Libiąż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Libiąż
Herb
Herb Libiąża
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat chrzanowski
Gmina Libiąż
gmina miejsko-wiejska
Data założenia pierwsze wzmianki w księgach już około XI wieku
Prawa miejskie 1969
Burmistrz Jacek Latko (od 2008)
Powierzchnia 35,88 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

17 425
485,6 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 32-590
Tablice rejestracyjne KCH
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Libiąż
Libiąż
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Libiąż
Libiąż
Ziemia 50°06′N 19°19′E/50,100000 19,316667Na mapach: 50°06′N 19°19′E/50,100000 19,316667
TERC
(TERYT)
2121503044
Urząd miejski
ul. Działkowa 1
32-590 Libiąż
Wikisłownik Hasło Libiąż w Wikisłowniku
Strona internetowa
Libiąż-Moczydło, KWK "Janina"; lata 30. XX w.
panorama tej samej kopalni w 2006
Fontanna w formie zegara w Parku Młodości na os. Flagówka
Mapa Libiąża z 1905 roku z naniesionymi w latach 20. XX w. informacjami odnoszącymi się do kopalni "Janina"
Położenie Libiąża na terenie Wolnego Miasta Kraków (1815-1846)

Libiążmiasto w woj. małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Libiąż. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Położone jest w sąsiedztwie miast: Jaworzno, Chrzanów, Oświęcim i Chełmek.

Libiąż jest miastem przemysłowym. Na jego terenie znajdują się m.in. Kopalnia Węgla Kamiennego ZG "Janina", fabryka okien i profili PCW "Thermoplast", kopalnia dolomitu a także fabryka kostki brukowej "Libet". Należy do Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza historyczna wzmianka na temat Libiąża pochodzi z "Kronik" Jana Długosza. Dotyczy ona przekazania w roku 1243 miejscowości Libiąż Wielki i Libiąż Mały w posiadanie Zakonowi Benedyktynek przez dotychczasowych właścicieli pochodzących z rodu Gryfitów. W trakcie swego rozwoju Libiąż przechodził kolejno w posiadanie różnych rodów. Po podziale Polski na dzielnice w 1138 przynależy do Księstwa Raciborskiego, zaś od XIV do XVI wieku do Księstwa Oświęcimskiego, tym samym do państwa czeskiego. W 1564 wchłonięty przez Królestwo Polskie. W 1795 trafia do zaboru austriackiego. W okresie międzywojennym w województwie krakowskim. Ścisłe związki z Ziemią Krakowską uwidoczniły się m.in. w tradycjach, obrzędach, gwarze, a także w sferze kultury materialnej (strój, zabudowa) tutejszych mieszkańców.

Ważnym faktem w dziejach Libiąża było ufundowanie przez hrabiego Wielopolskiego w 1735 roku w Libiążu Wielkim parafii rzymsko - katolickiej pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego. Do XIX wieku Libiąż był typową osadą rolniczą. Budowa linii kolejowej Kraków - Wiedeń stała się powodem migracji zarobkowej i osiedlaniem się ludności na tych terenach.

Momentem przełomowym w historii Libiąża stał się fakt odkrycia tutaj u schyłku XIX wieku bogatych złóż węgla kamiennego. Na początku XX wieku rozpoczęto budowę kopalni węgla kamiennego "Janina", w której od 1907 roku eksploatuje się ten surowiec. Otworzyło to nowe perspektywy przed Libiążem. Tutejsi mieszkańcy otrzymali zatrudnienie, a miejscowość zaczęła być atrakcyjna także dla ludzi z zewnątrz. Od tej pory rozpoczął się szybki rozwój gospodarczy i kulturalny osady. Przybywali wykwalifikowani robotnicy oraz sporo inteligencji. W tym czasie zmienił się także kształt urbanistyczny Libiąża. Wokół kopalni zaczęły powstawać nowe osiedla mieszkaniowe i obiekty użyteczności publicznej (szkoła, poczta i telegraf). Do wybuchu I wojny światowej trwał szybki i potężny rozwój miejscowości.

Po odzyskaniu niepodległości nastąpił dalszy rozwój urbanistyczny i gospodarczy. Powstały nowe szlaki komunikacyjne, linia elektryczna i budynki użyteczności publicznej. Okres międzywojenny to czas silnego rozwoju działalności samorządowej, której kontynuacja nastąpiła dopiero w 1990 roku.

Okres II wojny światowej i pierwsze lata powojenne zahamowały aktywność społeczną i samorządową. Dopiero dalszy rozwój kopalni "Janina" spowodował ponowny napływ ludności na te tereny. Zaowocowało to uzyskaniem w 1969 roku praw miejskich przez Libiąż.

