Lamprofir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Diagram klasyfikacyjny lamprofirów nieprzeobrażonych na podstawie diagramu QAPF

Lamprofiry – należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir.

Skład mineralny[edytuj | edytuj kod]

Przeważają głównie minerały ciemne. Składa się z fenokryształów biotytu, pirokseny (augit diopsydowy i tytanowy), amfiboli reprezentowanych głównie przez hornblendę, skaleni potasowych, plagioklazów, oraz rzadziej oliwinów. Ciasto skalne jest najczęściej utworzone z skaleni i skalenoidów (→foidy). Pobocznie może występować apatyt i magnetyt. Wtórnie także zeolity, kalcyt, siarczki, kwarc.

Zostały także ostatnio uznane za skały diamentonośne.

Cechy zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przeważnie mają barwę szarą, ciemnoszarą lub czarna, czasami również czerwonawa lub zielonawą. Najczęściej są ciemniejsze od skał, które przecinają.

Budowa wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Skały lamprofirowe odznaczają się strukturą holokrystaliczną, porfirową lub porfirowatą oraz teksturą zbitą, bezładną lub czasami słabo kierunkową.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Powstają w towarzystwie intruzji magmowych. Przypuszczalnie wskutek uwodnienia magm nefelinitowych, lub wskutek stopienia dolnej części skorupy ziemskiej zbudowanej ze skał obfitujących w biotyt i hornblendę.

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

Najpospolitsze odmiany lamprofirów to:

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Najczęściej towarzyszą masywom granitoidowym, syenitowym i diorytowym.

W świecie: USA (Arizona, Kalifornia); Rosja (półwysep Kola); Niemcy (Schwarzwald, Góry Harz ), Francja (Bretania, Wogezy); Wielka Brytania (Jersey, Wyspy Normandzkie, Lake District), Czechy (Masyw Czeski); Skandynawia.

W Polsce: Dolny Śląsk, Śląsk Cieszyński, rejon Krzeszowic k. Krakowa, Tatry, oraz w krystalicznym podłoży Wyżyny Śląsko-Krakowskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]

  • Majerowicz A., Wierzchołowski B. - Petrologia skał magmowych, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1990 r.
  • Ryka W., Maliszewska A. - Słownik Petrograficzny, Wyd. Geol., Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.)
  • Bolewski A., Parachoniak W. - Petrografia, Wyd. Geol, Warszawa