Liptowski Mikułasz

	Liptowski Mikułasz; Liptovský Mikuláš
	Herb Liptowskiego Mikułasza
Państwo	Słowacja
Kraj	żyliński
Burmistrz	Alexander Slafkovský
Powierzchnia	69,97 km²
Wysokość	577 m n.p.m.
Populacja (2011); • liczba ludności; • gęstość	; 32 318; 474,79 os./km²
Nr kierunkowy	0 44
Kod pocztowy	031 01
Tablice rejestracyjne	LM
	Położenie na mapie Słowacji ; Liptowski Mikułasz
	49°04′52″N 19°37′05″E / 49.081111111111, 19.618055555556Na mapach: 49°04′52″N 19°37′05″E / 49.081111111111, 19.618055555556
	Strona internetowa

Liptowski Mikułasz - centrum miasta

Liptowski Mikułasz - pomnik Janko Kráľ'a

Liptowski Mikułasz (słow. Liptovský Mikuláš, do 1952 Liptovský Svätý Mikuláš; węg. Liptószentmiklós; niem. Sankt Nikolaus in der Liptau, Liptau-Sankt-Nikolaus) - miasto powiatowe w północnej Słowacji, w kraju żylińskim. Centrum gospodarcze, kulturalne i turystyczne historycznego regionu Liptów.

Miasto leży nad rzeką Wag w Kotlinie Liptowskiej między Górami Choczańskimi (Chočské vrchy) i Tatrami Zachodnimi na północy a Niżnymi Tatrami na południu. Tuż na zachód od miasta leży wielki sztuczny zbiornik wodny Liptovská Mara.

Przez Liptowski Mikułasz przebiega słowacka droga krajowa nr 18 i równoległa do niej autostrada D1 z Popradu do Rużomberka. Łączy się z nią droga lokalna nr 584 z Nižnej koło Twardoszyna. Przez miasto przebiega również magistrala kolejowa, równoległa do drogi nr 18 / D1.

Historia [edytuj]

W okolicach Liptowskiego Mikułasza znaleziono wyroby z epoki brązu i późniejsze (lateńskie i celtyckie), wskazujące na istnienie osadnictwa na tym terenie już dwa tysiące lat p.n.e. Na przełomie IX i X wieku istniała tu słowiańska osada. Pierwsza wzmianka o Liptowskim Mikułaszu pochodzi z 1286 r. z czasów Władysława IV Kumana.

Przez większość swych dziejów miasto należało do możnowładczego rodu Pongráczów. W pierwszej połowie XIV wieku Liptowski Mikułasz uzyskał spore znaczenie handlowe, w 1424 r. otrzymał prawo organizowania targów dwukrotnie w ciągu roku. W XVI wieku rozwinęło się rzemiosło. W 1677 r. miasto stało się siedzibą władz komitatu Liptów. Na początku XVIII wieku w Mikułaszu osiedlili się Żydzi z Moraw, który rozwinęli na szeroką skalę miejski handel. W 1713 r. w mieście stracono legendarnego słowackiego zbójnika Juraja Jánošika.

W XIX wieku Liptowski Mikułasz stał się ośrodkiem słowackiego odrodzenia narodowego - w 1829 r. powstała słowacka biblioteka, w 1830 pierwszy słowacki teatr amatorski. W 1844 r. koło współpracowników Ľudovíta Štúra założyło tu słowackojęzyczny związek literacko-kulturalny Tatrín. 10 maja 1848 r. w Liptowskim Mikułaszu ogłoszono postulaty słowackiego ruchu narodowego. W 1910 Liptowski Mikułasz liczył 3,3 tys. mieszkańców, z czego 1,7 tys. Słowaków, 0,9 tys. Węgrów i 0,7 tys. Niemców. W 1938 w miejscowości powstał jeden z zakładów Baty. W czasie II wojny światowej społeczność żydowska (800 osób) została wymordowana. W okolicy miasta działały oddziały słowackiego powstania narodowego, a od 3 lutego aż do 4 kwietnia 1945 ciężkie walki o wyzwolenie miasta toczył Korpus Czechosłowacki. Po wojnie w Liptowskim Mikułaszu rozbudowano przemysł, a od lat siedemdziesiątych XX wieku miasto zyskuje znaczenie jako ośrodek turystyki górskiej i rekreacji.

Zabytki [edytuj]

kościół pw. świętego Mikołaja (Kostol sv. Mikuláša)
dawny dom żupny (Bývalý Župný dom)
kościół ewangelicki (Evanjelický kostol)
klasycystyczno-secesyjna synagoga (Synagóga v Liptovskom Mikuláši),
pomniki Jerzego Trzanowskiego i M. M. Hodžy (Sochy Juraja Tranovského a Michala Miloslava Hodžu)
kasztel w Okolicznem (Kaštieľ v Okoličnom)
kościół i klasztor franciszkanów (Kostol a kláštor františkánov)
kasztel Vranovo (Kaštieľ Vranovo)