La Violetera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik Sprzedawczyni Fiołków (hiszp.: La Violetera), rzeźba Santiago de Santiago w parku Las Vistillas, Madryt, upamiętniająca pieśń José Padilli Sáncheza
Pomnik Sprzedawczyni Fiołków (hiszp.: La Violetera), rzeźba Santiago de Santiago w parku Las Vistillas, Madryt, upamiętniająca pieśń José Padilli Sáncheza, w nowym miejscu (od 2003)
fontanna z postacią Raquel Meller, jako La Violetera. Carrer Nou de la Rambla, Barcelona (1966)


La Violetera (hiszp. dosłownie Sprzedawczyni fiołków, kwiaciarka, dziewczyna z fiołkami) – tytuł pieśni copla w rytmie habanery, skomponowanej w 1915[1][2] przez José Padillę Sáncheza do słów Eduardo Montesinosa (1868-1930)[3] (© 1918)[4].

Pieśń wykonała po raz pierwszy w Barcelonie Carmen Flores, wkrótce pieśń znalazła się też w repertuarze Raquel Meller, która wylansowała La Violeterę.

W 1918 ukazało się kilka wydań nut La Violetery w języku hiszpańskim[5] i przekładach na język francuski[6] (autorem przekładu był Albert Willemetz)[3][7]) i angielski[8]. La Violetera znalazła się w programie rewii En douce (pol. Cicho) w Casino de Paris, której premiera odbyła się 21 grudnia 1922[9].

Do najpopularniejszych w Hiszpanii wykonawczyń tego utworu należały Raquel Meller i Sara Montiel, a także Montserrat Caballé. La Violetera znajdowała się też w repertuarze m.in.: Dalidy[10], Giglioli Cinquetti, Nany Mouskouri.

Wersja instrumentalna La Violetera jest popularna jako tango[notatka 1].

Filmy wykorzystujące La Violetera[edytuj | edytuj kod]

Światła wielkiego miasta (1931), Charlie Chaplin w scenie z niewidomą kwiaciarką (Virginia Cherrill), w której wykorzystano La Violetera

Inspiracje, aranżacje, plagiat[edytuj | edytuj kod]

W 1926 powstała aranżacja La Violetery w formie tanga Anselmo Aiety do tekstu Francisco Garcíi Jiméneza[13][14]. Tango to zostało opublikowane co najmniej 8 lat po pierwowzorze i wykorzystywało główną linię melodyczną i refren "La Violetery" José Padilli bez podania jego nazwiska, można je więc uznać za plagiat.

Charlie Chaplin wykorzystał melodię La Violetery w swoim filmie Światła wielkiego miasta (1931), w którym melodia była wiodącym wątkiem muzycznym. W filmie Chaplin nie podał nazwiska kompozytora José Padilli, co spowodowało wytoczenie mu procesu o naruszenie praw autorskich przez kompozytora. W lipcu 1934 Charlie Chaplin ostatecznie przegrał proces przed sądem w Paryżu i został skazany na zapłacenie na rzecz twórcy pieśni odszkodowania w wysokości 15 000 franków z odsetkami od dnia premiery filmu[15].

Polskie tango "Dziewczyna z fiołkami" z ok. 1930, będące w repertuarze Mieczysława Fogga, nawiązuje do treści i melodii "La Violetera".

Pomniki i ulica[edytuj | edytuj kod]

W 1991 w Madrycie przy Calle de Alcala róg Gran Via[16], w miejscu uczęszczanym przez kwiaciarki[17], odsłonięto Pomnik Sprzedawczyni Fiołków (La Violetera) rzeźbiarza Santiago de Santiago, upamiętniający słynną pieśń José Padilli Sáncheza[18]. Artysta nadał pomnikowi Sprzedawczyni Fiołków rysy twarzy Celii Gámez (1905-1992), jednej z wykonawczyń La Violetery[17]. W związku z przebudową i poszerzeniem ulicy Gran Via – pomnik La Violetera przeniesiono w nowe miejsce (40°24′45,385″N 3°42′52,866″W/40,412607 -3,714685)[19] i odsłonięto ponownie 13 czerwca[20] 2003 w parku (dosł. ogrodach) Las Vistillas (hiszp. los Jardines de Las Vistillas) w Madrycie, po 2 latach jego przechowywania w magazynach miejskich[20].

