Lejkówka jadowita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lejkówka jadowita
Lejkówka jadowita: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj lejkówka
Gatunek lejkówka jadowita
Nazwa systematyczna
Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm
Führ. Pilzk. (Zwickau): 122 (1871)
Lejkówka jadowita: drugie zdjęcie
Charakterystyczne mięsiste plamy na kapeluszu
Clitocybe rivulosa a1 (4).JPG
Cllitocybe rivulosa BS17.JPG

Lejkówka jadowita (Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podaje Władysław Wojewoda. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: lejkówka odbielona, lejkówka strumykowa[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus rivulosus Pers. 1801
  • Agaricus rivulosus var. neptuneus Berk. & Broome 1883
  • Agaricus rivulosus Pers. 1801, var. rivulosus
  • Clitocybe dealbata var. minor Cooke 1883
  • Clitocybe dealbata var. rivulosa (Pers.) P. Kumm. 1871
  • Clitocybe rivulosa var. gracilis Métrod 1939
  • Clitocybe rivulosa var. neptunea (Berk. & Broome) Massee 1893
  • Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm.2 1871 var. rivulosa
  • Omphalia rivulosa (Pers.) Quél. 1886

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 2-5 cm. Początkowo wypukły z podwiniętymi brzegami, później płaski, często z wgłębieniem pośrodku, a na dnie wgłębienia niekiedy mały garbek. Za młodu czysto biały, pokostowato oszroniony, później z koncentrycznymi strefami cielistymi, pod warstwą oszronienia na ogół bladocielisty; gładki, nagi[4]. Bardzo charakterystyczne dla tego gatunku są mięsiste plamy na kapeluszu[5].

Blaszki

Najpierw białe, potem szarawobiaławe, gęste, ścieśnione, prosto przyrośnięte[4]. Dość głęboko zbiegają na trzon[5].

Trzon

Wysokość 2-4 cm, grubość 4-6 mm, walcowaty, pełny, nieco włóknisty (podłużnie). Kolor biały do cielistego[5].

Miąższ

Biały, cienki, elastyczny, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przypomina świeżo zmieloną mąkę lub świeżo piłowane drzewo[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, o średnicy 4-5,5 × 2,5-3,5 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Najliczniej opisano występowanie tego gatunku w Europie, ale znany jest także w Ameryce Północnej i Afryce[6]. Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada, w miejscach trawiastych, na łąkach uprawnych, pastwiskach, polach, obrzeżach dróg lub na skraju lasów liściastych, także pod zaroślami w parkach. Występuje pojedynczo lub w małych grupach, dość pospolicie[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb silnie trujący (zatrucia muskarynowe). Zawiera dość dużo muskaryny, trucizny działającej na nerwy. Objawy występują po upływie 1/4-4 godzin od zjedzenia. Objawy: silne pocenie, łzawienie, zaburzenia widzenia, wymioty, kolki żołądkowo-jelitowe. Silne zatrucie może spowodować śmierć[4]. Zdarza się to jednak rzadko, głównie u ludzi z niewydolnością oddechową lub niedoczynnością serca. Pierwsze objawy zatrucia pojawiają się już po 15-30 minutach od spożycia grzybów i często mijają po 2 godzinach. Antidotum stanowi atropina[7] .

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • lejkówka biaława (Clitocybe candicans), która jednak na kapeluszu nie ma charakterystycznych przebarwień, a podstawa jej trzonu pokryta jest białymi strzępkami grzybni[5].
  • lejkówka liściowa (Clitocybe phyllophila). Jest większa, jej blaszki słabo zbiegają i nie ma przebarwień na kapeluszu<ref name=wag/..

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 152, ISBN 83-7404-513-2
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-04-08].
  7. Warmia i Mazury. Lejkówka strumykowa. [dostęp 2015-04-10].