Liga Panameña de Fútbol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Liga Panameña de Fútbol
Państwo  Panama
Dyscyplina piłka nożna
Organizator rozgrywek FEPAFUT
Data założenia 1988
Rozgrywki
Liczba drużyn 10
Niższy poziom ligowy Liga Nacional de Ascenso
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Plaza Amador
Obecny zwycięzca Tauro
Najwięcej zwycięstw Tauro (10)
Oficjalna strona internetowa

Liga Panameña de Fútbol – najwyższy poziom rozgrywek piłkarskich w Panamie.

Historia i format[edytuj | edytuj kod]

Futbol pojawił się w Panamie już w drugiej połowie XIX. wieku za sprawą angielskich marynarzy, pracujących przy Przesmyku Panamskim. Za kolebkę panamskiej piłki uznaje się miasto Aspinwall (obecnie Colón), jednak niebawem popularność tego sportu rozprzestrzeniła się również na teren stołecznego miasta Panama. Mimo iż po amerykańskich wpływach w tym regionie częściej uprawianą dyscypliną został baseball, to dzięki obcokrajowcom z Europy, Indii, Ameryki Środkowej i Karaibów napływających do dążącego do oddzielenia od Kolumbii państwa panamskiego futbol cały czas miał swoich zwolenników. W 1890 roku powstał klub sportowy Panama Athletic Club, zrzeszający głównie graczy baseballu, lecz posiadający również sekcję piłki nożnej – był to zarazem pierwszy zespół piłkarski w Panamie. Kolejny, o nazwie Colón Sport Club, powstał w 1894 roku w mieście Colón.

Pomysł utworzenia ogólnokrajowej ligi piłkarskiej powstał około 1918 roku z inicjatywy społeczności karaibskiej w Panamie, po serii meczów pomiędzy drużynami Standard Oval i American Cable. Pierwsze regionalne rozgrywki, noszące nazwę Isthmian League, zostały założone w 1921 roku; ich pierwszym zwycięzcą został Standard Oval. W takiej postaci mistrzostwa Panamy były rozgrywane przez kilka kolejnych lat, zaś w 1925 roku ich następcą zostały rozgrywki Liga Nacional de Football. Brało w nich udział sześć drużyn – El Cable, Cecilia, Hottspurs, Coronel Bolognesi, El Panamá i Panamá Hardware – a premierową edycję wygrała ostatnia z wymienionych drużyn. W międzyczasie, w 1926 roku, za sprawą kapłanów salezjańskich, w Panamie powstał jeszcze jeden turniej piłkarski, o nazwie Liga Menor, jednak prym wciąż wiodła Liga Nacional.

W 1933 roku w Colónie Justiniano Cárdenas założył rozgrywki Liga Atlántica de Football, w których brały udział wyłącznie kluby z tego miasta. Podobna sytuacja miała miejsce w mieście Panama, gdzie w tamtejszej Liga Nacional de Football występowały jedynie stołeczne zespoły. Pierwsze spotkanie pomiędzy zwycięzcami obydwóch turniejów odbyło się w 1934 roku, natomiast w 1937 roku obydwie ligi połączyły się w jedne rozgrywki. Stopniowo do ogólnokrajowych mistrzostw Panamy dołączały drużyny z innych prowincji kraju – Chiriquí (w 1945 roku), Herrera (1946), Panama (1948), Veraguas (1949), Coclé (1952), Los Santos (1972), Bocas del Toro (1974), Kuna Yala (1986) i Darién (1987), jednak liga ta wciąż miała charakter amatorski.

13 stycznia 1988 sześciu entuzjastów futbolu – Giancarlo Gronchi, Jan Domburg, Edgar Plazas, Jorge Zelasny, Ángel Valero i Juan Carlos Delgado – założyło pierwszą profesjonalną ligę panamską, o wymyślonej przez dziennikarza Edmundo Vargasa nazwie Asociación Nacional Pro-Fútbol (w skrócie ANAPROF). Jej celem było stworzenie na dłuższy czas bazy profesjonalnych panamskich piłkarzy oraz poprawienie w ten sposób wyników osiąganych przez reprezentację Panamy. W pierwszej edycji rozgrywek, podczas premierowego sezonu noszących nazwę sponsora (Copa Bayer), wzięło udział sześć klubów założycielskich: CD Plaza Amador, Deportivo La Previsora (obecnie San Francisco FC), AFC Euro Kickers, Tauro FC, Deportivo Perú AFC i Chirilanco FC. Historyczne, pierwsze spotkanie zostało rozegrane 26 lutego 1988 na Estadio Revolución pomiędzy Plaza Amador i Tauro; zakończyło się ostatecznie wynikiem 1:1, a premierowego gola zdobył Carlos Maldonado z Tauro (później z rzutu karnego wyrównał Virgilio Reid). Pierwszym profesjonalnym mistrzem Panamy został prowadzony przez kolumbijskiego trenera Carlosa Collazosa zespół Plaza Amador, zaś napastnik tego klubu, Miguel Tello, z trzynastoma bramkami na koncie wywalczył tytuł króla strzelców.

