Le Nain

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Le Nain ?, Mleczarka (Pejzaż z osiołkiem), ok. 1640, Ermitaż
Le Nain ?, Pejzaż z wieśniakami, ok. 1640, National Gallery of Art

Le Nain – francuscy malarze, trzej bracia: Antoine (ur. ok. 1600 w Laon?, zm. 26 maja 1648 w Paryżu), Louis (ur. ok. 1600 w Laon?, zm. 24 maja 1648 w Paryżu) i Mathieu (ur. 1607 w Laon, zm. 26 kwietnia 1677)[1]. Główni przedstawiciele malarstwa realistycznego w XVII-wiecznej Francji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

O życiu braci wiadomo stosunkowo niewiele. Daty ich urodzenia nie są pewne. W przypadku Antoine'a często podawana jest data 1588, a Louisa 1593; obie pochodzą z XVIII-wiecznych rejestrów Akademii i bywają obecnie powtarzane w różnych publikacjach. Równocześnie nowsze opracowania podają daty ok. 1600[2]. Byli synami Jeanne Prévost i Isaaca Le Nain, drobnego urzędnika, sergent royal au grenier à sel w Laon. Malarstwa miał ich uczyć bliżej niesprecyzowany cudzoziemski artysta[3]. W 1629 roku przenieśli się do Paryża, do dzielnicy Saint-Germain-des-Prés, niepodlegającej wówczas jurysdykcji miejskiej. W tym samym roku Antoine otrzymał tytuł mistrza; cztery lata później malarzem został Mathieu. W Paryżu mieli dobrze prosperującą pracownię, a znani byli zwłaszcza jako malarze portretów. W 1632 roku otrzymali od miast zlecenie na wykonanie dużego portretu ośmiu urzędników miejskich. Mathieu w 1633 miał namalować na sklepieniu kaplicy St-Germain-des-Prés sceny Zstąpienia Ducha Świętego, Wniebowzięcia Maryi i jej Koronacji. Z 1643 roku pochodzi romans Galanteries de la Cour pióra powieściopisarza Du Baila, w którym autor pod imionami Florange, Filidas i Polidor przedstawił braci Le Nain.

Wszyscy trzej 1 marca 1648 roku zostali mianowani członkami powstałej wówczas Académie Royale de Peinture et de Sculpture (Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby), jednak Antoine i Louis zmarli w dwa miesiące później i zostali pochowani w Saint-Sulpice. Po śmierci braci Mathieu zyskał znaczną pozycję. W 1649 przedstawił Akademii portret kardynała Mazarina. W 1658 roku zaczął się tytułować jako Lord La Jumelle, w 1662 został odznaczony przez króla orderem św. Michała. W niewyjaśnionych okolicznościach w 1663 roku order został mu odebrany, a trzy lata później malarz został uwięziony za dalsze jego noszenie. Prawdopodobnie był związany z zamieszkami politycznymi w okresie Frondy[4]. Zmarł w 1667 i tak jak bracia został pochowany w Saint-Sulpice.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Le Nain, Powrót z chrzcin (Szczęśliwa rodzina), Luwr
Le Nain ?, Kuźnia, Luwr

O edukacji braci w zasadzie nic nie wiadomo. Choć nie ma pewności, że odwiedzili Włochy, ich dzieła zdradzają znajomość współczesnego malarstwa włoskiego. Louis bywa nawet nazywany le Romain (rzymski). Ich dorobek, generalnie składający się z wielofigurowych przedstawień i scen chłopskich, dzielony jest na kilka grup. Pierwszą z nich, przypisywaną Antoine'owi[5], stanowią niewielkie obrazki, malowane na blasze lub desce, ukazujące grupę osób (zazwyczaj rodziny z kręgów burżuazji, rzadziej chłopskie) i niemal pozbawione narracji. Przykładami są Portret we wnętrzu z Luwru, Kobieta i pięcioro dzieci z NG w Londynie. Na drugą grupę składają się narracyjne dzieła, jak Zwycięstwo z Luwru czy przypisywane braciom: Ostatnia Wieczerza i Wieczerza w Emaus z Luwru. Trzecią grupę stanowią najbardziej znane dzieła Le Nain, poświęcone tematyce chłopskiej, m.in. Powrót z sianokosów (Wózek), Powrót z chrzcin (Szczęśliwa rodzina) i Posiłek chłopski z Luwru. Obrazy z dwóch ostatnich grup łączone są z Louisem i Mathieu, ale także i Antoine'em. Podział ten jest jednak bardzo umowny i różni się w zależności od poglądów badaczy. Nie wiadomo w ogóle, czy każdy z braci specjalizował się w innej tematyce czy też dostosowywali stylistykę do potrzeb zamówienia[6].

O ile dzieła o tematyce religijnej czy alegorycznej są zbliżone do współczesnych im obrazów flamandzkich czy włoskich, o tyle ich dorobek o tematyce chłopskiej nie znajduje paralel, chociaż to nie oni byli twórcami gatunku "scen rodzajowych". Wcześniej tematyką tą zajmowali się choćby Holendrzy czy Flamandowie[7]. Bracia Le Nain nie wyśmiewają się z chłopów ani nie traktują ich protekcjonalnie, ale ukazują z godnością. Wieśniacy, często całe grupy lub rodziny, przedstawiani są na tle pejzażu lub we wnętrzu; niejednokrotnie patrzą uważnie w stronę widza[8]. Brak tutaj scen pijaństwa czy uczt, malowanych przez Flamandów, a w zamian są poważne, proste, niemal nieruchome sceny rodzinne czy wiejskie. Mają one cechy pozbawionych narracji portretów zbiorowych. O ile portrety i część scen rodzajowych malowane są ciepłymi i zróżnicowanymi barwami, o tyle obrazy o tematyce wiejskiej mają bardzo ograniczoną gamę kolorystyczną, opartą o brązy, szarości i błękity.

