LWS.4A Żubr
| LWS.4A Żubr | |
 Prototyp PZL.30 BII |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  Polska |
| Producent | Lubelska Wytwórnia Samolotów |
| Konstruktor | Zbysław Ciołkosz |
| Typ | średni bombowiec |
| Konstrukcja | mieszana (metalowo-drewniana) |
| Załoga | 4 osoby |
| Historia | |
| Data oblotu | marzec 1936 |
| Lata produkcji | 1938 |
| Wycofanie ze służby | 1942 |
| Egzemplarze | 15 |
| Dane techniczne | |
| Napęd | 2 × silnik gwiazdowy Bristol Pegasus VIII |
| Moc | 670 KM |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 18,5 m |
| Długość | 15,40 m |
| Wysokość | 4,0 m |
| Powierzchnia nośna | 49,50 m² |
| Masa | |
| Własna | 4788 kg |
| Startowa | 6876 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. | 341 km/h |
| Prędkość wznoszenia | 6,8 m/s |
| Pułap | 6700 m |
| Zasięg | 750 km |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 5 × karabinów maszynowych Vickers kaliber 7,9 mm do 660 kg bomb |
|
| Użytkownicy | |
| Polska; Niemcy | |
LWS.4A Żubr znany też jako PZL.30 Żubr i LWS.6 Żubr – dwusilnikowy średni bombowiec i samolot szkolny, wyprodukowany w niewielkiej liczbie w Lubelskiej Wytwórni Samolotów przed wybuchem II wojny światowej.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Projekt samolotu powstał w wyniku złożonego w 1933 roku, przez Ministerstwo Komunikacji, zamówienia na samolot pasażerski dla PLL LOT. Gdy projekt samolotu był już na ukończeniu i rozpoczęto budowę prototypu, Polskie Linie Lotnicze zakupiły samoloty Douglas DC-2. Zamówienie zostało anulowane, koszty prac pokrył Skarb Państwa zaś na bazie projektu postanowiono opracować bombowiec mogący zabrać do 1200 kg ładunku bomb. W tym samym czasie opracowywano projekt nowoczesnego bombowca PZL.37 Łoś. Samolot PZL.30 miał stanowić zabezpieczenie na wypadek porażki projektu. Z tego powodu, w przeciwieństwie do nowatorskiego "Łosia", miał on mieć bardziej tradycyjną konstrukcję, opartą na koncepcji francuskiego Poteza-54. Pierwszy prototyp oznaczony jako PZL.30B został oblatany w marcu 1936 co miało miejsce tylko na trzy miesiące przed pierwszym lotem PZL.37. Prototyp samolotu był poważnie zmodyfikowany, z uwagi na słabe osiągi. Zastosowano mocniejsze silniki (680 KM zamiast 400 KM) i cięższe, w pełni wciągane podwozie. Nie wzmocniono przy tym struktury wytrzymałościowej maszyny. Tak zmieniona wersja otrzymała oznaczenie PZL-30BII.
Samolot został zaakceptowany i postanowiono o produkcji nielicznej serii w fabrykach lubelskiej wytwórni LWS.
Została nadana mu nazwa Żubr i rozpoczęto przygotowania do produkcji 16 maszyn dla polskiego lotnictwa wojskowego. Po katastrofie prototypu PZL-30BII 7 listopada 1936 roku, spowodowanej błędami konstrukcyjnymi skrzydła, samolot został przebudowany. Nowy prototyp oznaczony jako LWS.6 otrzymał wzmocnioną konstrukcję płata oraz dwie wersje usterzenia pionowego - podwójną i pojedynczą. Pierwszy egzemplarz nowej wersji ukończono 7 grudnia 1937 roku. Loty próbne w ITL rozpoczęto w styczniu 1938 roku. Modernizacja (głównie wzmocnienie konstrukcji płata poprzez pogrubienie użytej do budowy sklejki) spowodowała wzrost masy własnej samolotu, a co za tym idzie zmniejszenie udźwigu maszyny. Ograniczyło to drastycznie ładunek zabieranych bomb. Z pełnym obciążeniem, nie mógł on operować z lotnisk polowych. Na miękkiej nawierzchni, nie był w stanie osiągnąć odpowiedniej do startu prędkości. Po zmniejszeniu masy, nie był w stanie zabrać niemal żadnego ładunku bomb. Te cechy ostatecznie zdyskwalifikowały go, jako samolot bojowy. Mimo to zamówiono wariant seryjny, pod ponownie zmienionym oznaczeniem - LWS.4A. Początkowo posiadał on usterzenia pionowe wzorowane na PZL-30BII, które później zostało zmienione poprzez zwiększenie powierzchni i zmianę obrysu. Seria produkcyjna liczyła 15 samolotów. Została ona zbudowana w 1938 r.
Planowano także budowę wodnosamolotu LWS-5, jako wariantu "Żubra" dla lotnictwa morskiego. Jednak projekt został zaniechany wobec zbyt dużej masy samolotu w stosunku do jego zbyt małego udźwigu bomb.
Zainteresowanie bombowcem wyraziła Rumunia, planując zakup 24 egzemplarzy. Zamówienie anulowano po katastrofie prototypu, w której zginęło dwóch rumuńskich oficerów. Katastrofa miała miejsce nad Michałowicami koło Warszawy z powodu złamania centropłata. W miejscu upadku maszyny do dnia dzisiejszego stoi obelisk wzniesiony w latach 30-stych.
Służba [edytuj]
Dostawy nowych samolotów do jednostek lotniczych, rozpoczęły się jesienią 1938. Przestarzałe już w momencie rozpoczęcia produkcji i gorsze pod każdym względem od konkurencyjnego "Łosia", od razu powędrowały do jednostek szkoleniowych, jako maszyny treningowe. Tutaj na jaw wyszły kolejne usterki. Należała do nich zła konstrukcja podwozia (nieodpowiednie silniki elektryczne). Powodowała ona kłopoty z jego chowaniem. Ostatecznie, we wszystkich samolotach, podwozie zostało na stałe zablokowane w pozycji "wypuszczone".
W roli samolotów szkolnych, nie były uzbrojone. Nie wzięły tym samym udziału w walkach kampanii wrześniowej. Kilka maszyn uległo zniszczeniu podczas niemieckich nalotów na polskie bazy lotnicze. Kilka egzemplarzy trafiło jednak w ręce Niemców. Paradoksalnie jednostki szkoleniowe Luftwaffe korzystały z "Żubrów" dłużej niż lotnictwo polskie, bo do 1942 r.
Opis techniczny [edytuj]
Wolnonośny górnopłat o konstrukcji mieszanej metalowo-drewnianej. Podwozie samolotu klasyczne, dwukołowe, chowane. Załogę stanowiły cztery osoby: pilot, dowódca-bombardier, radiotelegrafista i tylny strzelec. Stanowisko bombardiera znajdowało się w przeszklonym "nosie", uzbrojonym w strzelający do przodu karabin maszynowy.
Stosowano silniki gwiazdowe Bristol Pegasus VIII (normalna moc: 670 KM, maksymalna: 700 KM) lub (tylko pierwszy prototyp) słabszy Pratt Whitney Wasp Junior. Uzbrojenie strzeleckie stanowiło 5 karabinów maszynowych Vickers kaliber 7,9 mm. W wersji seryjnej mógł przenosić do 660 kg bomb.
Wersje [edytuj]
- PZL.30B/I – średni bombowiec, prototyp z silnikiem Pratt Whitney Wasp Junior.
- PZL.30B/II – średni bombowiec, prototyp z silnikiem Bristol Pegasus VIII.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||||||||
|
|||||
