Leon Berbecki

Leon Piotr Berbecki
gen. Leon Berbecki
generał broni
Data i miejsce urodzenia	28 lipca 1874 folwark Kalinowszczyzna (ob. dzielnica Lublina)
Data i miejsce śmierci	23 marca 1963 Gliwice
Przebieg służby
Lata służby	od 1891 - 1939
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego cesarska i królewska Armia Wojsko Polskie
Jednostki	5 pp Leg., 3 Dywizja Piechoty Legionów
Stanowiska	dowódca 5 Pułku Piechoty Legionów, szef sztabu Komendy Legionów, dowódca Grupy Operacyjnej "Bełz, dowódca Grupy Operacyjnej "Bug", Prezes Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Wizytacja budowy Okręgu Warownego Śląsk, rok 1936

Grób gen. Leona Berbeckiego i jego żony Zofii na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach

Leon Piotr Berbecki (ur. 28 lipca 1874 w folwarku Kalinowszczyzna, obecnej dzielnicy Lublina, zm. 23 marca 1963 w Gliwicach) – polski inżynier, generał broni Wojska Polskiego II RP.

Życiorys

Urodził się i wychował w rodzinie patriotycznej. Jego ojciec Feliks Mikołaj walczył w powstaniu styczniowym, w oddziale gen. Michała Kruk-Heydenreicha i został ranny podczas obrony Szczebrzeszyna. W tym samym oddziale służbę kurierską pełniła piętnastoletnia wówczas Aniela z Lutnickich (1848–1889), matka generała. Dziadek Mikołaj walczył w powstaniu listopadowym i był ranny w bitwie o Olszynkę Grochowską. Miał czworo rodzeństwa: starszą siostrę i trzech młodszych braci. W latach 1881–1883 kształcił się w Szkole Ludowej w Grzybowicy, w powiecie włodzimierskim, a później w progimnazjum w Hrubieszowie.

W 1891 zaciągnął się na ochotnika do 44 Kamczackiego Pułku Piechoty w Łucku. Służbę pełnił w kompanii kpt. Marzeckiego. W następnym roku wstąpił do Szkoły Junkrów w Czugujewie (ros. Чугуевское пехотное юнкерское училище). W 1893 powrócił do swojego pułku i przez kolejne trzy lata pełnił obowiązki młodszego oficera w kompanii kpt. Lwowa. W 1896 został awansowany na porucznika i został wykładowcą taktyki w pułkowej szkole podoficerskiej. W 1898 został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza pułku. W tym samym roku złożył maturę w II Gimnazjum w Żytomierzu. W 1901 wystąpił z armii i podjął studia w Charkowskim Instytucie Technologicznym, który ukończył z wyróżnieniem w 1911.

3 stycznia 1903 zmobilizowany został do Armii Imperium Rosyjskiego i 2 lutego skierowany koleją do Nikolska Ussuryjskiego, gdzie wówczas stacjonowała II Brygada 31. Dywizji Piechoty. W tym samym miesiącu wraz ze swoją brygadą przeniesiony został do Liaoyang w Mandżurii, a w lipcu tego roku nad rzekę Yalu Jiang. W tym czasie pełnił obowiązki młodszego oficera 11. kompanii 124. Woroneskiego Pułku Piechoty. Później objął dowództwo 10. kompanii w tym samym pułku. W czasie trwającej wojny rosyjsko-japońskiej razem z szer. Mandrykiem zabił japońskiego oficera, członka rodziny panującej.

Oficer rezerwy rosyjskiej piechoty. Działał w Skautingu, w Polskiej Partii Socjalistycznej i Związku Walki Czynnej na Ukrainie. Po wybuchu I wojny światowej aby uniknąć wcielenia do armii rosyjskiej przedostał się do Krakowa.

