Lasówka wzorzysta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lasówka wzorzysta
Setophaga angelae[1]
(Kepler i Parkes, 1972)
Lasówka wzorzysta
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Rodzina lasówki
Rodzaj Setophaga
Gatunek lasówka wzorzysta
Synonimy
  • Dendroica angelae Kepler & Parkes, 1972
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Lasówka wzorzysta (Setophaga angelae) – endemiczny, rzadki gatunek ptaka z rodziny lasówek (Parulidae), występujący na karaibskiej wyspie Puerto Rico. Odkryty w 1968, opisany w 1972. Łacińska nazwa – angelae, pochodzi od imienia jednej z badaczy, którzy odkryli gatunek – Angeli Kepler. Ptak jest owadożerny, żywi się insektami żerującymi na liściach drzew.

Z powodu niewielkiej populacji lasówek i ograniczonego środowiska, ptak został objęty ochroną w 1982. Gatunek nie jest bezpośrednio zagrożony, ponieważ większość lasów, w których żyje jest prawnie chroniona, ale sprowadzone gatunki, takie jak szczury i mangustowate, ograniczanie środowiska życia i klęski żywiołowe stanowią potencjalne zagrożenie populacji.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Lasówka wzorzysta jest jednym z 30 przedstawicieli rodzaju Dendroica. Została po raz pierwszy zaobserwowana w 1968 przez Cameron i Angelę Kepler podczas wyprawy mającej na celu poznanie dwóch innych endemicznych gatunków Puerto Ricopłaskodziobka kubańskiego i amazonki portorykańskiej. 18 maja 1971, przedstawiciel lasówki został schwytany w lesie tropikalnym El Yunque, który w tym czasie był uważany za jedyne środowisko jej życia. Rok później Kepler i Parkes opisali i nazwali tego przedstawiciela rodzin lasówek. Był to pierwszy opisany karaibski gatunek od 1927, i pierwszy opisany gatunek Puerto Rico w XX wieku.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Grzbiet lasówki wzorzystej jest czarny z białymi plamami, brzuch biały, czarno nakrapiany. Inne cechy gatunku to ciemnobrązowe oczy, białe łaty na uszach i karku, białe obwódki wokół oczu i dwie białe plamy na piórach ogona. U ptaka występują także cechy charakterystyczne dla całego rodzaju Dendroica – długi dziób, krótkie, okrągłe skrzydła (53,8 mm długości). Młode osobniki różnią się od rodziców – przez pierwszy rok życia mają szaro-zielony grzbiet i stopniowo linieją od lipca do października. Przeciętna długość ciała lasówki wzorzystej wynosi 12,5 cm, przeciętna masa ciała to 8,4 g. Nie występuje dymorfizm płciowy.

Pstroszka, gatunek często mylony z lasówką wzorzystą

Lasówka wzorzysta jest często mylona z pstroszką (Mniotilta varia) gatunkiem zimującym na Puerto Rico od września do początku maja. Główna fizyczna różnica to otoczenie oczu ptaków. Lasówka wzorzysta ma niepełne białe obwódki, pstroszka dwa białe pasy wokół oczu i białą dolną część obwódki. Inną różnicą jest czubek głowy – u lasówki wzorzystej czarny, u pstroszki z białym pasem pośrodku.

Populacja i występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gdy odkryto gatunek, lasówka wzorzysta była uważana za ptaka zamieszkującego tereny położone wysoko nad poziomem morza (640 do 1,030 metrów), w lesie tropikalnym El Yunque, na wschodzie Portoryko. Drzewa na tym terenie rzadko przekraczają 5 metrów wysokości, las charakteryzuje się sztywnymi, grubymi gałęziami, twardymi liśćmi i gęstym zaroślem idealnym jako kryjówka przed drapieżnikami. Podczas późniejszych badań odkryto jeszcze trzy populacje w innych lasach na wyspie. Ostatecznie ustalono, że ptaki te migrują czasem w niższe partie lasu nawet do wysokości 370–600 m n.p.m.

Liczba przedstawicieli lasówki wzorzystej (2001)

We wrześniu 1989 Huragan Hugo uderzył w centralną i wschodnią część Portoryko wpływając na trzy spośród czterech znanych populacji lasówki wzorzystej. Badania przeprowadzone dwa lata później w lesie Toro Negro w centralnej części wyspy nie ujawniły obecności ani jednego osobnika z gatunku. Niedawne badania sugerują, że, z przyczyn dotąd nieznanych, lasówki na tym terenie wyginęły. Obecnie co 3–4 lata przeprowadzane jest liczenie lasówek wzorzystych przez portorykański oddział organizacji Breeding Bird Survey. Ostatnia ocena IUCN, wydana w 2000, oblicza populację lasówki na 600 dorosłych osobników.

