Leszek Nowak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filozofa. Zobacz też: Leszek Nowak (muzyk).
Leszek Nowak
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1943
 Polska, Więckowice,
Data i miejsce śmierci 20 października 2009
 Polska, Poznań
Zawód filozof
Strona internetowa

Leszek Nowak (ur. 7 stycznia 1943 w Więckowicach, zm. 20 października 2009 w Poznaniu) − polski filozof i prawnik. Autor trzech koncepcji filozoficznych: idealizacyjnej koncepcji nauki, nie-Marksowskiego materializmu historycznego i negatywistycznej metafizyki unitarnej. Autor 25 książek oraz ponad 300 artykułów naukowych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W 1965 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, pracę magisterską pisząc pod kierunkiem Zygmunta Ziembińskiego. W 1966 ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim (magisterium pod kierunkiem Janiny Kotarbińskiej) w 1966. W 1967 uzyskał doktorat z teorii prawa na podstawie rozprawy pt. Problemy znaczenia i obowiązywania normy prawnej a funkcje semiotyczne języka, napisanej pod kierunkiem Ziembińskiego. Habilitację uzyskał w 1970 na podstawie książki U metodologicznych podstaw 'Kapitału' Karola Marksa. W 1976 został profesorem nadzwyczajnym w zakresie filozofii, wówczas najmłodszym profesorem w Polsce[1], zaś w 1990 został zwyczajnym. W 1994 został członkiem-korespondentem PAN.

W latach 1965−1970 pracował w Zakładzie Prawniczych Zastosowań Logiki UAM, zaś między 1970, a 1985 w Instytucie Filozofii UAM. W 1985 został zwolniony z pracy na UAM z powodu publikowania w wydawnictwach podziemnych[1]. W 1989 przywrócono go do pracy akademickiej na poprzednim stanowisku.

W latach 1980-81 wiele publikował w prasie NSZZ „Solidarność”[2], w listopadzie 1980 został członkiem Towarzystwa Kursów Naukowych, a po roku 1981 w prasie tzw. drugiego obiegu; jego artykuły ukazywały się również jako publikacje samoistne, wydawane przez podziemne oficyny wydawnicze. 13 grudnia 1981 roku został internowany. Przebywał w obozach dla internowanych w Gębarzewie, Ostrowie Wlkp. i Kwidzynie. Został zwolniony z internowania w grudniu 1982 roku, i powrócił do pracy w poznańskim uniwersytecie[3]. W latach 1980−1995 należał do „Solidarności”[1].

Pracował jako visiting professor uniwersytetów w Berlinie (Freie-Universitaet), Canberze (Australian National University), Catanii i Frankfurcie nad Menem. Był Fellow w Instytutach Badań Zaawansowanych w Wassenaar i Berlinie. Wykładał na licznych uniwersytetach, miał referaty na seminariach i konferencjach międzynarodowych.

W 1975 założył międzynarodową serię książkową Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities (wydawnictwo: Rodopi, Amsterdam/New York), której redaktorem naczelnym był do 2006 r.

W 1976 założył serię Poznańskie Studia z Filozofii Humanistyki (PWN, obecnie wydawnictwo Zysk & S-ka: Poznań). W latach 1976-1984 był jej redaktorem naczelnym, a od 1989 współredaktorem.

Nowak był do roku 2000 promotorem 15 rozpraw doktorskich. Spośród wypromowanych przez niego doktorów 8 osób obroniło prace habilitacyjne, 4 uzyskało tytuł profesora nadzwyczajnego, dwie − zwyczajnego, a jedna wybrana została członkiem-korespondentem PAN[1].

W swoich zapatrywaniach społeczno-politycznych silnie zbliżał się do anarchizmu[4].

