Lepnica bezłodygowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lepnica bezłodygowa
Poduszka lepnicy bezłodygowej w tundrze
Poduszka lepnicy bezłodygowej w tundrze
Systematyka[1].
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj lepnica
Gatunek lepnica bezłodygowa
Nazwa systematyczna
Silene acaulis (L.) Jacq[2].
Enum. stirp. Vindob. 78, 242. 1762
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty lepnicy bezłodygowej
Lepnica bezłodygowa w polskich Tatrach

Lepnica bezłodygowa (Silene acaulis (L.) Jacq.) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych. Nazywana potocznie (i błędnie) "kwitnącym mchem". Występuje wokółbiegunowo w północnych częściach Azji, Europy i Ameryki Północnej oraz w górach Europy[3]. W Polsce rośnie tylko w Tatrach[4]. Jest też uprawiana.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Typowa roślina poduszkowa, bardzo niska, jej pędy i liście tworzą półkuliste poduszki o wysokości ok. 5 cm., przypominające nieco mech[5].
Liście
Równowąskie, drobne, skórzaste, 1-nerwowe o zaostrzonych końcach i orzęsione na brzegach. Dolne liście w poduszce obumierają[4][5].
Kwiaty
Kwiaty wyrastają na szczytach łodyg, różowe do purpuroworóżowych, o średnicy 1–2 cm. Kielich zrośnięty, 5-ząbkowy, z wyraźnymi nerwami. Korona składa się z 5 wolnych płatków o brzegach sercowato wciętych, z długim paznokciem. W miejscu, gdzie płatki zwężają się w paznokieć występuje przykoronek. W środku kwiatu pojedynczy słupek i 10 pręcików o białych pylnikach[5].
Owoc
Podłużna torebka, pękająca od góry pięcioma ząbkami. Przez pęknięcia wysypują się drobne, czarniawe nasiona[5].
Korzenie
Pojedyncza poduszka lepnicy ma zawsze jeden tylko korzeń, sięgający do 130 cm w głąb i umożliwiający roślinie bytowanie na niedostępnych, kamienistych zboczach[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do września, zapylana jest przez owady.
Siedlisko
Porasta upłazy, strome zbocza i piargi. Rośnie zarówno na wapieniu, jak i na podłożu granitowym (różne podgat.). W Tatrach wychodzi nawet na wysokość ok. 2600 m n.p.m., główne obszary jej występowania to trzy najwyższe piętra: kosówki, halne i turniowe. Schodzi jednak również niżej, do 1000 m n.p.m. Jest bardzo wytrzymała na przymrozki – obserwowano, że nieraz całkowicie ulegała zmrożeniu i zlodowaceniu przez kilka nocy z rzędu, po czym w dzień ogrzana promieniami słońca odmarzała i kwitła dalej[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Występują dwa podgatunki:

Information icon.svg Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiana jako roślina ozdobna, szczególnie nadaje się do ogródków skalnych, zwłaszcza do obsadzania szczelin skalnych, murków, luk między kamieniami[7]. Uprawiana w ogródkach zwykle nie kwitnie jednak tak obficie, jak w naturze[8]. Mrozoodporność rośliny jest duża, może być uprawiana w strefach klimatycznych 2-9[8]. Obficiej, niż typowa, dziko rosnąca forma kwitną uprawne kultywary, np. `Floribunda`[7]. Lepnica bezłodygowa najlepiej rośnie na podłożu złożonym z mieszanki żwiru, próchnicy, kawałków skał i niedużej ilości gliny[7]. Najlepsze jest stanowisko słoneczne, ale przysłonięte od południowej strony[7]. Roślinę rozmnaża się przez sadzonkowanie pędów w inspekcie, można też przez wysiew nasion zaraz po ich zebraniu. Konieczne jest częste odnawianie rośliny, gdyż stare poduszki są mało żywotne i słabo kwitną[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. The Plant List. [dostęp 2012-05-28].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  4. 4,0 4,1 Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
  6. 6,0 6,1 Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.
  8. 8,0 8,1 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.