Lisówka pomarańczowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lisówka pomarańczowa
Hygrophoropsis aurantiaca BŻ5.2.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina lisówkowate
Rodzaj Hygrophoropsis
Gatunek lisówka pomarańczowa
Nazwa systematyczna
Hygrophoropsis aurantiaca (Wulfen) Maire
L'Empoisonnem. Champ.: 99 (1921)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Gęste blaszki i cienki trzon odróżniają lisówkę od pieprznika jadalnego
Kolor owocnika ciemniejszy, niż u pieprznika

Lisówka pomarańczowa (Hygrophoropsis aurantiaca (Wulfen) Maire) – gatunek grzybów z rodziny lisówkowatych (Hygrophoropsidaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: kurka jadowita, pieprznik pomarańczowy, lejkówka pomarańczowa[2]. Regionalnie znany pod nazwami: fałszywa kurka, fałszywa kurzajka, fałszywa liszka[3]. Jeszcze więcej ma synonimów łacińskich[4]:

Agaricus aurantiacus Wulfen Agaricus subcantharellus Sowerby, Cantharellus aurantiacus (Wulfen) Fr. Cantharellus aurantiacus Krombh. Cantharellus aurantiacus var. pallidus Cooke Cantharellus aurantiacus ß lacteus Fr. Cantharellus brachypodus Chevall. Cantharellus ravenelii Berk. & M.A. Curtis Cantharellus rufescens Fr. Clitocybe aurantiaca (Wulfen) Stud.-Steinh., Hedwigia Clitocybe aurantiaca var. lactea (Fr.) Rea Clitocybe aurantiaca var. nigripes (Pers.) Rea Hygrophoropsis aurantiaca (Wulfen) Maire var. aurantiaca, Hygrophoropsis aurantiaca var. lactea (Fr.) Corner Hygrophoropsis aurantiaca var. nigripes (Pers.) Kühner & Romagn. Hygrophoropsis aurantiaca var. pallida (Cooke) Kühner & Romagn. Hygrophoropsis aurantiaca var. pallida (Cooke) Heykoop & Esteve-Rav. Hygrophoropsis aurantiaca var. rufa D.A. Reid Merulius aurantiacus (Wulfen) J.F. Gmel. Merulius brachypodis (Chevall.) Kuntze Merulius nigripes Pers. Merulius ravenelii (Berk. & M.A. Curtis) Kuntze Merulius rufescens (Fr.) Kuntze

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica od 2 do 7 cm, u młodych okazów cienkomięsisty z podwiniętym brzegiem i płowego koloru, później na środku lejkowato zapadnięty, o pofałdowanych lub powyginanych brzegach. Kolor od żółtego przez pomarańczowożółty i pomarańczowy do czerwonopomarańczowego. Skórka gładka, nieco matowa, sucha, w niektórych miejscach pilśniowa[5].

Blaszki

Cienkie, gęste, rozwidlające się, zbiegające na trzon., czasami pofałdowane. Kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowy[5].

Trzon

Wysokość 3-5 cm, grubość 3-10 mm, dołem walcowaty, wyżej stożkowato rozszerzający się i płynnie przechodzący w kapelusz. U młodych osobników pełny, u starszych pusty. Kolor taki jak blaszek, tylko u nasady czerniawy, skórka pilśniowa[5].

Miąższ

Biały lub kremowy, oczysty i miękki. Smak i zapach łagodny, gorzko-kwaśny[5].

Wysyp zarodników

Bladożółty lub kremowy. Zarodniki eliptyczne, o gładkiej powierzchni i rozmiarach 6-7 × 4 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, pojedynczo lub w grupach, czasami licznie[6]. Rośnie na próchnicy powstałej z igliwia, liści i różnych odpadów drewna, ale czasami także na ziemi. Owocniki pojawiają się od września i występują do listopada[5]. Rośnie pod jodłami, bukami i sosnami[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Uważana jest za grzyb niejadalny[6][5]. Niektórzy jednak uważają, że jest nieszkodliwa[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Lisówka pomarańczowa łatwo może być pomylona z pieprznikiem jadalnym (Cantharellus cibarius), jest bowiem do niego bardzo podobna. Odróżnia się gęstszymi blaszkami i ciemniejszymi, bardziej pomarańczowymi owocnikami[6], zazwyczaj ma też cieńszy trzon[3].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.