Lejkówka jadowita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lejkówka jadowita
Clitocybe rivulosa G14.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj lejkówka
Gatunek lejkówka jadowita
Nazwa systematyczna
Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm
Führ. Pilzk. (Zwickau): 122 (1871)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Charakterystyczne mięsiste plamy na kapeluszu
Cllitocybe rivulosa BS17.JPG

Lejkówka jadowita (Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Nazwę polską podaje Władysław Wojewoda. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: lejkówka odbielona, lejkówka strumykowa[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus rivulosus Pers. (1801)
  • Agaricus rivulosus var. neptuneus Berk. & Broome (1883)
  • Agaricus rivulosus Pers. (1801) var. rivulosus
  • Clitocybe dealbata var. minor Cooke (1883)
  • Clitocybe dealbata var. rivulosa (Pers.) P. Kumm. (1871)
  • Clitocybe rivulosa var. gracilis Métrod (1939)
  • Clitocybe rivulosa var. neptunea (Berk. & Broome) Massee (1893)
  • Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm.2 (1871) var. rivulosa
  • Omphalia rivulosa (Pers.) Quél., (1886)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 2-5 cm. Początkowo wypukły z podwiniętymi brzegami, później płaski, często z wgłębieniem pośrodku, a na dnie wgłębienia niekiedy mały garbek. Za młodu czysto biały, pokostowato oszroniony, później z koncentrycznymi strefami cielistymi, pod warstwą oszronienia na ogół bladocielisty; gładki, nagi[4]. Bardzo charakterystyczne dla tego gatunku są mięsiste plamy na kapeluszu[5].

Blaszki

Najpierw białe, potem szarawobiaławe, gęste, ścieśnione, prosto przyrośnięte[4]. Dość głęboko zbiegają na trzon[5].

Trzon

Wysokość 2-4 cm, grubość 4-6 mm, walcowaty, pełny, nieco włóknisty (podłużnie). Kolor biały do cielistego[5].

Miąższ

Biały, cienki, elastyczny, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przypomina świeżo zmieloną mąkę lub świeżo piłowane drzewo[4].

Wysyp zarodników
Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, o średnicy 4-5,5 x 2,5-3,5 µm[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od sierpnia do listopada, w miejscach trawiastych, na łąkach uprawnych, pastwiskach, polach, obrzeżach dróg lub na skraju lasów liściastych, także pod zaroślami w parkach. Występuje pojedynczo lub w małych grupach, dość pospolicie[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb silnie trujący (zatrucia muskarynowe). Zawiera dość dużo muskaryny, trucizny działającej na nerwy. Objawy występują po upływie 1/4-4 godzin od zjedzenia. Objawy: silne pocenie, łzawienie, zaburzenia widzenia, wymioty, kolki żołądkowo-jelitowe. Silne zatrucie może spowodować śmierć[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • lejkówka biaława (Clitocybe candicans), która jednak na kapeluszu nie ma charakterystycznych przebarwień, a podstawa jej trzonu pokryta jest białymi strzępkami grzybni[5].
  • lejkówka liściowa (Clitocybe phyllophila). Jest większa, jej blaszki słabo zbiegają i nie ma przebarwień na kapeluszu<ref name=wag/..

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 152, ISBN 83-7404-513-2
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.