Lasy w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lasy w Polsce – zbiorowiska leśne na terenach Polski. Od czasów prehistorycznych w wyniku procesów cywilizacyjnych i ekspansji człowieka obszary leśne stopniowo zmniejszały się. Znaczne przyspieszenie kurczenia się lasów (wylesianie) nastąpiło w XIX i XX wieku. Jeszcze pod koniec XVIII wieku lesistość Polski wynosiła ok. 40% (w ówczesnych granicach), ale po II wojnie światowej w 1946 roku wynosiła ona tylko 20,8%. Gospodarka leśna w latach 1946-1970, polegająca w znacznym stopniu na zalesianiu (głównie plantacjami sosnowymi) zwiększyła lesistość Polski do 28%. Obecnie (stan w dniu 31 grudnia 2013) obszary leśne zajmują 9177,2 tys. ha, co stanowi 29,4% powierzchni kraju[1]. Od końca II wojny światowej zasoby leśne Polski systematycznie się powiększają. Zgodnie z Narodowym Programem Zwiększania Lesistości w 2020 roku lasy mają stanowić 30% powierzchni kraju, a w 2050 – 33%.

Struktura własnościowa polskich lasów[edytuj | edytuj kod]

Lasy publiczne to 82% polskich lasów (w tym lasy pozostające w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe stanowią 78%, lasy parków narodowych to 2%, lasy gminne 0,9% i inne lasy skarbu państwa 1,1%). Lasy prywatne to 18%. Udział lasów prywatnych jest zróżnicowany przestrzennie: najwięcej jest ich w województwie małopolskim (43,3% ogólnej powierzchni lasów w tym województwie), mazowieckim (42,9%) i lubelskim (39,6%). Najmniej jest ich w województwie lubuskim (1,2%), zachodniopomorskim (1,6%) i dolnośląskim (2,6%)[2].

Struktura siedlisk polskich lasów[edytuj | edytuj kod]

Siedliska borowe występują na 51% powierzchni polskich lasów, lasowe na 49%[1] (w tym olsy i łęgi 3,8%).

Struktura gatunkowa polskich lasów[edytuj | edytuj kod]

W strukturze leśnej w Polsce przeważają lasy iglaste, w których dominującym gatunkiem jest sosna zwyczajna (Pinus sylvestris). Poniższa tabela prezentuje udział poszczególnych gatunków drzew w ogólnej strukturze lasów polskich:

Gatunek drzewa Udział w drzewostanie
sosna zwyczajna
71,4%
świerk pospolity
6,0%
dąb
6,0%
brzoza
5,8%
olsza
5,3%
buk zwyczajny
4,1%
jodła pospolita
2,5%
inne
0,9%

Od 1945 roku struktura gatunkowa polskich lasów ulega istotnym przemianom wyrażającym się między innymi zwiększeniem udziału drzewostanów z przewagą gatunków liściastych. Dla przykładu w lasach pod zarządem Lasów Państwowych, w latach 1945–2008 powierzchnia drzewostanów liściastych wzrosła z 13 do 23,2%. Udział drzew liściastych nadal jest jednak niższy od potencjalnego, wynikającego ze struktury siedlisk leśnych. Powoli zwiększa się również udział jodły, głównie wskutek przebudowy świerkowych monokultur w Tatrach, Beskidach i Sudetach.

Struktura wiekowa polskich lasów[edytuj | edytuj kod]

W wiekowej strukturze lasu w PGL Lasy Państwowe dominują drzewostany III i IV klasy wieku (tj. 41-60 lat i 61-80 lat) występujące odpowiednio na 24,7% i 19,2% powierzchni. W lasach prywatnych i gminnych (stan z 1999 r.) 35% powierzchni zajmowały drzewostany II klasy wieku (21–40 lat), a 25% – III klasy wieku. Drzewostany w wieku powyżej 100 lat zajmują w Lasach Państwowych 14,1% powierzchni. Udział powierzchni niezalesionej w Lasach Państwowych wynosi 1,3%, a prawie 5% w lasach prywatnych i gminnych.

Średni wiek drzewostanu w 2008 roku wynosił w Lasach Państwowych 60 lat, a w lasach prywatnych 40 lat.

Od końca II wojny światowej obserwowany jest stały wzrost udziału drzewostanów w wieku powyżej 80 lat. Powierzchnia tych drzewostanów wzrosła z około 0,9 mln ha w 1945 roku do prawie 1,55 mln ha w roku 2008.

W dużej części polskie lasy są zbiorowiskami zastępczymi (monokultury sosnowe lub świerkowe), wytworzonymi sztucznie, w miejscu naturalnego kształtowania się ekosystemów. Zgodnie z polityką leśną państwa w polskich lasach dokonywana jest przebudowa drzewostanów zmierzająca do zwiększenia udziału gatunków liściastych i zróżnicowania struktury wiekowej i gatunkowej drzewostanu.

Pierwotne kompleksy puszczańskie zachowały się fragmentarycznie, głównie w obrębie Puszczy Białowieskiej (Białowieski Park Narodowy) i są unikatem na skalę europejską.

Wybrane zwarte obszary leśne na terytorium Polski[edytuj | edytuj kod]

POL województwo dolnośląskie COA.svg Województwo dolnośląskie

POL województwo kujawsko-pomorskie COA.svg Województwo kujawsko-pomorskie

POL województwo lubelskie COA.svg Województwo lubelskie

POL województwo lubuskie COA.svg Województwo lubuskie

POL województwo łódzkie COA.svg Województwo łódzkie

POL województwo małopolskie COA.svg Województwo małopolskie


POL województwo mazowieckie COA.svg Województwo mazowieckie

POL województwo opolskie COA.svg Województwo opolskie

POL województwo podkarpackie COA.svg Województwo podkarpackie

POL województwo podlaskie COA.svg Województwo podlaskie

POL województwo pomorskie COA.svg Województwo pomorskie

POL województwo śląskie COA.svg Województwo śląskie

POL województwo świętokrzyskie COA.svg Województwo świętokrzyskie

Warminsko-mazurskie herb.svg Województwo warmińsko-mazurskie

POL województwo wielkopolskie COA.svg Województwo wielkopolskie

POL województwo zachodniopomorskie COA.svg Województwo zachodniopomorskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Raport o stanie lasów w 2013. , 2014. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych. ISSN 1641-3229. 
  2. RAPORT 2009.indd

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons