Latarnia Morska Rozewie
Z Wikipedii
| Latarnia Morska Rozewie | |
 Latarnia Morska Rozewie |
|
| Kontynent | Europa |
| Państwo | Polska |
| Województwo | pomorskie |
| Powiat | pucki |
| Gmina | Władysławowo |
| Położenie | 54°49'54'' N 18°20'20'' E |
| Wysokość wieży | 32,7 m |
| Wysokość światła | 83,2 m n.p.m. |
| Zasięg światła | 26 Mm |
| Charakterystyka światła | Błyskowe Okres: 3 s Światło: 0,1 s Przerwa: 2,9 s |
| Administrator | Urząd Morski w Gdyni |
| Udostępniona do zwiedzania | Tak |
| Polskie latarnie morskie | |
Latarnia Morska Rozewie - latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona na przylądku Rozewie (Powiat pucki).
Latarnia znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Stilo, a Latarnią Morską Jastarnia.
Spis treści |
[edytuj] Informacje ogólne
Latarnia położona jest przy ulicy Leona Wzorka 1 w Jastrzębiej Górze.
Latarnia jest administrowana przez Urząd Morski w Gdyni i jest udostępniona do zwiedzania.
Latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego.
[edytuj] Dane techniczne
[edytuj] Czynna latarnia
Prawidłowa nazwa: "stara" latarnia
- Nr polski 0316 (w polskim Spisie Świateł)
- Nr brytyjski C2960 (w brytyjskim Spisie Świateł vol C)
- Położenie: 54°49'54" N 18°20'20" E
- Wysokość wieży: 32,7 m
- Wysokość światła: 83,2 m n.p.m.
- Zasięg nominalny światła: 26 Mm (48,2 km)
- Charakterystyka światła: Błyskowe
- Światło: 0,1 s
- Przerwa: 2,9 s
- Okres: 3 s
[edytuj] Nieczynna latarnia
Prawidłowa nazwa: "nowa" latarnia
[edytuj] Historia
Przylądek Rozewie od dawna stanowił ważny punkt nawigacyjny na mapach południowego Bałtyku. W XV wieku w Locji (Flamandia) wspominane jest Rozewie pod nazwą Pasehoned. Latarnia na przylądku Rozewie pierwszy raz umieszczona została na szwedzkiej mapie Zatoki Puckiej z 1696 roku. Pierwszym latarnikiem była legendarna córka szwedzkiego kapitana uratowana w tym miejscu przez rybaka. Od tamtego czasu ostrzegała żeglarzy rozpalanym na brzegu ogniskiem.
Decyzje o budowie nowoczesnej latarni podjęto w 1807 r., gdy statki francuskie idące z zaopatrzeniem dla Wielkiej Armii do portu w Gdańsku, myliły w nocy Rozewie z Helem, zmieniając kurs na Zatokę Gdańską za Rozewiem, a następnie kończąc rejs na mieliznach przy plażach Półwyspu Helskiego.
W 1821 roku rozpoczęto budowę latarni murowanej. Stanęła latarnia o wysokości 21,3 m. Zaświeciła 15 listopada 1822: zapalono 15 lamp Arganda. Na kamiennej wieży dzisiejszej (czynnej) latarni[1], znajdowała się laterna, mieszcząca lampę na olej rzepakowy (palnik Arganda), w 1866 roku zaintalowano aparat Fresnela I Klasy, zasilany olejem rzepakowym. Od roku 1877 zainstalowano lampą naftową. Lampę zapalano 15 minut przed zachodem słońca, a gaszono o świcie. Zasięg latarni wynosił 21,7 Mm.
Wzrost intensywności żeglugi w drugiej połowie XIX w., skutkował częstymi pomyłkami nawigacyjnymi przechodzących w nocy koło Rozewia statków, w drodze do Zatoki Gdańskiej, mylących Rozewie z Helem, następnie kończących rejs na mieliznach między Chałupami a Jastarnią[2], stał się przyczyną budowy drugiej latarni (dziś: nieczynna latarnia), czyli zdublowania świateł latarni na Rozewiu w celu łatwego odróżnienia charakterystyki świateł od sąsiednich latarni (m.in. w Czołpinie i na Helu). Druga latarnia na Rozewiu (nieczynna latarnia), świeciła się od 1875 r. do 1910 r..[3]. Do ok. 1990 wieża nieczynnej latarni była eksploatowana jako wieża obserwacyjna i miejsce lokalizacji anteny radaru strażnicy WOP.
W 1910 roku "pierwszą" latarnię (czynna latarnia) podwyższono o 5 metrów używając tak zwanych tubingów i zmodernizowano, zmieniając oświetlenie na elektryczne (dobudowano na szczycie kamiennej wieży stożkową konstrukcję stalową ? (sprawdzić, czy tubingi są ze stali czy z żeliwa) i wybudowano nową laternę, na wysokości pierwszej, licząc od dołu galeryjki, z uwagi na rosnący las bukowy, zasłaniający światło latarni od strony morza).
Od 1945 roku latarnia jest także radiolatarnią o znaku RO (.-. ---) według alfabetu Morse'a[4].
W 1972 roku decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków latarnia została wpisana do rejestru zabytków.
W czerwcu 1978 roku latarnię podwyższono o kolejne 8 metrów[5], ponieważ rosnące drzewa (rezerwat - las bukowy), zaczęły zasłaniać światło, od strony morza. Zainstalowano nowy reflektor na dwa panele zawierające po 20 reflektorów halogenowych na obrotowym stole, pozostawiając stary reflektor i wyposażenie elektryczne z lat 20. XX w. (m.in. produkcji Fabryki Aparatów Elektrycznych Kazimierz Szpotański SA) na swoim miejscu - (wewnątrz nowego tubingu z 1978 r.), w celach muzealnych (Muzeum Latarni Morskich w Rozewiu).
W 1994 roku zamontowano stację referencyjną GPS pozwalającą określić pozycję w pobliżu latarni z dokładnością do 5-10 metrów.
Obecny zasięg nomnalny światła to 26 Mm.
Przy czynnej latarni znajduje się siłownia oraz sprężarki służące do uruchamiania sygnału mgłowego ("buczka mgłowego" zainstalowanego w 1877, połączonego rurami pneumatycznymi ze sprężarkami), zlokalizowanego w lesie na cyplu, koło zabudowań latarni[6].
Kalendarium:
Czynna latarnia - "stara" latarnia
- 1822, 15 listopada - uruchomienie latarni
- 1910 - modernizacja
- 1978 - modernizacja
Nieczynna latarnia - "nowa" latarnia
[edytuj] Muzeum
Obecnie w latarni mieści się muzeum latarnictwa, które jest filią Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku. W muzeum znajduje się stary reflektor latarni Stilo z soczewką Fresnela (reflektor tego typu działał w latarni na Rozewiu przed jej podwyższeniem i nadal można w samej latarni go zobaczyć), światła nawigacyjne oraz modele dawnych latarń począwszy od starożytnej latarni na wyspie Faros.
Na ścianie wieży wisi tablica upamiętniająca Leona Wzorka, latarnika, który we wrześniu 1939 pozostał na posterunku mimo nadchodzących Niemców. 11 września 1939 został przez Niemców aresztowany i rozstrzelany w Piaśnicy.
W sąsiednim budynku z ceglanym kominem mieści się stara maszynownia z lokomobilą stałą, generatorami prądotwórczymi, sprężarką i tablicami rozdzielczymi (dostępna dla zwiedzających latarnię), a w pobliżu latarni rozmieszczone są znaki nawigacyjne. Stojące na odludziu latarnie musiały były niezależne: miały własny prąd. Maszyna parowa napędzająca prądnice również napędzała kompresory: sprężone powietrze w mgielne dni uruchamiało buczki w pobliskiej syrenowni. Latarnik często ze swą rodziną musiał być samowystarczający, stąd obok latarni znajduje się budynek wędzarni i piekarni zarazem.
W latarni znajduje się tablica poświęcona Stefanowi Żeromskiemu, a obok latarni mały pomnik - popiersie pisarza.
Ze względu na strome schody latarnia nie jest dostępna dla dzieci poniżej czwartego roku życia.
