Lista krasnoludów Śródziemia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jest to artykuł o charakterze zbiorczym dotyczący stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia. Przedstawiono w nim krasnoludów, przedstawicieli rasy odrębnej zarówno od elfów, jak i ludzi.

Jeśli przy którejś z postaci nie podano tytułu tekstu w jakim występuje, oznacza to że pojawia się w części trzeciej Dodatku A (Plemię Durina) lub rodowodzie krasnoludów z Ereboru, dołączonych do Powrotu Króla, trzeciego tomu Władcy Pierścieni[1].

Ci spośród przedstawicieli tej rasy, którzy mają większe znaczenie dla mitologii, zostali omówieni w osobnych artykułach.

Lista ułożona została alfabetycznie według imion, przy czym należy dodać, że większość krasnoludów nosi imiona pochodzące z języka staronordyckiego. Tolkien świadomie zaczerpnął je z listy karłów, fragmentu Völuspy, pieśni zawartej w Eddzie poetyckiej[2]. Pisarz przyjął konwencję, wedle której Władca Pierścieni ma być przekładem fikcyjnego źródła, Czerwonej Księgi. Zatem miana staronordyckie użyte zostały jako tłumaczenia imion z języka ludzi z Dale, którego krasnoludowie używali na co dzień (imiona w ich własnej mowie, poza wyjątkami, są nieznane)[3].

Azaghâl[edytuj | edytuj kod]

Postać z Silmarillionu. Pewne wzmianki na jego temat znajdują się też w Narn i Hîn Húrin oraz w Dzieciach Húrina.

Był to władca Belegostu, krasnoludzkiego miasta w Ered Luin. Utrzymywał przyjazne stosunki z elfami. Jego własnością był pierwotnie Smoczy Hełm, który jednak podarował Maedhrosowi w podzięce za uratowanie życia, gdy został napadnięty przez orków.

Później Azaghâl przystał do Ligi Maedhrosa. Na czele swych poddanych dzielnie walczył z wojskami Morgotha w bitwie Nirnaeth Arnoediad (473 rok Pierwszej Ery[4]). Podczas walki został powalony przez Glaurunga, lecz przed śmiercią zranił swym nożem tak poważnie smoka, że ten uciekł z pola walki. Czyn ten przyniósł władcy Belegostu wielką, pośmiertną sławę.

Imię Azaghâl[5] pochodzi z języka khuzdûl.

Borin[edytuj | edytuj kod]

Był młodszym synem Náina II i bratem Dáina I. Urodzony w 2560 roku Trzeciej Ery, wychował się w Ered Mithrin. Gdy krasnoludowie musieli opuścić te góry (2590 rok), Borin udał się wraz z Thrórem i większością swoich pobratymców do Ereboru. Żył tam do końca swego życia, zmarł w 2711 roku.

Jego synem był Farin.

Dís[edytuj | edytuj kod]

Gregor Roffalski, Dís, the dwarf-woman

Jedyna krasnoludzka kobieta, której imię pojawia się w mitologii Śródziemia.

Urodziła się w 2760 roku Trzeciej Ery. Była córką króla Thráina II i siostrą Thorina Dębowej Tarczy oraz Frerina. Urodziła się w Ereborze, gdzie żyła do 2770 roku. Wówczas to Smaug wypędził krasnoludów z ich siedziby. Dís[6] przez resztę życia, wraz z ojcem i garstką współplemieńców tułała się po Śródziemiu. Mieszkała w Dunlandzie, a od 2802 roku w Ered Luin. Poślubiła nieznanego z imienia krasnoluda i urodziła mu dwóch synów – Fílego i Kílego.

Flói[edytuj | edytuj kod]

Postać wspomniana w Drużynie Pierścienia, pierwszym tomie Władcy Pierścieni.

Był krasnoludem z Ereboru, jednym z uczestników wyprawy Balina do Morii, podjętej w 2989 roku Trzeciej Ery. Jej celem było odzyskanie z rąk orków pradawnej siedziby plemienia Durina. W trakcie walki z przeciwnikami, Flói zabił największego spośród nich (być może trolla), lecz sam też zginął, przeszyty strzałą. Krasnoludowie pochowali go nad Jeziorem Zwierciadlanym. Jego śmierć została odnotowana w Księdze Mazarbul.

Znaczenie imienia Flói[6] w staronordyckim jest nieznane.

Frerin[edytuj | edytuj kod]

Był młodszym synem Thráina II, a bratem Thorina Dębowej Tarczy i Dís. Urodził się w 2751 roku Trzeciej Ery, w Ereborze. Mieszkał tam do 2770 roku, kiedy to przeżył napaść Smauga na siedzibę krasnoludów. Wraz z ojcem i garstką pobratymców tułał się przez długi czas po Śródziemiu, dopóki nie osiedli się w Dunlandzie. Frerin walczył potem w wojnie z orkami. Poległ w bitwie o Azanulbizar (2799 rok), walcząc u boku ojca w straży przedniej.

Frar, Lóni i Nali[edytuj | edytuj kod]

Informacje na ich temat pojawiają się w Drużynie Pierścienia.

Trzej krasnoludowie żyjący w Trzeciej Erze w Ereborze. Wyruszyli wraz z Balinem kolonizować Morię. Zginęli podczas napadu orków na jedną z sal niedaleko sali Mazarbul w 2994 roku Trzeciej Ery. Ich śmierć została zapisana w księdze Mazarbul.

Frór[edytuj | edytuj kod]

Był drugim synem Dáina I, bratem Thróra i Gróra. Urodził się w 2552 roku Trzeciej Ery. Całe życie spędził w Ered Mithrin. Tam też zginął, wraz z ojcem, zabity przez smoka zimnego w 2589 roku.

Fundin[edytuj | edytuj kod]

Był synem Farina z królewskiego rodu Durina. Urodził się w 2662 roku Trzeciej Ery, w Ereborze. Mieszkał tam do zajęcia krasnoludzkiej siedziby przez smoka Smauga (2770 rok). Następnie, wraz z Thrórem i garstką jego pobratymców, tułał się przez długi czas po Śródziemiu, aż do czasu, gdy osiedlili się w Dunlandzie. Gdy wybuchła wojna z orkami, wziął w niej udział. Fundin poległ w ostatniej bitwie w dolinie Azanulbizar (2799 rok), walcząc w straży przedniej, którą przeciwnicy zepchnęli do lasu, rosnącego opodal Jeziora Zwierciadlanego.

Jego synami byli Balin i Dwalin.

Fundin (fundinn) po staronordycku znaczy odnaleziony[7].

Grór[edytuj | edytuj kod]

Był trzecim synem króla Dáina I. Urodził się w 2563 roku Trzeciej Ery. Założył krasnoludzkie królestwo w Żelaznych Wzgórzach. Zmarł w 2850 roku.

Jego synem był Náin, ojciec Dáina II Żelaznej Stopy.

Mîm[edytuj | edytuj kod]

Pojawia się w Dzieciach Húrina. Był on ostatnim z Krasnoludów Poślednich.

Mîm żył wraz ze swoimi dwoma synami (Ibunem i Khimem) w Amon Rûdh pośrodku Beleriandu. W czasie, gdy w okolicy przebywał Túrin wraz z banitami, Mîm i jego synowie zostali dostrzeżeni, kiedy przemykali ukradkiem. Mîm został pojmany, zaś do jego synów strzelano z łuków.

W zamian za ocalenie życia Mîm poprowadził banitów do swych sekretnych siedzib pod Amon Rûdh. Tam, gdy okazało się, że Khim został przez nich zastrzelony, Túrin zaoferował w zamian swą pomoc Mîmowi. Dlatego Mîm tolerował banitów, lecz nie lubił ani ich ani Túrina.

Gdy do Amon Rûdh przybył Beleg Cuthalion Mîm był wściekły, gdyż nienawidził elfów, a w szczególności Sindarów. Mimo to musiał jednak tolerować tego elfa w swoim domu. Pewnego razu zbierając korzonki na zimę został złapany przez orków. Aby ocalić swoje życie, zdradził sługom Morgotha kryjówkę banitów, jemu zaś udało się uciec, choć jego ostatni syn Ibun został zabity przez orków. Później zawędrował do zrujnowanego Nargothrondu po tym, jak Túrin zabił Glaurunga zagarnął jego skarbów dla siebie.

Później do Nargothrondu przybył Húrin Thalion, który wiedział o zdradzeniu kryjówki bandytów przez Míma i zabił go mimo usilnych próśb krasnoluda. Mím jednak przeklął w ostatniej chwili skarb.

Narvi[edytuj | edytuj kod]

Postać wspomniana w Drużynie Pierścienia, pierwszym tomie Władcy Pierścieni.

Był mieszkańcem Khazad-dûm, żył w połowie Drugiej Ery. Słynął jako znakomity rzemieślnik.

Narvi[8] znał i przyjaźnił się z Celebrimborem, władcą Eregionu. Wspólnie pracując, wykonali z ithildinu Zachodnią Bramę królestwa krasnoludów.

Náin[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Náina, wodza krasnoludów. Zobacz też: królowie o tym imieniu, jego przodkowie Náin I, Náin II.