Dieta i zwyczaje[edytuj | edytuj kod]

Lasówka wzorzysta występuje zazwyczaj w najwyższych partiach lasów, gdzie poluje na owady. Zazwyczaj żeruje wspólnie z innymi gatunkami, takimi jak lasówka pełzaczkowata, piwik antylski i tanager ubogi. Lasówka wzorzysta chwyta owady najczęściej zbierając je z roślin, ale także łowi je w locie i (najrzadziej) wygrzebuje z ziemi niczym kurczak.

Śpiew i wołanie lasówki wzorzystej trudno usłyszeć. Stworzenia te mają subtelny głos, podobny do głosu cukrzyka, najczęściej spotykanego ptaka Portoryko. Śpiew jest serią krótkich, szybko wydawanych, raczej niemuzykalnych dźwięków o zmiennej głośności kończących się serią nieco niższych odgłosów. Wołanie zostało opisane jako pojedynczy, krótki, metaliczny dźwięk.

Lasówka wzorzysta rozmnaża się od marca do czerwca. Oboje rodzice zajmują się budową gniazda i wychowem piskląt. Gniazdo jest budowane blisko pnia wewnątrz suchych, opadłych liści drzew, zazwyczaj z rodzaju Cecropia (materiał nie używany przez żaden inny gatunek z rodziny Parulidae), na drzewach Bulbophyllum wadsworthii. Gniazda są dobrze ukryte, zlokalizowane na wysokości 1,3 do 7,6 metra nad ziemią. Ma kształt filiżanki i jest zbudowane z korzeni gałązek i suchych liści drzew Chusquea abietifolia, B. wadsworthii i Panicum maximum. Wnętrze gniazda jest wymoszczone włóknami C. abietifolia, suchymi liśćmi i inną roślinną materią. Samice wysiadują 2 lub 3 białe jajka z czerwono-brązowymi plamkami. Dieta piskląt składa się z owadów – dorosłych motyli i ich larw, szarańczaków.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Przetrwanie lasówki wzorzystej jest zagrożone dwoma czynnikami: drapieżnikami i zniszczeniem lub zmianami w ich środowisku. Zwierzętami, które z pewnością polują na te ptaki są łuskopiór żółtodzioby (Margarops fuscatus), krogulec zmienny (Accipiter striatus) i wymarła już na Portoryko wrona antylska (Corvus leucognaphalus). O łowy na lasówki podejrzewa się także dwa rodzime gatunki węży i kilka innych drapieżników (na podstawie skamieniałości). Gatunki sprowadzone przez człowieka, takie jak koty, psy, szczury i gatunek mangustowatychHerpestes javanicus stanowią także potencjalne zagrożenie dla jaj lasówki. Zniszczenie środowiska lasówki wzorzystej może być spowodowane zarówno przez człowieka, jak i przez naturę. Ludzie niszczą środowisko m.in. poprzez wycinkę lasów i budowę szlaków komunikacyjnych. Naturalne zniszczenia są powodowane przez klęski żywiołowe, takie jak pożary lasów i huragany.

W 1982 lasówka wzorzysta została umieszczona na liście kandydatów do wpisania na federalną Ustawę o gatunkach zagrożonych. W 2005 grupa naukowców, artystów i ekologów złożyli petycję do administracji George'a H. W. Busha z prośbą o wpisanie 225 gatunków, włączanie z lasówką wzorzystą, do Ustawy o gatunkach zagrożonych. Z tych 225 gatunków jedna trzecia była na liście kandydatów od 20 lub więcej lat, a połowa od ponad 10 lat. Ostatnie badania ukazały także, że od stworzenia Ustawy o gatunkach zagrożonych w 1973 wyginęło 114 gatunków żyjących w USA, wiele z powodu słabej ochrony środowiska życia przez rząd federalny.

IUCN po raz pierwszy określiło status lasówki wzorzystej w 1988. Zaliczono ją wtedy do kategorii niższego ryzyka. W 1994 Zmieniono status na "podwyższonego ryzyka", a w 2000 na "gatunek narażony". Decyzję tę uzasadniano niewielkim obszarem występowania i małą ilością populacji, co może w przyszłości stanowić zagrożenie dla gatunku. Obecnie lasówka nie jest bezpośrednio zagrożona wyginięciem.

Przypisy

  1. Setophaga angelae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-04-08]
  2. Setophaga angelae. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2013-04-08]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]