[edytuj] Dojazd
Od centrum Jastrzębiej Góry około 3 km drogą do Władysławowa. Koło latarni są parking oraz restauracje. Nocleg możliwy jest domkach letniskowych, kwaterach prywatnych, hotelu "Rozewie" (były internat wojskowy), i kilku innych miejscach głównie po południowej stronie brukowej drogi tzw. "Autostrady ku słońcu" łączącej Władysławowo i Jastrzębią Górę. Ponadto najbliższe miejsca hotelowe w Jastrzębiej Górze są oddalone od latarni o mniej niż 1 km.
[edytuj] Ciekawostki
- Nazwy: stara i nowa latarnia nie są jednoznaczne i są błędnie używane zamiennie do obu rozewskich latarni. Przyczyniła się do tego skomplikowana historia budowy i modernizacji dwóch rozewskich latarni, oraz okres, w którym obie latarnie świeciły równocześnie ("stara latarnia" - to czynna do dziś latarnia z 1822 roku, poddana dwóm istotnym modernizacjom w: 1910 roku i w 1978 roku - zobacz historia).
- Modele i plany latarni (przed podwyższeniem) można znaleźć w Małym Modelarzu numer 12/1978. oraz w Modelarz 10/1970 (dwa arkusze z rysunkami, tekst na półtora strony, razem 5,5 strony).
- Latarnia morska Rozewie ma największy zasięg nominalny ze wszystkich latarni polskiego wybrzeża.
- Z latarnią związana jest legenda, budowana przez latarnika Leona Wzorka, o tym, że Stefan Żeromski pisał tu powieść "Wiatr od morza". Stefan Żeromski faktycznie zwiedził rozewską latarnię.
- Z latarnią związana jest rodzina Wzorków. Leon Wzorek pracował tu w latach 1920-1939. W latach 1945-1975 służbę latarnika pełnił jego brat, Władysław, a po nim jego syn, Zbigniew, który zaczął pracować w 1975 roku, a na emeryturę przeszedł w 1980 roku.
[edytuj] Galeria
 Latarnia Morska Rozewie - Nieczynna |
 Stary reflektor z soczewką Fresnela latarni Stilo |
 Współczesny reflektor latarni na Rozewiu |
 Maszynownia latarni na Rozewiu |
 Maszyna parowa napędzająca generator prądu i kompresory |
 Kompresory z maszynowni przy latarni |
 Syrenownia |
 Wędzarnia i piekarnia latarnika |
[edytuj] Literatura
- Marian Czerner: Latarnie morskie polskiego wybrzeża. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1967.
- Tablice informacyjne zamieszczone w latarni
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Latarnia Morska Rozewie - Panoramy sferyczne
- Latarnia Morska Rozewie - Zdjęcie
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Przypisy
- ↑ tam, gdzie dziś zaczyna się stożkowa konstrukcja stalowa - za: M. Czerner, "Latarnie morskie..."
- ↑ zasięgi świateł lamp olejowych i naftowych były znacznie niższe niż dzisiejszych halogenów
- ↑ , była wyposażona w aparat Fresnela I klasy na naftę. Obie latarnie świeciły światłem białym i miały taki sam zasięg. Nowa latarnia przestała być potrzebna po modernizacji pierwszej latarni (czynna latarnia), m.in. wyposażeniu w oświetlenie elektryczne, o większym zasięgu i unikalnej charakterystyce świecenia
- ↑ po 1998 sygnał ten jest nadawany na życzenie, z uwagi na zmiany w systemie prac radiolatarni i GPS - IALA, więcej w "Spisie Sygnałów Radiowych", BHMW lub "Admiralty List of Radio Signals", UKHO
- ↑ przez instalację 8 metrowego tubingu przy pomocy śmigłowca, latarnię wygaszono na czas prac instalacyjnych przez okres 14 dni. Przypis 5 od tubingu do 14 dni, jest nie prawdziwy. Osoba, która wpisywała ten przypis niech go poprawi.
- ↑ zmiana przepisów IALA, rozwój GPS i powszechne wyposażanie statków w radary nawigacyjne, spowodowało, że od 1991 sygnały mgłowe nie są nadawane
|
|||||||||||