Był synem Gróra, pochodził z królewskiego rodu Durina. Urodził się w 2665 roku Trzeciej Ery. Jak się wydaje, większość życia spędził w Żelaznych Wzgórzach, którymi władał jego ojciec. Náin[6] wziął udział w wielkiej wojnie z orkami, która miała miejsce w latach 2793 – 2799. Podczas ostatniej bitwy w dolinie Azanulbizar (2799 rok), dowodzony przez niego zastęp krasnoludów z Żelaznych Wzgórz przesądził o wyniku batalii i zwycięstwie krasnoludów. Sam Náin zginął jednak w pojedynku z Azogiem, wodzem orków.

Jego synem był Dáin II Żelazna Stopa.

Nár[edytuj | edytuj kod]

Był towarzyszem wędrówek Thróra. Orkowie z Morii posłużyli się nim jako posłańcem, powiadamiając za jego pośrednictwem resztę krasnoludów o zamordowaniu Thróra.

Telchar[edytuj | edytuj kod]

Postać wspomniana raz w Dwóch Wieżach, drugim tomie Władcy Pierścieni, zaś nieco częściej przywoływana w Silmarillionie, Narn i Hîn Húrin oraz Dzieci Húrina.

Był to najsłynniejszy kowal i płatnerz swoich czasów. Pochodził z Nogrodu, krasnoludzkiego miasta w Ered Luin. Żył w drugiej połowie trzeciego stulecia Pierwszej Ery. W młodości był uczniem Gamila Ziraka.

W historii Śródziemia zasłynęły trzy dzieła Telchara : nóż Angrist, miecz Narsil i Smoczy Hełm.

Pochodzenie jego imienia jest nieznane.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W oryginale powieści ów rodowód jest zawarty w tekście Plemię Durina. Jednak we wszystkich polskich wydaniach Władcy Pierścieni, w przekładzie M. Skibniewskiej, rodowód ten został włączony do Dodatku C Rodowody. Takiej zmiana nie zawierają już wydania powieści w tłumaczeniu J. Łozińskiego czy też M. i C.Frąców.
  2. Tolkien wyjaśniał pochodzenie tych imion w swoich listach do czytelników, J. R. R. Tolkien: Listy. Poznań: 2010, s. 57 (list nr 25), 287 (list nr 144), 622 (list nr 297). Patrz też: Edda poetycka. przeł. i opr. A. Załuska-Strömberg. Ossolineum, 1986, s. 5-7.
  3. Dodatek F (część druga Zasady przekładu). W: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 550.
  4. Datę podano za hipotetyczną chronologią Pierwszej Ery autorstwa R. Fostera, opracowaną tylko na podstawie Silmarillionu, patrz: R. Foster: Encyklopedia Śródziemia. Warszawa: 2003, s. 309-313.
  5. W wydaniach Silmarillionu sprzed 2006 roku pomijano pomijano zaznaczanie litery diakrytyzowanej w tym imieniu.
  6. 6,0 6,1 6,2 W wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku, w przekładzie Marii Skibniewskiej, we wszystkich imionach postaci pomijano zaznaczanie liter diakrytyzowanych.
  7. R. Derdziński: Indeks. W: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. i C. Frąc. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 387.
  8. W wydaniach Władcy Pierścieni, w przekładzie M. Skibniewskiej, imię to występuje w formie Narwi.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dodatek A Kroniki królów i władców. W: John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002, s. 391-465. ISBN 83-7319-172-0.
  • Dodatek C Rodowody. W: John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002, s. 496-501. ISBN 83-7319-172-0.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. T. 1: Drużyna Pierścienia. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. T. 2: Dwie Wieże. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • Quenta Sillmarillion. W: John Ronald Reuel Tolkien: Silmarillion. przeł. Maria Skibniewska. Wyd. 10. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2004, s. 33-238. ISBN 83-241-1515-3.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Listy. wyb. i opr. Humphrey Carpenter, współ. Christopher Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz. Poznań: Prószyński i S-ka, 2010. ISBN 978-83-7648-503-4.
  • Ryszard Derdziński: Indeks. W: John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria i Cezary Frąc. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2002, s. 383-397. ISBN 83-7245-884-7.
  • Edda poetycka. przeł. i opr. Apolonia Załuska-Strömberg. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, seria: Biblioteka Narodowa, seria II, nr 214. ISBN 83-04-01852-7.
  • Robert Foster: Encyklopedia Śródziemia. przeł. Andrzej Kowalski, Tadeusz A. Olszański, Agnieszka Sylwanowicz. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2003. ISBN 83-241-0200-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]