W okresie II wojny światowej (wrzesień 1943 - styczeń 1945) na terenie Libiąża działał podobóz KL Auschwitz Janinagrube; więźniowie wykonywali prace przy wydobyciu węgla w kopalni "Janina"; w podobozie przebywało ponad 800 osób[1].

Obecnie w skład miasta i gminy Libiąż wchodzą: miasto Libiąż oraz dwa sołectwa - Żarki i Gromiec.

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik "Poległym za Wolność i Lud" przy ulicy 1 Maja w Libiążu
  • Pomnik "Wdzięczności dla Armii Radzieckiej" przy Placu Zwycięstwa – w ostatnich latach zrzucono czerwoną gwiazdę ze szczytu cokołu – grób 21 żołnierzy Armii Czerwonej
  • Pomnik upamiętniający miejsce obozu jeńców radzieckich przy ulicy Armii Krajowej (przy stacji PKP)
  • Pomnik na miejscu obozu koncentracyjnego "Janinagrube" na Obieżowej
  • Pomnik "Partyzantów" – ma miejscu leśnego bunkra partyzantów zgrupowania AL w lesie pod Kroczymiechem
  • Pomnik Odsieczy Wiedeńskiej przy Gimnazjum nr 1 przy ulicy Szkolnej
  • Pomnik Tadeusza Kościuszki obok LCK przy ulicy Górniczej
  • Pomnik Papieża Jana Pawła II w Parku Młodości
  • Pomnik Skarbnika – dobrego, opiekuńczego ducha kopalnianych podziemi - w parku przy ulicy Górniczej
  • Pomnik Janiny – dziewczyny, której imię nosi libiąska kopalnia
  • Pomnik "Krzyż na Lipiu" - pomnik z okazji 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II, ufundowany przez wiernych parafii pw. Przemienienia Pańskiego

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

  • Kino - w Libiążu działa "Ale Kino". Znajduje się ono przy ulicy Górniczej. Seanse odbywają się głównie w weekendy.
  • Libiąskie Centrum Kultury - przy ulicy Górniczej, w budynku tym znajduje się sala kinowo-teatralna, sala baletowa, mniejsza sala, siłownia, kafejka internetowa.
  • Parki – główny park libiąski, "Park Młodości", znajduje się przy alei Jana Pawła II. W parku tym znajduje się zegar wodny i liczne wodne kaskady oraz pomnik Jana Pawła II pobłogosławiony przez Metropolitę Krakowskiego Stanisława Kardynała Dziwisza. Pozostałe parki umieszczone są przy ulicy Górniczej (tu pomnik Skarbnika), na Placu Zwycięstwa (pomnik Janiny - dziewczyny której imieniem została nazwana kopalnia węgla kamiennego) oraz park przy ulicy Chrzanowskiej.
  • Ośrodek sportowo rekreacyjny im. Solidarności 1980 przy ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego. W skład tego kompleksu wchodzi stadion GKS Janina, basen letni, lokal "Kombajn", boiska do gry.
  • Plac słoneczny utworzony w centrum miasta, niedaleko Parku Młodości. Cyklicznie odbywają się tu obchody "Dni Libiąża" oraz inne imprezy okolicznościowe.
  • Zrekultywowana hałda odpadów pokopalnianych przy ulicy Krakowskiej
  • Biblioteka publiczna przy ulicy Górniczej.

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • młyn wodny w Żarkach (z roku 1834 - obecnie niszczejący bez właściwej opieki i konserwacji);
  • neogotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego z początków XX w., dzieło Teodora Talowskiego;
  • domy przy ulicy: Floriańskiej, Sienkiewicza, Flasińskiego, Armii Krajowej i Długosza (zabytkowy układ wsi - ulicówki (Libiąż Wielki));
  • budynek Straży Pożarnej (ul. Floriańska);
  • zabytkowy cmentarz parafialny przy ul. Oświęcimskiej;
  • cmentarzysko kultury łużyckiej w Żarkach.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Libiąż przebiegają drogi wojewódzkie nr 780 oraz 933. Miasto znajduje się w niewielkiej odległości od autostrady A4. Do Krakowa jest stąd 50 km, do Katowic zaś 30 km.

Znajduje się tu także stacja kolejowa, z której odjeżdżają pociągi do Oświęcimia i do Krakowa przez Trzebinię (także do Wieliczki przez Kraków).

Miasta Partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Znane osoby związane z Libiążem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]