Lakownica żółtawa
| Lakownica żółtawa | |
|---|---|
 Forma z wyraźnym trzonem
|
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | żagwiowce |
| Rodzina | lakownicowate |
| Rodzaj | lakownica |
| Gatunek | lakownica żółtawa |
| Nazwa systematyczna | |
| Ganoderma lucidum (M.A. Curtis) P. Karst.[2]. Revue mycol., Toulouse 3(9): 17 (1881) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum) – gatunek grzyba należący do rodziny lakownicowatych (Ganodermaceae)[1].
Nazewnictwo [edytuj]
Nazwa polska według Władysława Wojewody, w piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma również inne nazwy polskie: huba lakierowana, lakownica lśniąca, lśniak połyskliwy, wrośniak lśniący, żagiew lśniąca[3]. Jeszcze więcej ma synonimów nazw łacińskich (30)[2].
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- 8-25 cm średnicy, płaski, o kształcie półokrągłym lub nerkowatym. Początkowo jasny, cytrynowożółty, z wiekiem dość szybko zmienia kolor na żółtoczerwony, później ciemnieje do barwy purpurowej, purpurowobrązowej, w końcu czerwonoczarniawej. Powierzchnia nierówna, zwykle bruzdkowana. Brzegi owocnika wąskie, faliste, białego lub słomkowożółtego koloru. Najbardziej charakterystyczną cechą tego gatunku jest lśniąca, jakby polakierowana powierzchnia[4].
- Trzon
- Ekscentryczny lub boczny o nieregularnym, walcowatym kształcie i pokryty guzkami[5]. Może mieć długość do 15 cm i grubość do 2 cm, ma barwę podobna, jak kapelusz i również jest lśniący[6]. Istnieją jednak formy bez trzonu, przyrośnięte bokiem, lub ze szczątkowym tylko trzonem[4].
- Rurki
- 2-20 mmm długości, pory drobne, początkowo białawe z wiekiem brązowe. Po dotknięciu brązowieją[6].
- Miąższ
- Gąbczasty, biały, tuż nad rurkami ochrowy, niewyraźnie pręgowany, bez specyficznego smaku czy zapachu[7].
Występowanie [edytuj]
Jest dość rzadki. W Europie występuje na północ od Alp. Rośnie pojedynczo lub w grupach na różnych gatunkach drzew, głównie liściastych, na drzewach iglastych spotykany jest rzadko[4]. Można go spotkać w lasach, parkach i ogrodach na korzeniach, pniakach i dolnej części pni różnych gatunków drzew, głównie obumarłych, ale czasami także na żywych drzewach. Czasami pozornie wyrasta na ziemi, zwłaszcza przy dębach, faktycznie jednak jego trzon jest przyrośnięty do korzeni[4]. Świeże owocniki pojawiają się latem i jesienią, starsze można spotkać cały rok. W Polsce gatunek ten objęty jest ochroną gatunkową[7].
Znaczenie [edytuj]
- Grzyb niejadalny. Owocniki są jednoroczne[6].
- Na Dalekim Wschodzie uważany jest wielkie kuriozum i za grzyb leczniczy[4]. Leki z tego grzyba w tradycyjnej medycynie chińskiej stosuje się w chronicznej żółtaczce, nadciśnieniu, astmie i bronchitowi. Leczono nim także bezsenność, schorzenia żołądka, stany zapalne stawów i nerek. W zapisach chińskich z XVI wieku można znaleźć także informacje, że systematyczne podawanie leku z lakownicy lśniącej obniża masę ciała i wzmacnia płodność[7].
- We współczesnej medycynie chińskiej lakownicy używa się jako środek wzmacniający siły organizmu, pomagający także w przypadkach chorób nowotworowych[7].
Obecność w kulturze [edytuj]
- Na Wschodzie z lakownic wyrabia się talizmany, które mają chronić właściciela i jego dom przed nieszczęściem[7].
- W Chinach grzyb ten, znany pod nazwą lingzhi (chin. trad. 靈芝, chin. upr. 灵芝, pinyin língzhī) jest uważany za symbol nieśmiertelności i występuje często jako motyw zdobniczy[8].
Gatunki podobne [edytuj]
- lakownica brązowoczarna (Ganoderma carnosum), której owocniki są ciemniej zabarwione i rosną na drzewach iglastych[6].
- pniarek obrzeżony (Formitopsis pinicola]].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 2,0 2,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2012-010-09].
- ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Narkiewicz Czesław: "Grzyby chronione Dolnego Śląska", Jelenia Góra, Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005, ISBN 83-89863-20-0
- ↑ Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005, s. 135-136. ISBN 83-05-13407-5.
