Libertów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Libertów
Libertów
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Mogilany
Wysokość 230-325 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 1952
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 30-444
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0326902
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Libertów
Libertów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Libertów
Libertów
Ziemia 49°58′N 19°53′E/49,966667 19,883333

Libertówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Mogilany.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Zakopanem i Chyżnem (droga krajowa nr 7), stanowiąca na tym odcinku część zakopianki.

Historia Libertowa[1][edytuj | edytuj kod]

Wieś Libertów była notowana w źródłach historycznych od 1322 roku. Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej z 1874[2] wspomina o tym, że bracia Stanisław i Wawrzyniec, wnukowie Comesa Larentiusa posiadali w 1322 Libertów pod Mogilanami. Pierwotnie Libertów graniczył z Brzyczyną, Sidziną, Opatkowicami, Zbydniowicami i Lusiną. Na północ od Libertowa ciągnął się ważny trakt handlowy, zwany „drogą solną”, a łączący Wieliczkę z dzielnicą śląską. Trakt ten był chętnie używany przez kupców solnych pragnących w swej drodze ominąć Kraków. Bliskość tego traktu wpływała jednak stymulująco na rozwój wsi znajdujących się w granicach jego oddziaływania.

Najstarsza zachowana forma toponomastyczna nazwy wsi brzmiała Luberowice, następnie Libhertow, Lambertow, Lubertowicze[1]. Nazwa ta jest nazwą osobową, wskazującą na związek własnościowy osady z osobą noszącą imię Libert[3].

Libertów był wsią rycerską, a później szlachecką. Na początku XV w. właścicielem wsi był niejaki Lorconi, osoba najprawdopodobniej pochodzenia włoskiego. W drugiej połowie XV w. właścicielem Libertowa był Stanisław Dąbski herbu Rola. Z tego okresu pochodzi pierwszy opis wsi pozostawiony przez Długosza w Liber Beneficiorum. Łaciński tekst Długosza informował o tym, że w Libertowie było 10 łanów kmiecych, karczma (z osobnym gruntem) i ogród. Dziesięcina z wsi stanowiła uposażenie kościoła św. Wawrzyńca na Kazimierzu (nieistniejący od XVIII w.) i klasztoru Bożego Ciała. Stanisław Dąbski był równocześnie właścicielem okolicznych wsi, m.in. Brzyczyny Większej i Brzyczyny Mniejszej.

W 1529 roku w Libertowie nadal znajdowała się prepozytura kościoła Bożego Ciała na Kazimierzu, zabezpieczona na łanach kmiecych i zyskach karczmarzy.

W XVII w. cały majątek powiększony o wieś Gaj, znajdował się w rękach rodziny Cikowskich. W 1680 roku we wsi pobierano podatki z blisko 6 łanów ziemi. Znajdował się tu także młyn wodny o dwóch niezależnych kołach.

Kościół pod wezwaniem św. Brata Alberta w Libertowie

Aż do rozbiorów, administracyjnie wieś należała do powiatu szczyrzyckiego, a następnie wielickiego, z urzędem sądowym w Skawinie.

W XIX w. właścicielami majątku dworskiego w Libertowie (249 mórg roli, 46 mórg łąk i ogrodów, 30 mórg pastwisk i 41 mórg lasu) była rodzina Padlewskich ze wschodniej Galicji. W połowie wieku wieś liczyła 550 mieszkańców.

Libertów od początków należał do parafii w Gaju, którą erygowano w 1325 roku. W 1985 roku poświęcono w Libertowie kaplicę pod wezwaniem błogosławionego Brata Alberta. Obecnie parafia libertowska ma od kilku lat swój własny kościół pod wezwaniem św. Brata Alberta.

Po reformie administracyjnej Krakowa z 1973 roku do miasta włączono Opatkowice, Sidzinę oraz część Zbydniowic i Lusiny. Wtedy też włączono do Krakowa część północnych gruntów Libertowa, które widnieją w dawnych planach katastralnych Galicji.

Z Libertowa roztacza się piękny krajobraz na opactwo w Tyńcu i klasztor na Bielanach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 dane historyczne za kwerendą MHK
  2. Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława, cz. I – II, wyd. F. Piekosiński, Kraków 1874-1883, tom.I str. 161; cyt za: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I, strona 119. Dostęp: 8.07.2010
  3. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 190, 191. ISBN 83-04-0190-9.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie (pol.). 30 września 2014.