Lippia trójlistna

Lippia trójlistna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	astrowe
Rząd	jasnotowce
Rodzina	werbenowate
Rodzaj	lippia
Gatunek	lippia trójlistna
Nazwa systematyczna
Aloysia citrodora Palau Parte práct. bot. 1:768. 1784
Synonimy
Aloysia triphylla (L'Hér.), Britton, Lippia citrodora Kunth, Lippia triphylla (L'Hér.) Kuntze, Verbena triphylla L'Hér., Zappania citrodora Lam.
Zdjęcia i grafiki w Commons

Lippia trójlistna w uprawie doniczkowej

Lippia trójlistna, miłowonka trójlistna, cukrownica trójlistna, werbena cytrynowa (Aloysia citrodora) – gatunek krzewu z rodziny werbenowatych, pochodzący z Ameryki Południowej (Argentyna). Została przywieziona do europejskich ogrodów w XVII wieku przez hiszpańskich podróżników z Argentyny i Chile, kiedyś często uprawiana w południowej Francji.

Morfologia

Pokrój

Liściasty wieloletni krzew, dorastający do wysokości od 3 do 7 metrów.

Liście

Wąskie, jasnozielone liście, ogruczolone, wydzielające silny zapach.

Kwiaty

Drobne, bladofioletowe lub białe, w gęstych, szczytowych kwiatostanach

Zastosowanie

• Roślina lecznicza.
  • Składniki: wytwarza olejek eteryczny zawierający cytral, carvon, nerol, dipenten, limonen, citroncol, geraniol, alfa- i beta-pinen, cyneol, linalol i inne substancje bioaktywne.
  • Działanie: podobnie jak werbena, pomaga w stanach wyczerpania organizmu, ale dodatkowo działa rozkurczowo i przeciwzapalnie. Ma też działanie ściągające, tonizujące, wiatropędne, wspomagające trawienie, przeciwutleniające, przeciwzapalne. Ma działanie relaksujące, uspokajające, depresja|antydepresyjne – wzmacnia układ nerwowy i uspokaja psychikę, dając poczucie odprężenia przez redukcję depresji i stresu. Harmonizuje funkcje serca, stymuluje aktywność macicy, wzmacnia laktację, wspomaga funkcje płuc, żołądka, trawienie oraz przyjemnie odświeża oddech. Znakomita przy wzdęciach, skurczach żołądkowych i jelitowych. Ma uspakajający wpływ na centralny system nerwowy, łagodzi migreny, depresje, nerwobóle, mdłości, częstoskurcz, pomaga regenerować i osłaniać komórki. Ma działanie przeciwgrzybicze, antywirusowe, antybakteryjne. Zawarty w lippii cyneol ogranicza namnażanie wirusów grypy, drożdżaków z gatunku Candida albicans, bakterii Escherichia coli, zaś geraniol pomaga w walce z pasożytami.
• Ze względu na swój cytrynowy aromat używana jest do przygotowania orzeźwiających herbatek, a także do poprawy aromatu i smaku potraw, np. z ryb, drobiu, marynat z warzyw, dressingów do sałatek, dżemów, napojów i sorbetów.
• Suszone liście sprawdzają się w mieszankach zapachowych "potpourri". Olejek werbenowy używany jest w droższych perfumach jako znakomita nuta cytrusowa. Czysty olejek werbenowy używany jest w przemyśle perfumeryjnym do aromatyzowania mydeł, szminek, toników i olejków do pielęgnacji skóry.

Uprawa

Roślina preferuje glebę gliniastą, pełne słońce i dużo wody i światła. Jest wrażliwa na zimno – obumiera w temperaturze poniżej 0 °C. Jednak przycięta i dobrze ochroniona np. słomą odrodzi się na wiosnę.

Bibliografia

1. Armada, J. & A. Barra. 1992. On Aloysia Palau (Verbenaceae). Taxon 41:88–90.
2. Anti-Candida activity of Brazilian medicinal plants (abstract), TEIXEIRA DUARTE Marta Cristina et al., Journal of ethnopharmacology, 2005, vol. 97, no2, pp. 305-311
3. Lawless, J., The Illustrated Encyclopedia of Essential Oils, ISBN 1-85230-661-0