Jedna z ulic Madrytu nosi nazwę Calle de La Violetera (ulica Sprzedawczyni Fiołków).

Jedna z pierwszych wykonawczyń La Violetery – aktorka Raquel Meller (1888-1962) – ma swój pomnik w Barcelonie przy Placa de Raquel Meller. Pomnik przedstawia Raquel Meller jako kwiaciarkę, nawiązując do pieśni La Violetera[21] (41°22′31,134″N 2°10′11,298″E/41,375315 2,169805).

Przypisy

  1. Raqule Meller (biografia) (hiszp.). Para los amantes de la Zarzuela. [dostęp 25 listopada 2009].
  2. niektóre opracowania wymieniają rok 1911
  3. 3,0 3,1 La Violetera (tekst hiszpański, angielski) (ang.). [dostęp 24 listopada 2009].
  4. Data praw autorskich wg s: 13 [w:] Albert Willemetz: Catalogue: l'auteur de: ... opérettes. Paris: Union Editions Salabert, 1998, s. 84. (fr.)
  5. José Padilla, Eduardo Montesinos: La Violetera. Madryt: Unión Musical Española cop., 1918. [dostęp 25 października 2009]. (hiszp.)
  6. José Padilla, Eduardo Montesinos, Albert Willemetz, Saint-Granier, Léon Volterra: La violetera : (Chanson de la marchande de violettes) (pol. Piosenka sprzedawczyni fiołków). Paris: F. Salabert, 1918. [dostęp 26 października 2009].
  7. Albert Willemetz – Chansons (fr.). strona oficjalna Alberta Willemetza. [dostęp 26 listopada 2009].
  8. José Padilla, H F Best: Violets = La violetera. London: Ascherberg, Hopwood & Crew, 1918. [dostęp 26 października 2009].
  9. Albert Willemetz: Catalogue: l'auteur de: ... opérettes. Paris: Union Editions Salabert, 1998, s. 84. (fr.), ss. 26-27
  10. płyta fr. Son nom est Dalida (1956)
  11. 11,0 11,1 11,2 Filmy, w których wykorzystano kompozycje José Padilli (La Violetera – fragmenty filmów do muzyki kompozytora) (hiszp.). Muzeum José Padilli – strona oficjalna. [dostęp 24 listopada 2009].
  12. La violetera (ang.). [dostęp 20 listopada 2009].
  13. Anselmo Aieta, Jiménez Jiménez: La violetera : tango para piano y canto. Buenos Aires: A. Perrotti, 193?. [dostęp 27 października 2009]. (hiszp.)
  14. La violetera Tango (ang.). To do Tango. [dostęp 27 listopada 2009].
  15. biografia José Padilli (La Violetera – fragmenty filmów do muzyki kompozytora) (hiszp.). Muzeum José Padilli – strona oficjalna. [dostęp 24 listopada 2009].
  16. Monumento a La Violetera (hiszp.). [dostęp 26 listopada 2009].
  17. 17,0 17,1 La Violetera, a Las Vistillas (hiszp.). [dostęp 24 listopada 2009].
  18. La Violetera rzeźba na stronie artysty Santiago de Santiago (hiszp.). [dostęp 20 listopada 2009].
  19. lokalizacja pomnika La Violetera – panorama (ang.). maps.google.com. [dostęp 25 listopada 2009].
  20. 20,0 20,1 Carmen Serna: La Violetera sale del almacén (hiszp.). El Mundo, 14-06-2003. [dostęp 24 listopada 2009].
  21. zdjęcie pomnika Raquel Meller (ang.). [dostęp 26 listopada 2009].

Notatki[edytuj | edytuj kod]

  1. Mimo tego samego metrum 2/4 – habanera ma szybsze tempo od tanga.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]