Liberalny feminizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Liberalny feminizm - najstarszy i najszerszy nurt ruchu feministycznego. Feminizm liberalny dąży do emancypacji kobiet poprzez zreformowanie społeczeństwa, przede wszystkim zaś przez zmiany w prawie, działalność polityczną czy zmiany mentalności.

Korzenie[edytuj | edytuj kod]

Zasadniczo liberalny charakter miała pierwsza fala feminizmu, nastawiona na przyznanie równych praw kobietom. Liberalny charakter miały również wczesne prace teoretyczne czy manifesty feministyczne, np. Wołanie o prawa kobiety Mary Wollstonecraft z 1789 r. Kobieta jest tam przedstawiona jako istota racjonalna na równi z mężczyzną, tylko że pozbawiona dostępu do edukacji i wykluczona ze sfery publicznej. Za inną klasyczną pracę wczesnego liberalnego feminizmu uznaje się Poddaństwo kobiet Johna Stuarta Milla z 1869 r.[1]

Żądania pierwszofalowych feministek liberalnych dotyczyły przede wszystkim zmian w prawie dotyczącym małżeństwa, własności, edukacji, pracy i praw wyborczych. Po osiągnięciu swoich celów na początku XX wieku, feminizm pierwszej fali znacząco osłabł.

Wydana w 1963 roku Mistyka kobiecości Amerykanki Betty Friedan stała się jedną z czołowych prac powstającego feminizmu drugiej fali, a jednocześnie współczesnym opracowaniem postulatów feminizmu liberalnego[2]. Jednocześnie doszło do wyodrębnienia się radykalnego nurtu feminizmu, którego działaczki uznały program liberalny za nieskuteczny, a nawet szkodliwy[3]. Przeciwstawiały się jego reformizmowi, dążyły do całościowej przemiany społeczeństwa i rozszerzyły obszar walki o prawa kobiet na sferę prywatną, kulturę i wszystkie struktury społeczne. Z kolei liberalne feministki uważały program radykalny za zbyt daleko idący i szkodliwy dla kobiet i ruchu feministycznego. Feminizm liberalny, w przeciwieństwie do radykalnego, przystaje na tradycyjne rozróżnienie sfery prywatnej i publicznej. Działając w sferze publicznej dąży do sukcesu politycznego i zmian systemu prawnego. Był on związany ze środowiskami prawicowymi i należały do niego przede wszystkim starsze działaczki różnych organizacji kobiecych, starających się o zmianę sytuacji kobiet w ramach istniejącego systemu społecznego[4]. Ich działalność przyczyniła się do znacznego rozwoju ustawodawstwa dotyczącego równości w miejscu pracy[2].

Krytyka i spuścizna[edytuj | edytuj kod]

Liberalny feminizm jest krytykowany za swoją powierzchowność i skupienie się na formalnych gwarancjach równości. Jak wskazują przedstawicielki innych nurtów (feminizmu marksistowskiego, czarnego czy kulturowego), nie dostrzega on głębszych przyczyn opresja, mogących wynikać np. z podziałów) rasowych czy klasowych, czy dotyczących konstrukcji płci kulturowej. Feminizm liberalny opiera się na indywidualistycznej koncepcji jednostki, która jest racjonalna i autonomiczna. Stara się więc upodobnić kobiety do męskiego pierwowzoru, nie zastanawiając się, czy jest to możliwe i pożądane z ich punktu widzenia[5].

Za spadkobierców liberalnego feminizmu pierwszej fali uważają się przedstawiciele feminizmu indywidualistycznego[6].

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

Największą organizacją tego nurtu jest amerykańska National Organization for Women (NOW), współzałożycielką której była Betty Friedan[7]. NOW, z początku domagająca się reform prawnych i systemu edukacji, z czasem dodała postulaty o prawie kobiet do aborcji i równouprawnienie osób homoseksualnych.

Inne organizacje[edytuj | edytuj kod]

Popularnym magazynem wśród liberalnych feministek jest założony w 1971 przez Glorie Steinem Ms.[12].

Przypisy

  1. John Stuart Mill; The Subjection of Women (1869) na Wikiźródłach
  2. 2,0 2,1 Feminism, Second Wave. W: International Encyclopedia of the Social Sciences. William A. Darity jr. (red.). T. III. 2008, s. 123. (ang.)
  3. Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 207. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)
  4. L.J. Rupp: Feminist Movements. W: International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences. Neil J. Smelser; Paul B. Baltes (red.). Paolo Alto-New York: 2001, s. 5471. (ang.)
  5. Rosemarie Putnam Tong: Myśl feministyczna. Wprowadzenie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 50-61.
  6. http://plato.stanford.edu/entries/feminism-liberal/#ClaLibLibFem
  7. Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 208. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)
  8. http://www.nwpc.org/history
  9. http://books.google.pl/books?id=swmbX4R3_kAC&lpg=PA44&ots=LcCX6fnMNA&dq=%22nwpc%22&pg=PA43&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
  10. http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch00323
  11. http://amptoons.com/blog/2004/05/28/will-the-real-liberal-feminism-please-stand-up/
  12. http://www.msmagazine.com/about.asp