Lista największych państw w historii
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lista największych imperiów w historii)
Lista największych państw w historii – największe terytorialnie imperia i państwa jakie istniały na przestrzeni dziejów i – porównawczo – Polski (Rzeczypospolitej w największym osiągniętym terytorium w 1618 roku).
| Imperium | głowa państwa[1] | Powierzchnia (mln km²) |
Mapa | lata | ludność (w milionach) |
% światowej populacji w danym okresie |
|---|---|---|---|---|---|---|
 Imperium brytyjskie |
 Jerzy V |
33,7[2] |  |
1922[3][4][5] | 458 (w 1938) | 20,00% (458 mln na 2.295 mln w 1938) |
 Imperium mongolskie |
 Kubilaj-chan |
24,0[6] |  |
1270 | 110,0 (w XIII w.) | 25,6% (110.0 mln na 429 mln w XIII w.) |
 Imperium Rosyjskie |
.jpg) Aleksander II |
23,7 |  |
1866[7] | 176,4 w 1913 | 9,8% (176,4 mln na 1.791 mln w 1913) |
 ZSRR |
.jpg) Michaił Kalinin[8] |
22,4 | .svg) |
1945-1991 | 286 (1989) | 5,4% (286 mln na 5291 mln w 1989) |
 Hiszpańskie imperium kolonialne |
_-_02.jpg) Karol IV |
20,0 |  |
1740-1790[9] | 68,2 | 12,3% (68,2 mln na 556 mln w w. XVII) |
 Rosja[10] |
 Borys Jelcyn[11] |
17,0 | .svg) |
1991-[9] | 142,9 | 2,0% (142,9 mln na 7.000 mln w 2011) |
 Chiny-Cesarstwo Qing |
 Qianlong |
14,7 |  |
1790[7] | 432,2 w 1851.[12] | 36,6% (381 mln na 1.041 mln w 1820) |
| Kalifat Omajjadów | Jazid II[13] | 13,0 |  |
720-732 | 62,0 (w wieku VIII) | 29,5% (62 mln na 210 mln[14] w wieku VII) |
 Francuskie imperium kolonialne |
 Alexandre Millerand |
13,0 |  |
1923-1938[9] | 112,9 w 1938 | 4,9% (112,9 mln na 2.295 mln w 1938) |
| Kalifat Abbasydów | As-Saffah | 11,1 |  |
750 | 20,0% (50 mln na 250 mln w 850) | |
.svg){kind=small} Portugalskie imperium kolonialne |
 Maria I |
10,4 |  |
1815[9] | ||
 Kanada |
 Jerzy VI |
10 | .svg) |
1949[15]- | 31 | 0,5% (33,5 mln[16] na 7000 mln w 2011) |
 Chińska Republika Ludowa-ChRL[17] |
 Jiang Zemin |
9,9 | .svg) |
1999[18]- | 1347 | 19,2% (1347 mln na 7.000 mln w 2011) |
 Stany Zjednoczone |
 William McKinley |
9,8 |  |
1898-1946[19] | ||
 Cesarstwo Brazylii |
 Piotr I |
8,7 | .svg) |
1822-1825[20] | 4 | |
 Persja-Imperium Achemenidów |
 Kserkses |
8,0 |  |
480 p.n.e.[21][22] | 49,4 (w V w. p.n.e.)[23] | 44,0% (49,4 mln na 112,4 mln[24] w 480 p.n.e.) |
 Australia |
Jerzy VI |
7,5 |  |
1939[25] | 22,3 w 2011 | 0,3% (22,3 mln na 7.000 mln w 2011) |
 Japonia |
 Hirohito |
7,4 | .svg) |
1942[26][9] | 134,8 w 1938 | 5,9% (134,8 mln na 2.295 mln w 1938) |
 Cesarstwo Rzymskie |
 Trajan |
6,5 |  |
115-117[27] | 80,0 (w w II n.e.)[28][29] | 35,9% (80,0 mln na 223 mln[30] w w. II n.e.) |
 Niemcy-III Rzesza |
 Adolf Hitler |
6,4[31] |  |
1942 | 75,4 mln | 3,3% 75,4 mln na 2.295 mln w 1938 |
| Kaganat Turkutów | Bumyn |
6,0 |  |
557[7] | ||
| Złota Orda | Tokta | 6,0 |  |
1310 | ||
| Kaganat Ujgurski | Jaγlaqar | 5,5 |  |
795[7] | ||
 Imperium Macedońskie |
 Aleksander Macedoński |
5,2 |  |
323 pn.e.[7][32] | ||
 Imperium Osmańskie |
 Mehmed IV |
5,2 |  |
1683[7] | 7,1% (39,0 mln na 556 mln w w. XVII) | |
| Kalifat Fatymidów | Al-Mu'izz | 5,1 |  |
969[7] | ||
| Imperium Mauriów (Indie) | Aśoka |
5,0 |  |
250 p.n.e[7] | 50,0 w w. II p.n.e. | 33,3% (50,0 mln na 150 mln w w. II pn.e.[33]) |
.svg){kind=small} Meksyk (Cesarstwo) |
 Augustyn I |
4.9 |  |
1822 | ||
| Tybet | Sadnalegs | 4,6 |  |
800[7] | ||
 Imperium Timurydów |
 Timur |
4,6 | .GIF) |
1405[7] | ||
 Imperium Mogołów (Indie) |
 Aurangzeb |
4,6 |  |
1690[7] | 175,0 w 1700 | 29,2% (175,0 mln na 600 mln[34] w 1700) |
 Cesarstwo Bizantyńskie |
 Justynian I Wielki |
4,5 |  |
550 | 35 w VI w. | |
| Imperium Pala (Indie) | Devapala | 4,0 |  |
850 | 24,0% (60,0 mln na 250 mln. w 850) | |
| Państwo Heftalitów | Toramana | 4,0 |  |
490 | ||
 Imperium Afszarydów(Iran) |
 Nadir Szah Afszar |
4,0 | .svg) |
1747 | ||
| Imperium Seleucydów |  Seleukos I |
3,9 |  |
301 p.n.e.[7][32] | ||
| Imperium Seldżuków |  Malikszah I |
3,9 |  |
1080 | ||
.svg){kind=small} Włoskie Imperium kolonialne |
 Wiktor Emanuel III |
3,8 |  |
1939-1940 | 51,9 w 1938 | 2,3% (51,9 mln na 2.295 mln. w 1938) |
| Królestwo Kuszanów | Vasudeva I | 3,8 |  |
200 | 19,0% (42,37 mln na 223 mln w 140) | |
 Państwo Hulagidów |
Oldżajtu | 3,75 |  |
1310[7] | ||
 Holenderskie imperium kolonialne |
 Wilhelmina |
3,7 |  |
1920-1940 | 60,0 w 1940. | 3,5% (60,0 mln w 1700 mln. w 1907) |
| Imperium Ćola | Rajadhiraja Chola | 3,6 |  |
1050[35] K. A. Nilakanta Sastri, "The Cholas", University of Madras</ref> | 3,5% (60,0 mln na 20,000 mln w 2500) | |
| Imperium Chorezmijskie | 'Ala ad-Din Muhammad II | 3,6 | .PNG) |
1218 | ||
| Imperium Sasanidów (Iran) |  ChosrowII |
3.5 |  |
620[7] | 78,0 (w VII w.) | 37,1% (78,0 mln na 210 mln[14] w VII w.) |
| Imperium Guptów (Indie) |  Ćandragupta II |
3,5 |  |
400[7] | 26,36% (58,0 mln na 220 mln w 400)[36] | |
 Chanat Czagatajski |
Czagataj | 3,5 |  |
1310 o 1350[7] | ||
| Imperium Safawidów (Persja) |  Selim |
3,5 |  |
1512 | ||
 Niemieckie Imperium Kolonialne |
 Wilhelm II |
3,5 |  |
1914 | 64,9 w 1914 | 3,7% 64,9 mln na 1753 mln w 1910) |
 Peru-Boliwia |
 Andrés de Santa Cruz |
3,5 | .svg) |
1835-1839 | ||
 Indie |
Fakhruddin Ali Ahmed | 3,3 | .svg) |
1975[37] - | 1166 | 16,7% (1166mln na 7.000 mln w 2011) |
| Sułtanat Delhijski | Kutb ud-din Mubarak Szach | 3,2 |  |
1320 | 18,91% (70,0 miln na 370 miln en 1330) | |
| Kaganat Chazarski | Zachariasz | 3,0 |  |
850[7] | ||
 Unia kalmarska[38] |
 Małgorzata I |
3,0 |  |
1397 | ||
 Ruś Kijowska |
 Jarosław I Mądry |
3,0 |  |
1050[7] | ||
| Kaganat Karachanidów | Muhammad Toghan Khan | 3,0 |  |
1025 | ||
 Duńskie imperium kolonialne[39] |
 Chrystian VII |
3,0 |  |
1800 | ||
| Imperium Medów | Kyaksares | 2,8 |  |
585 p.n.e.[7][32] | ||
| Królestwo Partów |  Wonones I |
2,8 |  |
1[7][32] | ||
 Argentyna |
 Julio Argentino Roca |
2,8 |  |
1881[40] | 40 | 0,6 (na 7.000 mln w 2011) |
 Ajjubidzi |
 Saladyn |
2,7 |  |
1190[7] | ||
 Kazachstan |
 Nursułtan Nazarbajew |
2,7 |  |
1991[41] | ||
 Madżapahit |
Hayam Wuruk | 2,7 |  |
1389 | ||
| Królestwo Indo-Greckie |  Demetriusz II |
2,5 |  |
150 p.n.e. | ||
| Królestwo Greko-Baktryjskie |  Antymachos I Theos |
2,5 |  |
184 a. C. | ||
 Konfederacja Marathów |
Ramaraja | 2,5 |  |
1760[7] | ||
 Belgijskie imperium kolonialne |
 Albert I |
2,5 |  |
1922-1960[42] | ||
| Chanat Kara Kitajów | Yelü Zhilugu | 2,5 |  |
1210[7] | ||
.svg){kind=small} Wielka Kolumbia |
 Simón Bolívar |
2,5 |  |
1825-1831 | ||
 Sudan |
Abdel Fattah Muhammad al-Maghrabi | 2,5 |  |
1956-2011[43] | ||
 Algieria |
 Ahmed Ben Bella |
2,3 |  |
1962 | ||
| Państwo Dżurdżenów | Taizong | 2,3 |  |
1126[7] | ||
 Demokratyczna Republika Konga |
Joseph Kasavubu | 2,3 |  |
1963[44]- | ||
 Francuskie Imperium Napoleońskie |
 Napoleon I |
2,1[45] | .png) |
1811 | ||
 Sułtanat Mameluków |
An-Nasir Muhammad | 2,1 |  |
1300 | ||
 Arabia Saudyjska |
 Abd al-Aziz ibn Saud |
2,0 |  |
1932[46] | ||
 Cesarstwo zachodniorzymskie |
 Flawiusz Honoriusz |
2,0 |  |
395[47] | ||
| Saffarydzi | Amr Ibn Lajs | 2.0 |  |
900 | ||
 Państwo Almohadów (Maroko) |
Muhammad an-Nasir | 2,0 |  |
1200[7] | ||
 Państwo Inków |
 Huayna Capac |
2,0 |  |
1527[7] | ||
 Skonfederowane Stany Ameryki |
 Jefferson Davis |
2,0 |  |
1861-1865 | ||
 Związek Południowej Afryki/RPA |
Jerzy VI |
2 |  |
1949-1990 (aneksja Namibii) | ||
 Indonezja |
 Sukarno |
1,9 |  |
1945[41] | ||
| Chanat Syberyjski | Ibak-Irahim | 1,8 |  |
1520 | ||
 Libia |
 Idris I |
1,78 |  |
1951-[41] | ||
| Królestwo Indo-Partów | Gondofares | 1.5 |  |
50 | ||
| Państwo Indo-Scytów | Maues | 1,5 |  |
90 | ||
 Mongolia |
 Bogda Chan |
1,5 |  |
1911-[48] | ||
| Imperium Nowoasyryjskie |  Aszurbanipal |
1,4 |  |
697 p.n.e.[7][32] | ||
| Songhaj | Askia Muhammad | 1,4 |  |
1500[49] | ||
| Imperium Harsza | Harsza | 1,35 |  |
625 o 648[7] | ||
.png){kind=small} Etiopia |
 Haile Selassie I |
1,3 |  |
1952-1993[50] | ||
 Imperium Mali |
Ko Mamadi | 1,29 |  |
1312[51] | 10,0% (45,0 mln na 450 mln[52] w poł w. XV) | |
 Czad |
 François Tombalbaye |
1,28 |  |
1960[41] | ||
 Niger |
 Hamani Diori |
1,26 |  |
1960[41] | ||
| Aksum |  Ezana |
1,25 |  |
350[7] | ||
 Angola |
 Agostinho Neto |
1,25 |  |
1975[41] | 17 | 0,2% (na 7.000 w 2011) |
 Mali |
Modibo Keita | 1,24 |  |
1960[41] | ||
| Imperium Karolińskie |  Karol Wielki |
1,2 |  |
814[7] | ||
 Zjednoczona Republika Arabska |
 Gamal Abdel Naser |
1,18 |  |
1959-1961[53] | 32 | 1,07% (na 2.982 w 1960) |
 Polska (Rzeczpospolita Obojga Narodów) |
 Zygmunt III |
0,95[54] |  |
1618[55] | 10 |
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ osoba sprawująca urząd głowy państwa w momencie osiągnięcia przez dane imperium największego terytorium, lub powstania danego państwa w takich rozmiarach
- ↑ Ferguson, Niall (2004). Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power. Basic Books. ISBN 0-465-02328-2.
- ↑ W 1922 Imperium Brytyjskie - metropolia (Wielka Brytania), kolonie, dominia, terytoria mandatowe. Dominia w tym czasie były de facto samorządnymi państwami powiązanymi z Wielką Brytanią unią personalną (wspólny król), po tym jak w 1919 zostały dopuszczone na równi z suwerennymi państwami do grona sygnatariuszy traktatu wersalskiego i członków-założycieli Ligi Narodów. W 1922 Imperium Brytyjskie bez dominiów obejmowało 13,7 mln km kw. (co dawałoby mu 7. miejsce w rankingu)
- ↑ Harrison Moore: The Dominions of the British Commonwealth in the League of Nations, International Affairs, s. 373, rok 1931
- ↑ F. R. Scott (January 1944). "The End of Dominion Status". The American Journal of International Law (American Society of International Law) 38 (1): 34–49.
- ↑ http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf s.222 Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research (University of Connecticut) 12 (no. 2): 219-229.
- ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 7,21 7,22 7,23 7,24 7,25 7,26 7,27 7,28 7,29 Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "East-West Orientation of Historical Empires", Journal of World-Systems Research Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
- ↑ Michaił Kalinin był symboliczną głową państwa ZSRR jako Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej. Faktycznie przywódcą państwa był Józef Stalin jako sekretarz generalny KC KPR(b), WKP(b) i KPZR, oraz przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych a potem Rady Ministrów ZSRR; oraz jako Marszałek (generalissimus) Związku Radzieckiego. w l. 1945-1991 powierzchnia ZSRR nie uległa zmianie
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Gordon (2005)
- ↑ Rosja-jako Federacja Rosyjska powstała w 1991 po rozpadzie ZSRR
- ↑ Borys Jelcyn został w 1990 prezydentem Rosji, która uzyskała niepodległość w obecnym kształcie terytorialnym w 1991, po rozpadzie ZSRR
- ↑ Liczba osób spisanych w 1851 wyniosła 432.164.047 zgodnie z Draft History of Qing.
- ↑ Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971. Hasło: Omajjadzi w Damaszku, s. 415
- ↑ 14,0 14,1 McEvedy and Jones (1978).
- ↑ aneksja Nowej Fundlandii
- ↑ 2011 Census Profile (ang.). Statistics Canada., dostępna kopia z dnia 2012-02-25
- ↑ ChRL-Chińska Republika Ludowa, proklamowana w 1949
- ↑ od przyłączenia Makau do ChRL
- ↑ Amerykańskie Imperium kolonialne od zdobycia Filipin i Portoryko w wojnie z Hiszpanią do uzyskania niepodległości przez Filipiny
- ↑ wystąpienie Urugwaju
- ↑ Vasseghi, Sheda
- ↑ The other Iran story: Re-engineering the nation's cultural DNA", Breaking... WorldTribune.com World Tribune News, (12 October 2009).
- ↑ 27.
- ↑ International Programs - People and Households - U.S. Census Bureau
- ↑ 1939-(retroakcja) wejście w życie Statutu Westminsterskiego stwierdzającego niepodległość Australii
- ↑ 1942: apogeum podbojów Cesarstwa Japonii w czasie II wojny światowej - Japonia + terytoria mandatowe + obszary okupowane (Indochiny, Malaje, część Chin, Holenderskie Indie Wsch., niektore wyspy Pacyfiku
- ↑ Steele, Christy, "Rome", p. 36 (2001).
- ↑ Mclynn Frank "Marcus Aurelius" p. 4. wyd. The Bodley Head 2009
- ↑ Roman Empire Population s. 65.
- ↑ Mclynn Frank "Marcus Aurelius" p. 4. Wyd. The Bodley Head 2009
- ↑ "Rzesza Wielkoniemiecka" łącznie obszarami okupowanymi nie wcielonymi do III Rzeszy, np. komisariaty na zajętych obszarach ZSRR
- ↑ 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 Rein Taagepera "Size and Duration of Empires Growth-Decline Curves, 3000 to 600 B.C.", Social Science Research Vol. 7, 180-196 (1978).
- ↑ Colin McEvedy y Richard Jones (1978), "Atlas of World Population History", Facts on File (p. 342-351). New York.
- ↑ Thomlinson (1975, Tabla 1).
- ↑ History Chola Empire - History Of Ancient, Medieval And Modern India
- ↑ Harrison (1998, p. 3,7).
- ↑ aneksja Sikkimu
- ↑ Dania, Szwecja, Norwegia
- ↑ Dania,Norwegia, Islandia, Grenlandia
- ↑ przyłączenie Patagonii
- ↑ 41,0 41,1 41,2 41,3 41,4 41,5 41,6 uzyskanie niepodległości
- ↑ objęcie mandatu nad Ruanda-Urundi do uzyskania niepodległości przez Kongo Belgijskie
- ↑ od uzyskania niepodległości do powstania Sudanu Południowego
- ↑ ostateczne przyłączenie (pokonanie secesji) Katangi
- ↑ I Cesarstwo Francuskie pod panowaniem Napoleona I łącznie z państwami zależnymi (Księstwo Warszawskie, Związek Reński, Hiszpania, Włochy)
- ↑ Powstanie Królestwa Arabi Saudyjskiej
- ↑ podział Cesarstwa Rzymskiego
- ↑ niepodległość od Chin jako Mongolia Zewnętrzna
- ↑ John O. Hunwick: Timbuktu and the Songahy Empire: Al-Sa’di’s Ta’rikh Al-sudan Down to 1613 and other Contemporary Documents (Brill, 2003),p. xlix.
- ↑ łącznie z Erytreą
- ↑ Hempstone, s. 312
- ↑ Walker, Sheila S., African roots/American cultures: Africa in the creation of the Americas, Publicado por Rowman & Littlefield, p. 127. (2001)
- ↑ ZRA powstała 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. 29 września 1961 w Syria w wyniku zamachu stanu , wycofała się z unii. Egipt zachował nazwę Zjednoczonej Republiki Arabskiej aż do 1971
- ↑ Mariusz Trąba, Lech Bielski: Władcy i królowie Polski. Warszawa: Reader's Digest, 2005, s. 444. ISBN 83-60123-13-6.
- ↑ po rozejmie z Rosją w Dywilinie 1618
