Lei (Polinezja)
Lei - hawajska nazwa wieńców i girland sporządzanych z kwiatów i innych materiałów. Odpowiednik na Tahiti i Wyspach Cooka nosi nazwę ei, zaś na Samoa - ula. Pierwotnie lei miały charakter sakralny, były ofiarowywane bogom podczas religijnych obrzędów obejmujących tańce i pieśni. Wręczano je również ważnym osobistościom na znak szacunku. Pozostałością tej tradycji jest rodzaj peleryny z długich girland kwiatowych lei ali'i, którymi zdobi się pomnik króla Hawajów Kamehamehy I. Zwyczaj robienia i wręczania lei znany jest w całej Polinezji. Obecnie jest zachowywany bardziej na użytek przemysłu turystycznego, kojarzą się przede wszystkim z hawajskim tańcem hula i girlandami lei 'a'i, wręczanymi turystom.
Spis treści |
Materiały i techniki wykonania [edytuj]
Lei zazwyczaj kojarzą się z kwiatami, lecz tradycyjnie wykorzystuje się bardzo różnorodne przedmioty: muszelki, liście, pnącza zwane na Hawajach maile (Alyxia oliviformis), papier, orzechy kukui, ptasie pióra itd. bardziej istotne jest wykorzystanie jednej z kilku tradycyjnych technik.[1]:
- kui - nanizanie za pomocą igły na pojedynczą nić,
- hipu'u - robienie supłów z łodyg roślin
- hili - warkocz przy użyciu jednego typu materiału, często roślin pnących,
- wili - skręcanie jak korkociąg, czasem z użyciem rafii,
- humu-papa - przyszywanie materiałów do podłoża,
- hilo - podwójny sznur, często z liści rośliny ti (Cordyline fruticosa)
- haku - potrójny warkocz z wykorzystaniem dodatkowych materiałów: listków, kwiatów, jagód.
Współcześnie najczęściej stosowanym materiałem są kwiaty plumerii, lecz tradycyjnie każda wyspa miała swój własny zwyczajowo przyjęty materiał do ich wyrobu, który jednocześnie staje się symbolem samej wyspy, np.:
- Oahu - pomarańczowe kwiaty ilima
- Hawaje - czerwone kwiaty lehua
- Maui - różowe lokelani
- Molokai - srebrzystozieline liście kukui oraz białe drobne kwiatki
- Kauai - podłużne liście i ciemne jagody
- Lanai - żółtopomarańczowe pnącze kauna'oa (Cuscuta sandwichiana)
- Kaho'olawe (niezamieszkana) - hinahina (Heliotropium anomalum)
- Ni'ihau - drobne i cenne muszelki püpü[1]
Zwyczaje związane z lei [edytuj]
- Lei jest symbolem miłości, przyjaźni, szacunku itp., nie można go więc po jakimś czasie ot tak wyrzucić, zgodnie z tradycją należy je odnieść, tam gdzie zebrano, zakopać, spalić lub zasuszyć.
- W kulturach polinezyjskich dotknięcie głowy drugiej osoby jest uważane za brak szacunku, więc lei nie zakłada się na szyję tylko trzyma z lekkim ukłonem na wysokości serca, ta druga osoba sama go odbiera.
- Wręczając lei mówi się "aloha", przyjmując - "mahalo" co oznacza to samo co polskie dziekuje
- Nie wypada odmówić przyjęcia lei.
- Lei nosi się luźno na ramionach, nieowinięte wokół szyi.
- Kobiecie ciężarnej lub karmiącej wręcza się jedynie otwarte lei. [2]
Bibliografia [edytuj]
- Hawaje, na podstawie wydawnictwa Insight Guides i Discovery Channel, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa 2007 ISBN 978-83-60174-78-4
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Przewodnik:Hawaje, str. 110-111
- ↑ ::Blumenkränze voller Symbolik::
