Leon Sapieha (syn Aleksandra Antoniego)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy syna Aleksandra Antoniego Sapiehy. Zobacz też: Leon Sapieha.
Leon Ludwik Sapieha
Leon Ludwik Sapieha
Portret Leona Sapiehy z 1878 autorstwa Henryka Rodakowskiego
Lis
Lis
Data urodzenia 18 września 1803
Miejsce urodzenia Warszawa
Data śmierci 1 września 1878
Miejsce śmierci Krasiczyn
Rodzina Sapiehowie
Rodzice Aleksander Antoni
Anna Jadwiga
Małżeństwo Jadwiga Klementyna
Dzieci Cecylia Celestyna
Adam Stanisław
Jadwiga
Maria Zofia
Włodzimierz
Zofia
Leon
Teresa
Władysław

Leon Ludwik Sapieha (ur. 18 września 1803 w Warszawie, zm. 1 września 1878 w Krasiczynie) – polski książę, marszałek sejmu galicyjskiego, jeden z dowódców powstania listopadowego, oznaczony Orderem Virtuti Militari (1831), założyciel szkoły (późniejszej Akademii Rolniczej) w Dublanach, członek dziedziczny austriackiej Izby Panów, polski polityk i działacz gospodarczy w Galicji, zwolennik pracy organicznej. Syn Aleksandra Antoniego Sapiehy i Anny z Zamoyskich Sapiehy. Ojciec Adama Stanisława Sapiehy i dziad kard. Adama Stefana Sapiehy.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Studia prawnicze i ekonomiczne odbył w Paryżu i Edynburgu (od 1820 do 1824). Zaczął pracować w administracji w Królestwie Kongresowym. Po wybuchu powstania listopadowego wyjechał z Polski i wziął udział w misjach dyplomatycznych Rządu Narodowego we Francji i Wielkiej Brytanii. Potem wrócił, i wziął udział w powstaniu, w stopniu kapitana artylerii, m.in. w obronie Warszawy 6/7 września 1831 roku. Został odznaczony za obronę Warszawy orderem Virtuti Militari.

Epitafium Leona Sapiehy i jego żony, Jadwigi z Zamoyskich w katedrze łacińskiej we Lwowie

w Galicji[edytuj | edytuj kod]

Po klęsce powstania i konfiskacie dóbr położonych w zaborze rosyjskim (m. in. Teofipol, w 1835 roku), zamieszkał na stałe w Galicji w zaborze austriackim, (zakupił wówczas m.in. Krasiczyn i inne majątki koło Przemyśla). Pozbawieni swojej dotychczasowej rezydencji w Kodniu, Sapieha uczynił z Krasiczyna swoją rodową siedzibę. Był wybitnymi politykiem i dobrym gospodarzem. Dbając o rozwój regionu, rozpoczął budowę warsztatów tkackich. Jego działalność przyczyniła się znacznie do złagodzenia biedy i poprawienia bytu okolicznej ludności. W 1864 roku jego żona – Jadwiga Sapieżyna sprowadziła do Krasiczyna siostry Służebniczki, które zajęły się pracą wśród niewykształconej i ubogiej ludności. Prowadziły także, w pobliskiej szkole, ochronkę.

Był Marszałkiem Sejmu Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii kadencji I-III w latach 1861–1875, działaczem Ruskiego Soboru, a także prezesem licznych instytucji finansowych, między innymi Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, Galicyjskiej Kasy Oszczędności i Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego. Organizował także budowę kolei żelaznych i licznych zakładów przemysłowych.

Leon Sapieha był założycielem Akademii Rolniczej w Dublanach. Jego imieniem nazwano we Lwowie jedną z głównych ulic na Nowym Świecie, przy której wzniesiono główny gmach Politechniki Lwowskiej. Przy ulicy Kopernika nr 38 we Lwowie zbudował pałac, który po wojennych zniszczeniach przetrwał częściowo do naszych czasów. Miał kontakty z gronem przyjaciół z Hotelu Lambert w 1861. W 1863 roku nie wziął udziału w powstaniu styczniowym, ale wspierał je finansowo.

Był jednym z inicjatorów budowy głównych linii kolejowych w Galicji, m.in. linii Kraków-Lwów. W roku 1875 wycofał się z życia politycznego. Zmarł 1 września 1878 w Krasiczynie.

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

9 grudnia 1825 r. poślubił w Puławach Jadwigę Klementynę Zamoyską h. Jelita (1806–1890) córkę ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego (1775–1856) – Prezesa Rządu Tymczasowego Galicji (1809).

Miał z nią dzieci, którymi były;

  • Cecylia Celestyna (zmarła mając 7 lat),
  • Adam Stanisław Sapieha (1828–1903)- odznaczony Orderem Złotego Runa,
  • Jadwiga Sapieha (zmarła mając 7 lat),
  • Maria Zofia Sapieha (zmarła mając 4 lata),
  • Włodzimierz Sapieha (zmarł mając 1 rok),
  • Zofia Sapieha (zmarła mając 16 lat),
  • Leon Sapieha (zmarł mając 1 rok),
  • Teresa Sapieha (zmarła panna mając 20 lat),
  • Władysław Sapieha (zmarł mając 3 latka).

Prawie wszystkie dzieci zmarły w wieku młodzieńczym, oprócz Adama Stanisława.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sapieha Leon, Wspomnienia z lat 1803–1863, Lwów 1914.


Poprzednik
nowy urząd
Galicia coa1.png Marszałek Sejmu Krajowego
1861–1875
Galicia coa1.png Następca
Alfred Potocki