Zgodnie z sentymentalną wizją XIX-wiecznego krytyka Champfleury'ego w braciach Le Nain widziano wieśniaków, którzy na przekór modom uprawiali w stolicy malarstwo realistyczne. Bracia jednak dobrze prosperowali, tworząc portrety, sceny rodzajowe oraz religijne, za które byli cenieni[4][9]. Niewyjaśnione jest, kto w takim razie zamawiał dzieła o tematyce chłopskiej i kto je kupował. Nieznane są dziś niemal żadne źródła sprzed połowy XVIII wieku, które wymieniałyby właścicieli obrazów braci Le Nain. Można przypuszczać, że portrety rodzinne i sceny podobne do Oficerów w palarni zamawiała burżuazja, problem jednak stanowią sceny chłopskie, łączone z Louisem (np. Wózek). W powszechnej opinii przedstawiają wieśniaków, ale jedna z hipotez mówi, że są oni zbyt dobrze ubrani, jak na biednych rolników i że być może są to osoby pochodzące z warstwy burżuazyjnej, które zakupiły ziemie i zajmowały się nimi same bądź powierzały opiece jakiegoś farmera[10]. Według innych badaczy za życia braci, pod koniec XVI wieku i w latach 1638-43, ich rodzinne strony (okolice Laonu) zostały splądrowane przez wojska. Malarze przedstawialiby zatem chłopów, którzy przeżyli te grabieże i na nowo cieszyli się życiem[11].

Z powodu podobnego stylu, jakim posługiwali się bracia oraz sygnowania dzieł tylko nazwiskiem, wydzielenie spośród całego dorobku braci twórczości poszczególnych braci napotyka na liczne trudności. Co więcej, niektóre obrazy wykonywali wspólnie. Z tych powodów najczęściej występują łącznie, jako bracia Le Nain.

Poniższa tabela zawiera 16 obrazów, sygnowanych nazwiskiem Le Nain, spośród których 10 jest opatrzonych datą[12]. Oprócz nich istnieje cały szereg dzieł, przypisywanych na podstawie podobieństw stylistycznych braciom i ich naśladowcom.

Tytuł Data Wymiary (w cm) Technika Muzeum Obrazek
Wenus w kuźni Wulkana 1641 150×117 olej na płótnie Musée St-Denis, Reims
Venus at the Forge of Vulcan, Le Nain.jpg
Powrót z sianokosów (Wózek) 1641 56×72 olej na płótnie Luwr, Paryż
Louis Le Nain 003.jpg
Powrót z chrzcin (Szczęśliwa rodzina) 1642 61×78 olej na płótnie Luwr
Louis Le Nain- Happy Family- 1642- Louvre.jpg
Posiłek chłopski 1642 97×122 olej na płótnie Luwr
Louis Le Nain 001.jpg
Kobieta i pięcioro dzieci 1642 25×32 olej na blasze miedzianej National Gallery w Londynie National Gallery
Palarnia (Oficerowie w palarni) 1643 117×137 olej na płótnie Luwr
La tabagie, Le Nain.jpg
Młodzi gracze w karty 1643 30×38 olej na blasze miedzianej Clark Art Institute, Williamstown
Tańczące dzieci 1643 33×40 olej na blasze miedzianej prywatna kolekcja, Szwajcaria
Pokłon pasterzy 1644 59×67 olej na płótnie National Gallery w Dublinie
Portret we wnętrzu 1647 27×38 olej na blasze miedzianej Luwr Louvre
Trzej muzycy ? 27×34 olej na desce Los Angeles County Museum of Art, Los Angeles County Museum of Art
Muzycy ? 32×40 olej na blasze miedzianej Luwr Louvre
Grający na flażolecie (Grajek) ? 21×29 olej na blasze miedzianej Detroit Institute of Arts, Detroit The Detroit Institute of Arts
Zwycięstwo (Alegoria Wiktorii) ? 151×115 olej na płótnie Luwr
Le Nain, Mathieu - Allégorie de la Victoire - c.1635.jpg
Żołnierze grający w karty ? 73×91 olej na płótnie National Museum, Cardiff National Museum
Młodzi gracze karciani ? 55×64 olej na płótnie Buckingham Gallery, Londyn Royal Collection

Do dzieł przypisywanych należą m.in. Mleczarka (Pejzaż z osiołkiem) z Ermitażu, Pejzaż z wieśniakami z National Gallery of Art, Wieczerza w Emaus z Luwru, Pejzaż z kaplicą gotycką z Wadsworth Atheneum w Hartford oraz wiele innych. Wszystkich dzieł atrybuowanych braciom Le Nain jest ok. 75[13].

Przypisy

  1. Daty narodzin braci w tym artykule podane są za: The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 146.
  2. The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 146; A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 173.
  3. Informacja ta pochodzi z XVIII-wiecznej biografii malarzy pióra Leleu.
  4. 4,0 4,1 K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 96.
  5. A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 174.
  6. K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 97.
  7. P. Couchoud, Sztuka francuska, Warszawa 1981, s. 263.
  8. The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 149-150.
  9. A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 173.
  10. A. Blunt, Art and architecture in France 1500-1700, 1999, Yale University Press, s. 175-7.
  11. K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 96-7.
  12. The Dictionary of Art, Oxford 1996, t. 19, s. 148.
  13. K. Secomska, Malarstwo francuskie XVII w., Warszawa 1985, s. 140.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg