Lipki Wielkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lipki Wielkie
Lipki Wielkie z lotu ptaka
Lipki Wielkie z lotu ptaka
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat gorzowski
Gmina Santok
Liczba ludności (2002) 1299[1]
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 66-431
Tablice rejestracyjne FGW
SIMC 0186654
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Lipki Wielkie
Lipki Wielkie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipki Wielkie
Lipki Wielkie
Ziemia 52°43′N 15°31′E/52,716667 15,516667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół w Lipkach Wielkich

Lipki Wielkie (niem. Lipke) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Santok.

W latach 1945-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Lipki Wielkie. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Rys historyczno-turystyczny[edytuj | edytuj kod]

Wieś została założona w 1580 roku (na terenie zwanym "Lybky") w ramach posiadłości rodziny von Rülicke z Gralewa. W 1620 r. wzmianki o nowej wsi o nazwie "Lipke". W XVII w. zbudowano pałac. Pod koniec XVII w. istniał we wsi kościół. Na miejscu tego szachulcowego budynku na pocz. XX wieku wybudowano nowy kościół, istniejący do dzisiaj.

W XIX w. wieś silnie rozwijała się, głównie dzięki dobremu położeniu komunikacyjnemu na trasie z Drezdenka do Skwierzyny. Od 1861 r. była tu samodzielna parafia ewangelicka. Istniały tu też dwa młyny, karczma. Przed I wojną światową Lipki były najludniejszą wsią powiatu gorzowskiego. W 1929 r. przez połączenie gmin Lipki Stare, Lipki Nowe, Kurzelewo i Pomianowice powstała gmina Lipke. We wsi był urząd pocztowy i urząd stanu cywilnego, a od 1935 r., gdy uruchomiono połączenie kolejowe Skwierzyna-Krzyż, w miejscowości funkcjonował dworzec kolejowy.

W latach 1940-5 we wsi znajdował się obóz jeniecki podległy Stalagowi III C w Drzewicach. Do 1942 r. przebywało w nim ok. 500 jeńców polskich, od połowy 1942 r. byli tam jeńcy francuscy.

Wieś została zajęta przez wojska radzieckie 29 stycznia 1945 r. W wyniku II wojny światowej miejscowość włączono do Polski, jej dotychczasowi mieszkańcy zostali wysiedleni do Niemiec.

Głównymi atrakcjami turystycznymi Lipek Wielkich są: neobarokowy kościół parafialny z 1911 r., kaplica cmentarna z przełomu XIX i XX w. oraz pałac z XVII wieku (przebudowany w latach 1961-3 i przekształcony w Ośrodek Szkolno-Wychowawczy) otoczony parkiem zdominowanym przez drzewostan liściasty (prawie 30 gatunków drzew i krzewów).

Budynek dawnej szkoły

Lipki Wielkie są położone na granicy Puszczy Noteckiej. W zachodniej części wsi znajduje się lądowisko wraz z Leśną Bazą Lotniczą im. Janusza Kacprowskiego, pod zarządem Nadleśnictwa Karwin. W bazie stacjonują samoloty PZL M18 Dromader mające na celu gaszenie pożarów w okolicznych lasach. Janusz Kacprowski, którego imię nosi Baza Lotnicza, był jej kierownikiem w latach 1991-1996. Przy wjeździe na lotnisko stoi pomnik ku jego czci.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Działa tu klub piłkarski LKS Polonia Lipki Wielkie założony w 1946 r. i występujący w gorzowskiej klasie okręgowej.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Piotrowski: Dzieje Santoka – gród, wieś i okoliczne miejscowości. Santok: Fundacja Ochrony Przyrody i Dóbr Historycznych Ziemi Santockiej oraz Urząd Gminy w Santoku, 2007, s. 157. ISBN 978-83-927055-0-5.
  • pr. zbior.: 60 lat Szkoły w Lipkach Wielkich. Lipki Wielkie: Zespół Szkół w Lipkach Wielkich, 2005, s. 10-11.

Zobacz też: Lipki, Lipki Małe, Gmina Lipki Wielkie