Legia Nadwiślańska
| Legia Nadwiślańska Légion de la Vistule |
|
 |
|
| Pieczęć Legii Nadwiślańskiej | |
| Historia | |
| Państwo | Księstwo Warszawskie I Cesarstwo Francuskie |
| Sformowanie | 31 maja 1808 |
| Rozformowanie | 1814 |
| Tradycje | |
| Rodowód | Legii Polsko-Włoskiej |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | Józef Grabiński |
| Działania zbrojne | |
| Wojny napoleońskie | |
| Organizacja | |
| Numer | brak |
| Podporządkowanie | osobisty nadzór Napoleona |
| Rodzaj wojsk | Piechota, kawaleria |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
| Skład | 3 pułki piechoty i pułk lansjerów; od 1810 również 4 pułk piechoty |
Legia Nadwiślańska – polska jednostka powstała 31 marca 1808 roku w wyniku przemianowania tworzonej od wiosny 1807 roku na mocy dekretu Napoleona Legii Polsko-Włoskiej w związku z jej przejściem na żołd francuski w królestwie Westfalii. Istniała do 18 czerwca 1813[1].
Początkowo liczyła 5467 żołnierzy, a jej pierwszym dowódcą był generał Józef Grabiński, a od 7 czerwca 1808 płk Józef Chłopicki[1]. W przeciwieństwie do szwoleżerów była to formacja z zasady chłopska, a stanowiska oficerskie zajmowała tu zazwyczaj drobna szlachta.
Na podstawie umowy zawartej 10 maja 1808 między rządem Księstwa Warszawskiego a rządem francuskim, Księstwo zobowiązało się do zapewnienia stałego dopływu rekruta do Legii. Legia zorganizowana pod osobistym nadzorem Napoleona w Bajonnie składała się z trzech pułków piechoty (około 5000 żołnierzy) oraz z dowodzonego przez Jana Konopkę pułku lansjerów.
Legioniści Nadwiślańscy nosili ciemnoniebieskie kurtki i białe spodnie, a pułki różniły się jedynie kolorem kołnierzy, rabatów i wyłogów. Każdy pułk składał się z 2 batalionów – po 6 kompanii – przy czym pierwsza kompania była grenadierska, a ostatnia woltyżerska. Grenadierzy odróżniali się czerwonymi epoletami i czerwoną kitą na czako, a woltyżerowie żółtym kolorem sznurów, kity i epoletów.
Spis treści |
Walki w Hiszpanii [edytuj]
W czerwcu 1808 wysłana do Hiszpanii w sile trzech pułków piechoty, od 19 czerwca do 14 sierpnia brała udział w pierwszym oblężeniu Saragossy.
Dowodzona przez płk. Józefa Chłopickiego rozbiła koło Epili siły hiszpańskiej milicji zdążającej na odsiecz miasta. Wyróżniła się w bitwie pod Tudelą.
W walkach w Hiszpanii brały udział następujące jednostki Legii Nadwiślańskiej:
- 1 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej,
- 2 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej,
- 3 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej,
- 4 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej (od 1810; wcześniej jako II Legia Nadwiślańska),
- Pułk Lansjerów Nadwiślańskich (inaczej: Pułk Jazdy Legionowej, Pułk Lansjerów Legii Polsko-Włoskiej, Pułk Rożnieckiego, od 18 lipca 1811 7 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów Liniowych)
W ciągu walk Hiszpanii, Legia odniosła szereg zwycięstw, m.in.:
- 20 grudnia 1808 – udział aż do kapitulacji w drugim oblężeniu Saragossy,
- 15 czerwca 1809 – wygrana bitwa pod Marią,
- 18 czerwca 1809 – zadecydowała o zwycięstwie armii cesarskiej pod Belchite,
- styczeń 1810 – ułani Legii zajmując przełęcz Paso de los Despenaperros otworzyli armii francuskiej drogę do Andaluzji,
- 14 maja 1810 – odebrała kapitulację obleganej przez siebie Leridy,
- 21 czerwca 1810 – odebrała kapitulację obleganej Tarragony,
- 16 maja 1811 – ułani rozbili piechotę angielską w bitwie pod Albuerą.
II Legia Nadwiślańska [edytuj]
8 lipca 1809 cesarz wydał dekret o utworzeniu II Legii Nadwiślańskiej, która powstać miała na bazie Polaków służących w armii austriackiej, którzy pod Wagram dostali się do francuskiej niewoli. Planowano utworzenie 3 pułków piechoty liczących łącznie 6000 żołnierzy. Gdy II Legia Nadwiślańska osiągnęła stan 2200 żołnierzy, przemianowana została na 4 pułk piechoty i w 1810 roku przerzucona została do Hiszpanii, gdzie dołączyła do pierwszej Legii Nadwiślańskiej. 3 marca 1812 w czasie przygotowań do wojny Napoleona z Rosją została włączona do Gwardii Cesarskiej. Oddziały wywodzące się z niej przeszły w tej kampanii cały szlak bojowy wraz z odwrotem do Francji. Jeszcze 19 marca 1814 utworzony z pozostałej piechoty polskiej po bitwie pod Lipskiem pułk piechoty nadwiślańskiej odznaczył się w bitwie pod Arcis-sur-Aube. Pułk ten wrócił do Polski po abdykacji Napoleona.
Galeria [edytuj]
-
Żołnierz Legii Nadwiślańskiej w 1810
-
1 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej
-
4 Pułk Piechoty Legii Nadwiślańskiej
-
Lansjer nadwiślański (po lewej)
Zobacz też [edytuj]
| Wojna na Półwyspie Iberyjskim 1807-1814 |
|---|
|
Dos de Mayo – El Bruc – Cabezón – Saragossa (1808) – Walencja - Medina del Rio Seco – Bailén – Brilos - Roliça – Vimeiro - Pancorbo – Valmaseda – Burgos – Gamonal - Espinoza – Tudela – Somosierra – Sahagún – Benavente - Saragossa (1809) – Yevenes – Ciudad Real – Cacabelos – La Coruna – Talavera – Almonacid – Gerona (1809) – Ocaña – Alba de Tormes – Fuengirola – Côa – Almeida – Buçaco – Pombal - Gebora - Fuentes de Oñoro – Badajoz – Albuera – Salamanka – Vitoria – San Sebastian - Nivelle - Nive - Orthez - Tuluza |
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom 2
- Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: 1925.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
