Leabua Jonathan
Joseph Leabua Jonathan (ur. 30 października 1914 w Hlotse, zm. 5 kwietnia 1987) - pierwszy premier Lesotho.
Jako jeden z prawnuków[1] poligamicznych związków pierwszego króla Basuto, Moshoeshoe I, Jonathan pełnił w młodości rolę przywódcy grupy (induna) robotników w jednej z kopalni w Brakpan. Później stanął na czele zamieszek w kopalni przeciw złym warunkom pracy, a w 1937 trafił do samorządowych struktur kolonii Basuto, był też członkiem delegacji samorządu kolonii do Londynu. W 1959 przeszedł na katolicyzm; w tym samym roku założył Narodową Partię Basuto (Basutoland National Party, BNP; po uzyskaniu niepodległości przez Basuto przemianowana została na na Narodową Partię Basotho, Basotho National Party).
Urząd premiera objął 5 lipca 1965, jeszcze w czasie, kiedy kraj ten - jako brytyjska kolonia Basuto - przygotowywał się do odzyskania niepodległości[2], co nastąpiło w 1966; kraj zmienił nazwę na Lesotho i przyjął ustrój monarchii parlamentarnej. Od początku istnienia tego państwa jego król pełnił jedynie rolę reprezentacyjną, a rzeczywista władza znajdowała się w rękach premiera. Kiedy zatem w pierwszych wyborach po uzyskaniu niepodległości, rozpisanych na styczeń 1970, BNP uzyskała tylko 23 miejsca w parlamencie wobec 36 uzyskanych przez opozycyjną lewicową Partię Kongresową Basotho, kontrolujący cały aparat państwowy L. Jonathan unieważnił wybory, zawiesił konstytucję, wprowadził stan wyjątkowy, aresztował czołowych polityków opozycji, a króla Moshoeshoe II zmusił do kilkumiesięcznej emigracji[3]. Rządził samodzielnie przez następne lata, a pomimo silnej zależności gospodarczej i wojskowej jego kraju od otaczającego go ze wszystkich stron jedynego i wielokroć większego sąsiada, Republiki Południowej Afryki, krytycznie odnosił się do południowoafrykańskiego apartheidu i wspierał nielegalny w RPA African National Congress (ANC, Afrykański Kongres Narodowy).
15 stycznia 1986 generał Justin Metsing Lekhanya, wspierany zarówno przez RPA, jak i przez Pan Africanist Congress[4] dokonał w Lesotho wojskowego zamachu stanu obalając Jonathana i umieszczając go w areszcie domowym. W kwietniu roku następnego Leabua Jonathan zmarł na atak serca.
Przypisy
- ↑ w rzeczywistości prawdopodobnie jego prawdziwym ojcem był hinduski kupiec; imię Leabua oznacza w miejscowym języku sotho wyrażenie "gadacie, ludziska", co miało być reakcją Molapo Jonathana na komentarze mieszkańców wsi, którzy widząc proste włosy dziecka powątpiewali w ojcostwo Molapo i sugerowali, iż dziecko powinno otrzymać imię po "prawdziwym" ojcu
- ↑ w kwietniu 1965 odbyły się tam wybory, w których nieznaczną większość uzyskała BNP)
- ↑ Moshoeshoe II wrócił na tron w listopadzie tego samego roku, nadal jednak pełniąc w królestwie rolę tylko reprezentacyjną
- ↑ PAC; organizacja ta była konkurencyjna wobec Afrykańskiego Kongresu Narodowego, ANC
|
|||||||
