Lilia biała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lilia biała
Carl Gruber - Weiße Lilie.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina liliowate
Rodzaj lilia
Gatunek lilia biała
Nazwa systematyczna
Lilium candidum L.
Sp. pl. 1:302. 1753[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty

Lilia biała, lilia świętego Józefa (Lilium candidum L.) – gatunek rośliny z rodziny liliowatych. Pochodzi z Bałkanów (Jugosławia, Grecja) i Azji Zachodniej (Izrael, Syria, Turcja, Liban). Jest uprawiany w wielu krajach świata[3]. W Polsce gatunek uprawiany, czasami dziczejący (efemerofit)[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Tworzy cebule na poziomie gruntu, a w przeciwieństwie do innych lilii. Zachowuje rozetę liści przez zimę, ginącą w lecie. Ulistnione łodygi osiągają w naturze do ok. 1 m wysokości, w uprawie bywają wyższe, nawet do 2 m wysokości[5]. Okazałe lejkowate kwiaty rozwijają się w lecie w liczbie od 1 do 4. Okwiat jest czysto biały[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wymaga ziemi przepuszczalnej, dobrze zdrenowanej i słonecznego stanowiska. Cebule sadzi się płytko, tuż pod powierzchnią gleby. Roślina wytwarza zimujące liście odziomkowe. Na zimę wskazane jest ich okrycie – roślina może przemarznąć (strefy mrozoodporności 6-10). Może na tym samym miejscu rosnąć przez wiele lat bez przesadzania, wówczas stopniowo się rozrasta i wytwarza cebule potomne. Przez cebule te łatwo ją rozmnożyć, ale, można rozmnażać także przez sadzonki otrzymywane z łusek cebuli lub przez wysiew nasion[7].

Obecność w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Wymieniana jest w Biblii 15 razy. Żydzi uważali lilię za najpiękniejszą wśród kwiatów[10]. Badacze roślin biblijnych nie mają wątpliwości, że hebrajskie słowa, jakimi w Biblii jest opisana dotyczą lilii białej, która w Palestynie jest gatunkiem rodzimym. Salomon kazał kolumnom Świątyni Jerozolimskiej nadać kształt kwiatu lilii. Lilia była symbolem narodu żydowskiego, co opisuje Księga Ozeasza (Oz 14,6): „Stanę się jakby rosą dla Izraela, tak, że rozkwitnie jak lilia i jak topola zapuści korzenie”. W czasach chrześcijańskich stała się symbolem dziewictwa, świętości, czystości duchowej, zmartwychwstania i opatrzności bożej. Werset w Pieśni nad Pieśniami (2,2) „Jak lilia pośród cierni, tak przyjaciółka ma pośród dziewcząt” jest w katolicyzmie odnoszony do Matki Boskiej. W języku angielskim lilia biała nazywana jest potocznie „Madonna Lily”, a jej kwiat w chrześcijaństwie uznawany jest za atrybut Matki Boskiej[9].
  • Lilia biała należała do najczęstszych motywów roślinnych w kulturze minojskiej symbolizując grację i czystość. To znaczenie symboliczne lilii rozpowszechnione zostało później w Starożytnej Grecji i w Cesarstwie Rzymskim. Umieszczana wraz z kłosami zbóż w wiankach zakładanych przez panny młode symbolizowała dziewictwo i płodność[6]..

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-07-28].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. Jacek Marcinowski: Katalog bylin. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, 2005.
  6. 6,0 6,1 Anthony Huxley, Wiliam Taylor: Flowers of Greece and the Aegean. London: Chatto & Windus, 1977, s. 146. ISBN 0701121904.
  7. 7,0 7,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 83-8331-1916-0.
  8. Wilf Flovers of Israel. [dostęp 2014-12-18].
  9. 9,0 9,1 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  10. 10,0 10,1 Flovers in Israel. [dostęp 2014-12-18].