadows sprowokowało podejrzenia, że osada może być Winlandią wzmiankowaną w nordyckich sagach. Jednakże pierwszym Europejczykiem, który o niej wspominał był niemiecki duchowny Adam z Bremy, który pisał o niej w liście do arcybiskupstwa Hamburga i Bremy w 1073 roku[9].

Nordyckie sagi zostały spisane później, ale opierały się na starszych przekazach ustnych. Dwie z nich: Saga o Grenlandczykach i Saga o Eryku Rudym opisują historię wikingów, którzy na zachód od Grenlandii odkryli nową ziemię i nadali jej nazwę Winlandia. Sagi wspominają również, że jej kolonizacja nie powiodła się z powodu konfliktów między osadnikami, jak również z powodu starć z miejscową ludnością, którą nazwali Skrælingami[10].

Badania archeologiczne sugerują, że osada L'Anse aux Meadows nie była Winlandią, ale znajdowała się na obszarze, który tak nazywano[8]. Miałby się on obejmować tereny na południe od L'Anse aux Meadows do rzeki Świętego Wawrzyńca i Nowego Brunszwiku. Sama osada służyła przypuszczalnie za zimowisko i bazę wypadową dla wypraw udających się na południe do Zatoki Świętego Wawrzyńca[8].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. L'Anse aux Meadows National Historic Site (ang.). newfoundlandlabrador.com. [dostęp 2014-04-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 L'Anse aux Meadows National Historic Site of Canada (ang.). pc.gc.ca. [dostęp 2014-04-12].
  3. William B. Hamilton: Place Names of Atlantic Canada. Toronto: University of Toronto Press, 1996, s. 226. ISBN 0-8020-7570-3.
  4. Helge Ingstad, Anne Stine Ingstad: The Viking Discovery of America: The Excavation of a Norse Settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland. Breakwater, 2000 (1991), s. 123. ISBN 1-55081-158-4.
  5. 5,0 5,1 History – Discovery of the Site and Initial Excavations (1960–1968) (ang.). pc.gc.ca. [dostęp 2014-04-12].
  6. The Norse: An Arctic Mystery (ang.). CBC Television. [dostęp 2014-04-12]. [zarchiwizowane z adresu 2012-11-27].
  7. Heather Pringle: Evidence of Viking Outpost Found in Canada (ang.). National Geographic Society. [dostęp 2014-04-12].
  8. 8,0 8,1 8,2 History – Is L'Anse aux Meadows Vinland? (ang.). pc.gc.ca. [dostęp 2014-04-12].
  9. R.M. Perkins. V. Norse Implications. „The Geographical Journal”. 140 (2), s. 199-205, 1974. 
  10. John M. Murrin, Paul E. Johnson, James M. McPherson, Gary Gerstle: Liberty, Equality, Power: A History of the American People, Compact. Thomson Wadsworth, 2008, s. 6. ISBN 978-0-495-41101-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]