Leszczyna (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Leszczyna
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina Złotoryja
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-500
Tablice rejestracyjne DZL
SIMC 0368562
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Leszczyna
Leszczyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Leszczyna
Leszczyna
Ziemia 51°04′59″N 15°59′20″E/51,083056 15,988889Na mapach: 51°04′59″N 15°59′20″E/51,083056 15,988889

Leszczynawieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, w gminie Złotoryja.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży na Pogórzu Kaczawskim (Pogórzu Złotoryjskim), a otoczona jest lasami Parku Krajobrazowego Chełmy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycy zakładają, że już w XIII w. wydobywano i przetwarzano tu miedzionośne margle. Natomiast najstarsze dokumenty potwierdzające działalność górniczą w tej okolicy pochodzą z XIV w. Mówią one o tym, że w 1360 r. właściciel pobliskiej wsi Wilków otrzymał od księcia legnickiego Wacława przywilej poszukiwania i wybierania kruszców oraz rud metali na obszarze jego dóbr. Roboty górnicze rozwinęły się na szerszą skalę w XVI wieku. Kopalnie rudy miedzi powstawały niemal we wszystkich wioskach w pobliżu niecki leszczyńskiej, a ich ślady (sztolnie, szyby, żużel) zachowały się do naszych czasów.

W 1661 roboty górnicze próbował kontynuować Ludwik IV Legnicki. Prace ponownie wznowiono w latach 1736–40, ale największą sławę osada zyskała dzięki kopalni Ciche Szczęście (Stilles Glück), która istniała w okresie 1855–83. Wydobywano w niej rudy miedzi. W 1866 roku przy górniczym kompleksie zbudowano pierwsze piece hutnicze. W tym czasie z 5 ton rudy otrzymywano 130 kg kamienia miedziowego, który zawierał 61 kg czystej miedzi. Półprodukty z tutejszej wioski trafiały do hut Niemiec i Anglii. Pod koniec XIX wieku kopalnia upadła. W 1936 roku rozpoczęła się budowa nowej kopalni. Działała ona do 1974 pod nazwą Zakład Górniczy "Lena" i była połączona linią kolejową ze stacją Jerzmanice Zdrój, otwartą 15 maja 1951[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • zespół pieców hutniczych, z poł. XIX w.; podwójny piec szybowy wapiennik z 1872 roku udostępniony dla zwiedzających. Na szczycie pieca urządzony jest taras widokowy. Od 2000 na terenie tzw. piecowiska u stóp wzgórza Duży Młynik organizowane są co roku "Dymarki Kaczawskie". W 2012 oddano do użytku skansen górniczo-hutniczy. W podcieniach wzdłuż głównego budynku skansenu znalazły się warsztaty rzemieślnicze (kuźnia, piekarnia, wyrób ceramiki, obróbka kamieni szlachetnych, zielarstwo, wyrób papieru czerpanego itp.), natomiast pod murem ulokowano kramy kupieckie. W centrum placu stoi czynny piec hutniczy do prezentacji wytopu miedzi. Jest to replika średniowiecznego pieca, wykonana na podstawie słynnych szesnastowiecznych rycin G. Agricoli, obrazujących pracę górników i hutników, a które można obejrzeć w izbie tradycji. W skansenie bierze swój początek licząca 3,5 km ścieżka dydaktyczna „Synklina Leszczyny”, łącząca walory historyczne, przyrodnicze i geologiczne. Skansen czynny jest codziennie od 10.00 do 22.00, wstęp jest bezpłatny
    • piec I
    • piec II
    • otoczenie

inne zabytki:

Malachity i azuryty[edytuj | edytuj kod]

Obok wioski na starych hałdach lub też u podnóża ścian skalnych zdarza się natrafić na zielone malachity i niebieskie azuryty powstałe w wyniku wietrzenia siarczków miedzi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Adam Dylewski "Historia kolei w Polsce", Carta Blanca 2012, strona 170
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 18.11.2012]. s. 268.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pogórze Kaczawskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-x.
  • "Osada z perełką", "Sudety" 9/2012
  • www.skansen.dymarkikaczawskie.pl