Podczas I wojny światowej w 1914 wstąpił do Legionów Polskich, służąc jako dowódca batalionu uzupełnień I Brygady, następnie dowódca 5 Pułku Piechoty Legionów. Odznaczył się m.in. w boju pod Raśną 21–24 sierpnia 1915. Od listopada 1916 do lipca 1917 był szefem sztabu Komendy Legionów. Po kryzysie przysięgowym, w Polskiej Sile Zbrojnej inspektor wyszkolenia, pułkownik. Później został szefem sztabu Polskiego Korpusu Posiłkowego. Na początku 1918 został mianowany z ramienia Tymczasowej Rady Stanu komendantem Szkoły Podchorążych (niem. Offizieren Aspiranten Schule) powołanej przez władze niemieckie w Ostrowie Łomżyńskim.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, wstąpił do Wojska Polskiego. 29 listopada mianowany został dowódcą I Brygady Piechoty z zachowaniem stanowiska inspektora szkół wojskowych. Pod koniec 1918 objął dowództwo Grupy Operacyjnej "Bełz", walczącej na froncie z nacjonalistami ukraińskimi, między innymi w długotrwałych walkach w obronie Bełz w styczniu-marcu 1919. Marzec – kwiecień 1919 dowódca Grupy operacyjnej "Bug". Kwiecień – lipiec 1919 dowódca piechoty dywizyjnej 3. Dywizji Piechoty Legionów. Podczas wojny z bolszewikami objął (7. sierpnia) dowództwo 3 Dywizji Piechoty Legionów i sprawował je do 25 września 1921. Po demobilizacji i przejściu wojska na stopę pokojową wyznaczony został na zastępcę dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu. 7 listopada 1922 został zastępcą Inspektora Armii Nr I w Wilnie, którym był gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz. Od lipca 1923 do marca 1924 przebywał we Francji na stażu. 12 marca 1924 został mianowany dowódcą Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie, którym dowodził do lipca 1926.

31 marca 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego awansował go na generała dywizji ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 3. lokatą w korpusie generałów.

W 1926 po zamachu majowym przeniesiony do Torunia na równorzędne stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII. Od 1928 był inspektorem armii, a od czerwca 1933 także prezesem Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP). 19 marca 1939 został awansowany na generała broni i przeniesiony w stan spoczynku. Osiadł w Warszawie.

W okresie międzywojennym był jednym z inicjatorów budowy jednego z dwóch najnowocześniejszych obserwatoriów w Europie - Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego na Huculszczyźnie.

Po napaści Niemiec zgłosił się do służby, przydziału nie otrzymał. W kampanii wrześniowej nie brał udziału.

Podczas II wojny światowej w okresie 1939 – marzec 1941 internowany w Rumunii, stąd wywieziony do Niemiec, gdzie przebywał w niewoli w oflagach Dorsten i Dössel). Po wojnie, osiedlił się we Francji, skąd 7 lutego 1946 powrócił do Polski. Pracował w szkołach technicznych w Zabrzu i Sławięcicach. W okresie powojennym inwigilowany przez komunistyczną tajną policję – UB. W 1946 był świadkiem w pokazowym procesie pułkownika Wacława Kostek-Biernackiego, kolegi z Legionów, komendanta twierdzy brzeskiej i byłego wojewody poleskiego, któremu podlegało administracyjnie Miejsce Odosobnienia w Berezie Kartuskiej. Zmarł w Gliwicach, tam również został pochowany. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Centralnym przy ul. Kozielskiej.

Napisał Pamiętnik generała broni, Katowice 1959

Imię Berbeckiego nosi 5. Tarnogórski Batalion Obrony Przeciwchemicznej w Tarnowskich Górach.

Awanse

• podporucznik – 1 sierpnia 1895
• porucznik – 1 sierpnia 1899
• kapitan – 1915
• major – 2 lipca 1915
• podpułkownik – 1 kwietnia 1916
• pułkownik – 1917
• generał brygady – zweryfikowany ze starszeństwem z dnia 1 czerwca 1919
• generał dywizji – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1923 i 3. lokatą
• generał broni – 19 marca 1939

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski - 11 listopada 1936
• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Niepodległości z Mieczami
• Krzyż Walecznych – czterokrotnie
• Złoty Krzyż Zasługi
• Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej
• Kawaler Legii Honorowej – order widoczny na zdjęciu Generała w publikacji: Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 23
• Order Zabójcy Niedźwiedzia III klasy (Łotwa)

Bibliografia

• Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 23,
• Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego : 1918-1939. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
• Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska : popularny słownik biograficzn. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2001. ISBN 83-87103-81-0.
• Bogusław Tracz: Niespokojny czas spoczynku. Generał broni Leon Berbecki w latach 1939-1956, „Niepodległość” T. LVIII (XXXVIII po wznowieniu), Warszawa 2008, s. 131–154.