W 1994 roku, w wyniku złego zarządzania, w lidze panamskiej nastąpił rozłam – powstały nowe rozgrywki, LINFUNA, oficjalnie uznawane przez FIFA. Cały czas większą popularnością cieszył się ANAPROF, w którym występowały lepsze drużyny, co z kolei przyciągało na stadiony kibiców. Dzięki temu 18 czerwca 1995 rozgrywane na Estadio Rommel Fernández spotkanie pomiędzy San Francisco i Tauro zostało po raz pierwszy transmitowane w telewizji. Po długich negocjacjach, w 1996 roku LINFUNA i ANAPROF na powrót połączyły się w jedną ligę. Przez następne kilka lat rozgrywki przechodziły kilka reform dotyczących ich formatu, między innymi liczby występujących w nich zespołów. Najważniejsza ze zmian nastąpiła w 2001 roku, kiedy to władze ligi zdecydowały się powrócić do systemu wiosna-jesień, a także, wzorem innych latynoskich krajów, wprowadzić dwa niezależne od siebie turnieje – wiosenny Apertura i jesienny Clausura. Ich zwycięzcy mierzyli się pod koniec każdego roku, a zwycięzca tej konfrontacji zostawał automatycznie mistrzem Panamy.

Od 2007 roku mistrzostwo kraju zdobywa automatycznie zwycięzca zarówno Apertury, jak i Clausury, co oznacza, iż najlepsza drużyna w kraju jest wyłaniana co pół roku, a nie co rok. Od 2009 roku rozgrywki noszą nazwę Liga Panameña de Fútbol (LPF), zaś w 2010 roku ponownie wprowadzono system jesień-wiosna. Obecnie w lidze panamskiej występuje dziesięć zespołów, z czego cztery najlepsze podczas każdego półrocznego sezonu awansują do fazy play-off, której zwycięzca zostaje mistrzem Panamy. Dwa najlepsze panamskie kluby co roku biorą też udział w Lidze Mistrzów CONCACAF – do każdej edycji tych rozgrywek kwalifikuje się mistrz Panamy sezonu Apertura i sezonu Clausura. Do drugiej ligi co roku zostaje relegowany klub o najmniejszej średniej punktów na mecz.

Za cztery czołowe i najbardziej utytułowane drużyny ligi panamskiej są uważane Tauro FC, San Francisco FC, CD Árabe Unido i CD Plaza Amador. Mecze derbowe pomiędzy dwoma najpopularniejszymi klubami – Tauro i Plaza Amador – noszą nazwę El Superclásico Nacional. Narodowy obiekt piłkarski, stołeczny Estadio Rommel Fernández, na którym swoje spotkania rozgrywa reprezentacja, nie jest domowym stadionem żadnego zespołu, aczkolwiek czasami odbywają się na nim prestiżowe i ważne mecze ligowe.

Kluby[edytuj | edytuj kod]

Liga Panameña de Fútbol 2013/2014
Klub Miasto Rok
założenia
Stadion
Alianza Panama
1963
Cancha Luis Ernesto Tapia
Árabe Unido Colón
1994
Armando Dely Valdés
Chepo Chepo
1999
Cancha Luis Ernesto Tapia
Chorrillo Balboa
1974
Agustín Muquita Sánchez
Independiente La Chorrera La Chorrera
1982
Agustín Muquita Sánchez
Plaza Amador Panama
1955
Cancha Luis Ernesto Tapia
Río Abajo Panama
1996
Cancha Luis Ernesto Tapia
San Francisco La Chorrera
1971
Agustín Muquita Sánchez
Sporting San Miguelito San Miguelito
1989
Cancha Luis Ernesto Tapia
Tauro Panama
1984
Javier Cruz

