Laktoferyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Laktoferyna – endogenne białko globularne z grupy transferryn, o właściwościach przeciwbakteryjnych. Jako mechanizm wrodzonej odporności bazuje na wysokim powinowactwie laktoferyny do żelaza, jego wyłapywaniu i blokowaniu dostępności dla bakterii. Laktoferyna obecna jest w mleku i wydzielinach śluzowych oraz ziarnach komórek żernych, np. granulocytów.

Trawienie enzymatyczne laktoferyny prowadzi do otrzymania peptydu-laktoferyny o silniejszych właściwościach przeciwbakteryjnych niż białko natywne. W większych stężeniach występuje w organizmie w siarze, ślinie, mleku, łzach oraz granulocytach obojętnochłonnych.

Laktoferyna występuje też w mleku karmiącej matki, dzięki któremu noworodek otrzymuje składniki odżywcze oraz ochronę przeciwbakteryjną. Proteina ta jest komponentem odporności nieswoistej (wrodzonej) i współtworzy pierwszą linię obrony organizmu przed patogenami.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Laktoferyna posiada właściwości:

  • immunomodulujące,
  • przeciwwirusowe,
  • przeciwbakteryjne,
  • przeciwgrzybiczne,
  • przeciwpasożytnicze,
  • przeciwzapalne
  • przeciwnowotworowe.

Proces immunomodulacji za pośrednictwem laktoferyny polega na wzmaganiu fagocytozy - mechanizmu wychwytywania i wchłaniania drobnych cząsteczek organicznych (w tym wirusów, bakterii, pierwotniaków i grzybów) poprzez makrofagi. Pod wpływem laktoferyny dochodzi w nich do wytworzenia się tlenku azotu, który neutralizuje chorobotwórcze mikroorganizmy.

Laktoferyna wykazuje też zdolność do wchodzenia w interakcje ze strukturami powierzchniowymi komórek organizmu, bakterii, jak też cząsteczek wirusowych. W globularnej budowie tej proteiny występuje dodatnio naładowany N-końcowy fragment, który wchodzi w elektrostatyczne interakcje z receptorami błon komórkowych naładowanymi ujemnie. W tym przypadku decydujące znaczenie ma powinowactwo grup aminokwasowych laktoferyny do polisacharydów. Przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne działanie laktoferyny jest więc dwoiste: proteina wiąże się z cząsteczkami błony komórkowej człowieka, które są wykorzystywane przez patogeny jako miejsce zakotwiczenia się we wstępnej fazie zakażenia i hamuje adsorpcję wirusa do komórki. Z drugiej strony laktoferyna blokuje receptory komórkowe patogenu i uniemożliwia powstanie wiązania wirus-gospodarz. Ten mechanizm ma zasadnicze znaczenie na początku infekcji. Po zakażeniu laktoferyna wykazuje z kolei silne działanie immunotropowe: stymuluje komórki systemu immunologicznego do szybkiego dojrzewania i regulacji odpowiedzi odpornościowej. Ma to szczególne znaczenie podczas immunosupresjii.

Zapotrzebowanie[edytuj | edytuj kod]

Stężenie laktoferyny w organizmie człowieka jest zmienne. Zmienia się także zapotrzebowanie na tę proteinę. W wyniku jej braku może dojść do krótkotrwałego upośledzenia czynności obronnych ustroju lub do immunosupresji. Pierwszy z tych przypadków ma często miejsce w sezonach zwiększonej podatności na infekcje górnych dróg oddechowych (od października do marca, ze szczytem w lutym i marcu). Metodą zapobiegania temu zjawisku jest zażywanie suplementów diety z zwartością laktoferyny.

Pozyskiwanie i wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

Laktoferyna jest izolowana na skalę światową z serwatki oraz odtłuszczonego mleka i jest stosowana do produkcji immunostymulatorów, odżywek dla niemowląt, suplementów żelaza i specjalistycznych produktów mlecznych. Zaletą laktoferyny jest jej odporność na wysoką temperaturę, względna odporność na proteolizę oraz bardzo niska toksyczność. Laktoferyna jest odporna na warunki produkcji żywności, jak też działanie kwaśnych soków żołądkowych i procesy zachodzące w jelitach. Bezpieczeństwo i wielowymiarowe korzyści stosowania laktoferyny pozwala na jej wykorzystanie w suplementach diety o działaniu immunomodulującym.

Laktoferyna bywa też składnikiem uzupełniającym preparatów zażywanych podczas infekcji górnych dróg oddechowych, głównie stanów zapalnych gardła. Bez względu na specyfikę ich działania (np. łagodzenie dolegliwości związanych ze schorzeniem) laktoferyna stanowi składnik, który aktywizuje system immunologiczny do zwalczania infekcji. Synergistyczne działanie pozwala wówczas działać farmaceutykowi nie tylko na objawy (np. ból gardła), ale też przyczyny zakażenia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Małaczewska, Z. Rotkiewicz, A.K. Siwicki. Laktoferyna. Mechanizmy działania przeciwwirusowego. „Medycyna Wet.”. 26 (10), 2006. 
  2. J. Małaczewska, Z. Rotkiewicz. Laktoferyna- białko multipotencjalne. „Medycyna Wet.”. 63 (2), 2007. 
  3. Laktoferyna – niewidoczny sprzymierzeniec. Biomedical.pl.