Lalka (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: inne znaczenia.
Lalka
Beata Tyszkiewicz w roli Izabeli Łęckiej – kadr z filmu
Beata Tyszkiewicz w roli Izabeli Łęckiej – kadr z filmu
Gatunek obyczajowy, kostiumowy
Data premiery 7 listopada 1968
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Czas trwania 151 min
Reżyseria Wojciech Jerzy Has
Scenariusz Wojciech Jerzy Has
Bolesław Prus (pierwowzór)
Kazimierz Brandys (dialogi)
Główne role Beata Tyszkiewicz
Mariusz Dmochowski
Tadeusz Fijewski
Muzyka Wojciech Kilar
Zdjęcia Stefan Matyjaszkiewicz
Scenografia Jerzy Skarżyński, Adam Nowakowski
Kostiumy Lidia Skarżyńska, Jerzy Skarżyński
Montaż Zofia Dwornik
Produkcja Zespół Filmowy Kamera
Nagrody * 1969 Panama (MFF) - Wojciech Jerzy Has - Wielka Nagroda
  • 1969 Panama (MFF) - Stefan Matyjaszkiewicz - zdjęcia
  • 1969 Panama (MFF) - Mariusz Dmochowski - nagroda aktorska
  • 1969 Panama (MFF) - Tadeusz Fijewski - nagroda aktorska

Lalka – polski film fabularny z roku 1968 w reżyserii Wojciecha Hasa na podstawie jego własnego scenariusza, adaptacja powieści Bolesława Prusa pod tym samym tytułem.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Realizacja[edytuj | edytuj kod]

Przy realizacji zatrudnionych było 98 osób samej obsługi technicznej, około 350 aktorów, zaangażowano 10 tys. statystów. Uszyto i wypożyczono tysiąc kostiumów. Ozdobą filmu było 26 stylowych powozów i 4 autentyczne wagony Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Największa sceną w sensie organizacyjnym były "Wyścigi" filmowane przez 4 dni z udziałem 1,2 tys. aktorów i statystów. Najtrudniejszą - panorama Powiśla. Ubieranie statystów do tej sceny trwało aż 16 godzin[2].

Produkcja jest filmem kolorowym z dźwiękiem monofonicznym.

Plenery[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia części plenerów zrealizowano w specjalnie zbudowanych do tego celu drewnianych dekoracjach imitujących Warszawę w pobliżu ulicy Skarbowców we Wrocławiu, a niektóre wnętrza - w secesyjnych wnętrzach wrocławskiego Hotelu Monopol.

Część zdjęć zrealizowano na stacji Jedlina Zdrój.[3]

Ocena i krytyka filmu[edytuj | edytuj kod]

"Lalka" zebrała szereg różnych opinii. Ekranizację pochwalił Konrad Eberhardt, który pisał o "gęstych, aż nazbyt gęstych obrazach, jak gdyby wziętych z holenderskich płócien" i "sylwetkach soczystych, barwnych". Zajmowało go również to, w jaki sposób Hasowi udało się dokonać tak dobrej adaptacji powieści Prusa[4].

Film jest bardzo wysmakowany plastycznie, nawet wtedy, gdy pokazuje brzydotę Warszawy. Film jest autorską, dość swobodną adaptacją powieści Bolesława Prusa. Za co Hasa spotkały liczne negatywne opinie krytyki. Wielu zarzucało Hasowi zlekceważenie warstwy myślowo-refleksyjnej, a położenie nacisku na widowiskowość[2]. Dominowały opinie, że film Hasowi nie udało się oddać całego bogactwa powieści (Stanisław Janicki)[5].

Alicja Helman stwierdziła np., że "Lalka" to zaledwie ilustracja dzieła Prusa, a nie film z rodzaju tych, do których przyzwyczaił widzów twórca Rękopisu znalezionego w Saragossie. Zadaniem reżysera "było nie myśleć o Prusie, lecz o Wokulskim i Izabelli". Film powstający na podstawie książki nie musi być dokładnym jej odwzorowaniem, nie musi powielać kanonicznych szkolnych odczytań, może, czasem nawet powinien, być swobodną kreacją. Ale Has, niezwykły adaptator, tym razem stworzył film, któremu (wg Helman) brak harmonii, który jest tworem dziwacznym, hybrydalnym.

Dodatkowymi atutami filmu (lub też wadami, w oczach przeciwników) jest oniryczna konwencja, zwłaszcza w symbolicznych scenach przedstawiających Warszawę, zwłaszcza marsz Wokulskiego w dół, na Powiśle — bohater mija rozpadające się chałupy, zwłoki konia i wysypiska śmieci, wciąż w dół, w kierunku prawej granicy kadru, przy smętnych tonach muzyki Wojciecha Kilara. Dla niedoszłego malarza Hasa takie szczegóły były znaczące. Aleksander Jackiewicz uważał te symbole za sztuczne, jednak oglądając ten film dzisiaj, nie odnosi się wrażenia nienaturalności[6].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Lalka - serial telewizyjny z 1978 roku w reżyserii Ryszarda Bera. Kilkoro aktorów wystąpiło w obu ekranizacjach Lalki, filmu pełnometrażowego z 1968 oraz serialu TV z 1977 roku:
    • Zofia Czerwińska: kobieta w piwiarni Hopfera (1968) oraz Małgorzata Minclowa, żona Jana, później żona Wokulskiego (1977),
    • Aleksander Fogiel: ajent Szprot (1968) oraz sędzia pokoju w procesach Krzeszowskiej (1977),
    • Janusz Kłosiński: mecenas księcia (1968) oraz Wirski, rządca w kamienicy Łęckiego (1977),
    • Krzysztof Litwin: Klein, subiekt w sklepie Wokulskiego (1968) oraz Zięba, subiekt w sklepie Wokulskiego (1977),
    • Zdzisław Maklakiewicz: Maruszewicz (1968) oraz Konstanty, kamerdyner barona Krzeszowskiego (1977).

Przypisy

  1. Oprócz roli aktorskiej opracował on na potrzeby filmu mapy i projekty architektoniczne dziewiętnastowiecznej Warszawy
  2. 2,0 2,1 Polskie superprodukcje - ARTYKUŁ w Stopklatka.pl
  3. Artur Szałkowski. Władze Jedliny-Zdroju chcą przejąć od PKP nieczynne obiekty. „Gazeta Wrocławska”. 2007, 2007-06-12. 
  4. "Ekran" 1968, nr 45. Recenzja z "Ekranu" została przedrukowana w książce Konrad Eberhardt o polskich filmach; http://wojciech-has.republika.pl/lalka.htm
  5. Film polski od a do z, Stanisław Janicki, Warszawa 1972
  6. Polska sztuka » Film » Poezja, malarskość i metafizyka — twórczość Wojciecha Jerzego Hasa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]