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Sezon Faza ANAPROF
Mistrz Wicemistrz Król strzelców
1988
——
Plaza Amador Deportivo La Previsora Panama Miguel Tello (Plaza Amador, 13 goli)
1989
Tauro Deportivo La Previsora Kolumbia Alonso Pacheco (Deportivo La Previsora, 18)
1990
Plaza Amador Tauro Panama José Ardines (Euro Kickers, 26)
1991
Tauro Euro Kickers Panama José Ardines (Euro Kickers, 13)
1992
Plaza Amador Sporting Colón Panama José Ardines (Euro Kickers, 20)
1993
Euro Kickers Projusa Panama José Ardines (Euro Kickers, 12)
1994/1995 San Francisco Tauro Panama José Ardines (Euro Kickers, 20)
1995/1996 San Francisco Plaza Amador Panama José Ardines (Euro Kickers, 25)
1996/1997 Tauro Euro Kickers Panama Patricio Guevara (Tauro, 22)
1997/1998 Tauro Árabe Unido Panama Luis Calamaris (San Francisco, 21)
1998/1999 Árabe Unido Tauro Panama Luis Calamaris (San Francisco, 18)
1999/2000 Tauro Plaza Amador Panama René Mendieta (Tauro, 15)
2000/2001 Panamá Viejo Tauro Panama Luis Parra (Tauro, 17)
2001
Árabe Unido
——
Panama Ricardo Phillips (Panamá Viejo, 13)
Panama Roberto Brown (San Francisco, 13)
2002
Plaza Amador Árabe Unido Panama Anel Canales (Tauro, 10)
2003
Tauro
——
Panama Anel Canales (Chorrillo, 11)
2004
Árabe Unido
——
Panama Jorge Dely Valdés (Árabe Unido, 12)
2005
Plaza Amador San Francisco Panama José Luis Garcés (San Francisco, 24)
2006
San Francisco Tauro Panama César Medina (Alianza, 12)
2007
Apertura Tauro San Francisco Panama Edwin Aguilar (Tauro, 14)
Clausura San Francisco Árabe Unido Panama Gabriel Torres (Chepo, 9)
Panama Orlando Rodríguez (Árabe Unido, 9)
2008
Apertura San Francisco Tauro Panama César Medina (Alianza FC, 12)
Clausura Árabe Unido Tauro Panama Orlando Rodríguez (Árabe Unido, 12)
Sezon Faza Liga Panameña de Fútbol
Mistrz Wicemistrz Król strzelców
2009
Apertura San Francisco Chorrillo Panama Edwin Aguilar (Tauro, 17)
Clausura Árabe Unido Tauro Kolumbia Johan de Ávila (San Francisco, 10)
2010/2011 Apertura Tauro San Francisco Panama Gabriel Ríos (Atlético Chiriquí, 8)
Clausura San Francisco Chorrillo Panama Boris Alfaro (San Francisco, 9)
Panama Brunette Hay (Sporting San Miguelito, 9)
2011/2012 Apertura Chorrillo Plaza Amador Panama César Medina (Alianza, 8)
Panama Delano Welch (Chepo, 8)
Clausura Tauro Chepo Panama Luis Rentería (Tauro, 11)
2012/2013 Apertura Árabe Unido Chepo Panama Jorman Aguilar (Río Abajo, 10)
Clausura Sporting San Miguelito San Francisco Panama Johnny Ruiz (Chorrillo, 9)
2013/2014 Apertura Tauro San Francisco Panama Ernesto Sinclair (Independiente La Chorrera, 8)
Clausura

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Według klubów[edytuj | edytuj kod]

Klub Mistrz Wicemistrz Mistrz (lata) Wicemistrz (lata)
Tauro 10 8 (1989, 1991, 1997, 1998, 2000, 2003, A2007, A2010, C2012, A2013) (1990, 1995, 1999, 2001, 2006, A2008, C2008, C2009)
San Francisco 7 7 (1995, 1996, 2006, C2007, A2008, A2009, C2011) (1988, 1989, 2005, A2007, A2010, C2013, A2013)
Árabe Unido 6 3 (1999, 2001, 2004, C2008, C2009, A2012) (1998, 2002, C2007)
Plaza Amador 5 3 (1988, 1990, 1992, 2002, 2005) (1996, 2000, A2011)
Euro Kickers 1 2 (1993) (1991, 1997)
Chorrillo 1 2 (A2011) (A2009, C2011)
Panamá Viejo 1 0 (2001)
Sporting San Miguelito 1 0 (C2013)
Chepo 0 2 (C2012, A2012)
Sporting Colón 0 1 (1992)
Projusa 0 1 (1993)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]