Lingwistyka kognitywna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Językoznawstwo
Lingwistyka teoretyczna
Fonetyka
Fonologia
Morfologia
Słownictwo (Leksyka)
Semiotyka
Składnia
Semantyka
Semantyka leksykalna
Semantyka statystyczna
Semantyka strukturalna
Semantyka prototypu
Pragmatyka
Lingwistyka stosowana
Akwizycja języka
Psycholingwistyka
Socjolingwistyka
Antropolingwistyka
Lingwistyka generatywna
Lingwistyka kognitywna
Lingwistyka komputerowa
Lingwistyka deskryptywna
Lingwistyka historyczna
Lingwistyka porównawcza
Etymologia
Stylistyka
Lingwistyka normatywna
Lingwistyka korpusowa
Historia językoznawstwa
Spis językoznawców
Nierozwiązane problemy

Lingwistyka kognitywna - paradygmat językoznawstwa zakładający, że język jest ściśle powiązany z umysłowymi procesami dotyczącymi postrzegania świata. Lingwistyka kognitywna zajmuje się przyswajaniem, gromadzeniem i wykorzystywaniem informacji; opiera się na wcześniej rozwijanej psychologii kognitywnej.

Językoznawstwo kognitywne radykalnie przeciwstawia się gramatyce transformacyjno-generatywnej, zapoczątkowanej przez Noama Chomsky’ego na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Gramatyka ta, jako zbiór reguł wyrażonych w sformalizowanym języku matematycznym, zdominowała ówczesne językoznawstwo i wywarła szeroki wpływ m.in. na psychologię, socjologię oraz na teorię literatury. Do uczniów Chomsky’ego należał początkowo George Lakoff, który jednak po pewnym czasie stał się jednym z najzagorzalszych przeciwników jego gramatyki, uważając, że jest ona może interesującym, ale jednak marginalnym przedsięwzięciem, nie zasługującym na poważne traktowanie. Ostatecznie Lakoff walnie przyczynił się do powstania językoznawstwa kognitywnego, którego teoretyczne podstawy sformułował Ronald Langacker w książce Podstawy gramatyki kognitywnej (1987). Wcześniej, w 1980 r., Lakoff wraz z filozofem Markiem Johnsonem wydali wspólną książkę Metafory w naszym życiu, formułując w niej kognitywną teorię metafory.

Głównym zadaniem lingwistyki kognitywnej jest objaśnienie nie tylko zdolności językowych, ale również możliwości społecznych języka.

Niektórzy przedstawiciele dziedziny na świecie: Ronald Langacker, George Lakoff, Mark Johnson, Paul Kay, Mark Turner, Georges Kleiber, John R. Taylor, Vyvyan Evans

W Polsce: Henryk Kardela, Tomasz Krzeszowski, Aleksander Szwedek, Elżbieta Tabakowska, Elżbieta Górska, Jolanta Antas, Iwona Nowakowska-Kempna, Bogusław Bierwiaczonek, Roman Kalisz, Krzysztof Korżyk.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lakoff George, Johnson Mark, Metafory w naszym życiu. Tłum. T. P. Krzeszowski. Warszawa 1988.
  • Georges Kleiber, Semantyka prototypu: kategorie i znaczenie leksykalne. Tłum. Bronisława Ligara. Kraków 2003.
  • John R. Taylor, Kategoryzacja w języku: prototypy w teorii językoznawczej. Tłum. Anna Skucińska. Kraków 2001
  • Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, pod red. Elżbiety Tabakowskiej. Kraków 2001.
  • Nowakowska-Kempna Iwona, Konceptualizacja uczuć w języku polskim. Warszawa 1995.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]