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Twórca, wraz z Jerzy Kmitą i Jerzym Topolskim, tzw. "poznańskiej szkoły metodologicznej", której program badawczy koncentrował się na rekonstrukcji teorii materializmu historycznego za pomocą aparatury pojęciowej pozytywizmu logicznego. Poglądom "poznańskiej szkoły metodologicznej" i filozofii Leszka Nowaka poświęcone jest studium krytyczne Jacka Tittenbruna Dialektyka i scholastyka. O pewnej próbie obalenia Marksa (wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1986). Twórca nie-Marksowskiego materializmu historycznego, który przewidział upadek demokracji ludowych w Europie Środkowo-Wschodniej i ZSRR[5].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Studia nad teoretycznymi podstawami humanistyki, Warszawa 1968 (razem z Jerzym Kmitą);
  • U podstaw marksistowskiej aksjologii, Warszawa 1971;
  • U podstaw Marksowskiej metodologii nauk, Warszawa 1971;
  • Anatomia krytyki marksizmu, Warszawa 1973;
  • O naturze dialektyki marksistowskiej, w: "Studia Filozoficzne" 1974, nr 4;
  • Problemy metody idealizacji, w: "Studia Filozoficzne" 1974, nr 4;
  • Zarys marksistowskiej filozofii nauki, Warszawa 1974;
  • Wykłady z filozofii marksistowskiej, tom I Dialektyka, Poznań 1976;
  • O tzw. formalnologicznej koncepcji dialektyki, w: Jerzy Kmita (red.), Założenia teoretyczne badań nad rozwojem historycznym, Warszawa 1977;
  • U podstaw dialektyki Marksowskiej, Warszawa 1977;
  • Wstęp do idealizacyjnej teorii nauki, Warszawa 1977;
  • Wykłady z filozofii marksistowskiej, tom II Ontologia i epistemologia, Poznań 1978;
  • Historyzm metodologiczny w kategorialnej interpretacji dialektyki, w: Zdzisław Cackowski, Jerzy Kmita (red.), Społeczny kontekst poznania, Warszawa 1979;
  • Historical Momentums and Historical Epochs. An Attempt at a non-Marxian Historical Materialism, w: "Analyse und Kritik" 1979, nr 1;
  • Interpretacje i programy, czyli co materializm historyczny daje nam tu i teraz, w: "Zdanie" 1979, nr 4;
  • Wartości i klasy społeczne, w: "Etyka" 1979, t. 17 (razem z P. Buczkowskim);
  • Głos klasy ludowej: polska droga od socjalizmu, wyd. Alternatywy, Poznań 1980[6];
  • Socjalistyczny sposób panowania człowieka nad człowiekiem, wyd. WIW, Poznań 1980;
  • Adaptacja i rewolucja. Problem ruchu formacji społeczno-ekonomicznej w materializmie historycznym, w: "Studia Socjologiczne" 1981, nr 4;
  • Błędy Lenina czyli o konieczności socjalizmu w Rosji, wyd. NSZ PP, Poznań 1981;
  • Fundamentalny błąd Marksa czyli o konieczności socjalizmu, wyd. NZS WSP, Szczecin 1981;
  • Przeciw ekonomistom, wyd. NZS AE, Poznań 1981;
  • Wolność i władza, wyd. NZS, Poznań 1981;
  • Mity socjalizmu, część I Mit odnowy, bez daty;
  • Property and Power. Towards a non-Marxian Historical Materialism, Dordrecht/Boston/Lancaster: Reidel 1983;
  • O tzw. transformacji ustrojowej, w: K. Zamiara (red.), Nauki społeczne wobec transformacji ustrojowej, Poznań 1993;
  • O zagadnieniu tak zwanej transformacji ustrojowej, w: K. Zamiara (red.), Transformacja w refleksji humanistycznej, Poznań 1994;
  • Byt i myśl. U podstaw negatywistycznej metafizyki unitarnej, tom I: Nicość i istnienie, Poznań 1998;
  • Gombrowicz: człowiek wobec ludzi, Warszawa 2000;
  • Byt i myśl. U podstaw negatywistycznej metafizyki unitarnej, tom II: Wieczność i zmiana, Poznań 2004;
  • Byt i myśl. U podstaw negatywistycznej metafizyki unitarnej, tom III: Enigma i rzeczywistość, Poznań 2007;

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Biogram na stronie internetowej, ost. aktualizacja 13 marca 2001.
  2. Marks przeciwko Marksowi – rozmowa z Krzysztofem Brzechczynem. Lewicowo.pl.
  3. Leszek Nowak: Ani rewolucja, ani ewolucja. [Paryż]: Slovo-La parole, [1985], s. 6.
  4. Leszek Nowak nie żyje. [dostęp 17 stycznia 2012].
  5. Krzysztof Brzechczyn: O DWÓCH PROGNOZACH UPADKU REALNEGO SOCJALIZMU. RANDALL COLLINS VERSUS LESZEK NOWAK.
  6. Leszek Nowak: Głos klasy ludowej: polska droga od socjalizmu. Lewicowo.pl, 1980.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Poczet wielkopolskich członków Polskiej Akademii Nauk (komitet redakcyjny Mirosław Dąbrowski i inni), Ośrodek Wydawnictw Naukowych PAN, Poznań 2000, s. 265–267.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]