Lejkowiec dęty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lejkowiec dęty
Craterellus cornucopioides1.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina pieprznikowate
Rodzaj lejkowiec
Gatunek lejkowiec dęty
Nazwa systematyczna
Craterellus cornucopioides (L.) Pers.
Mycol. eur. 2: 5 (Erlanga, 1825)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Dojrzałe owocniki Craterellus cornucopioides
Lejkowiec dęty.

Lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides (L.) Pers.) – gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych (Cantharellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako stroczek ciemnobrunatny i lejkowiec gładki[2]. Nazwy regionalne: skórzak, cholewka[3]. Synonimy naukowe[4]:

  • Cantharellus cornucopioides (L.) Fr. 1821
  • Craterella cornucopioides (L.) Pers. 1797
  • Craterellus ochrosporus Burt 1914
  • Dendrosarcus cornucopioides (L.) Kuntze [as 'cornucopiodes'] 1898
  • Helvella cornucopioides (L.) Bull. 1791
  • Helvella cornucopioides (L.) Scop. 1772
  • Merulius cornucopioides (L.) With. 1792
  • Merulius cornucopioides (L.) Pers. 1801
  • Merulius purpureus With. 1792
  • Octospora cornucopioides (L.) Timm 1788
  • Pezicula cornucopioides (L.) Paulet 1791
  • Peziza cornucopioides L. (1753)
  • Pleurotus cornucopioides (L.) Gillet 1871
  • Pocillaria cornucopioides (Pers.) Kuntze 1891
  • Sterbeeckia cornucopioides (L.) Dumort. 1822

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Średnica 3-8 cm, kształt trąbkowato-lejkowaty z podwiniętym brzegiem, pofałdowanym w dojrzałych okazach. Część wewnętrzna początkowo brązowoczarna, później czarnosiwa, w końcu czarna, z nieregularnymi rzadkimi łuskami. Zewnętrzna szarobrązowa, najpierw gładka, potem pomarszczona. Zewnętrzną stronę całego owocnika pokrywa hymenium, dlatego w dojrzałych okazach białe zarodniki zabarwiają ją na biało. Jest higrofaniczny[5].

Trzon

Wysokość 5-12 cm. Jest wewnątrz pusty, od dołu ku górze lejkowato rozszerza się, płynne przechodząc w kapelusz. W górnej części jest często rozdarty. Powierzchnia gładka lub pomarszczona, o barwie sowobrązowej lub siwoczarnej. Starsze trzony, podobnie jak kapelusz są biało oprószone od zarodników[5].

Miąższ

Cienki, z początku szaroczarny, potem całkiem czarny. Jest dość elastyzny i sprężysty. Po ususzeniu staje się łamliwy, ale pop namoczeniu znów odzyskuje elastyczność. Smak nieznaczny, zapach przyjemny[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o średnicy 12-15 x 7-8,5 µm, gładkie, bezbarwne.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od sierpnia do listopada w lasach liściastych i mieszanych,najczęściej spotykany pod bukami i dębami, zwykle kępami, najczęściej na obszarach podgórskich. Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny, jednak ze względu na mało apetyczny wygląd oraz czernienie podczas gotowania najczęściej bywa suszony, mielony na proszek i używany jako przyprawa do zup i sosów. Ma jednak mierne własności smakowe i ze względu na coraz rzadsze występowanie nie powinien być zbierany[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Trudno go pomylić z innym grzybem ze względu na charakterystyczny wygląd i brak podobnych jemu gatunków. Najbardziej podobny jest lejkowniczek pełnotrzonowy (Pseudocraterellus undulatus)[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 zbiorowe: Leksykon grzybów. Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk - Inwestycje, 2006. ISBN 3-89836-604-9.