Lista największych państw w historii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lista największych państw w historii – największe terytorialnie imperia i państwa jakie istniały na przestrzeni dziejów i – porównawczo – Polski (Rzeczypospolitej w największym osiągniętym terytorium w 1618 roku).

Imperium głowa państwa[a] Powierzchnia
(mln km²)
Mapa lata ludność
(w milionach)
 % światowej populacji w danym okresie
11a 0 a -9999 0 0
Flag of the United Kingdom.svg Imperium brytyjskie Kinggeorgev1923.jpg
Jerzy V
33,2[1] British Empire 1921.png 1922[b][2][3] 458 (w 1938)[4] 20,0% (458 mln na 2295 mln w 1938)
Imperium mongolskie YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg
Kubilaj-chan
33,0[5] Mongol Empireaccuratefinal.png 1270 110,0 (w XIII w.) 25,6% (110 mln na 429 mln w XIII w.)
Romanov Flag.svg Imperium Rosyjskie Alexander II of Russia (Nikolay Lavrov 01).jpg
Aleksander II
23,7 The Russian Empire-es.svg 1866[6] 176,4 w 1913 9,8% (176,4 mln na 1791 mln w 1913)
 ZSRR Калинин М. И. (1920).jpg
Michaił Kalinin[c]
22,4 Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg 1945-1991 286 (1989) 5,4% (286 mln na 5291 mln w 1989)
Flag of Cross of Burgundy.svg Hiszpańskie imperium kolonialne Anton Raphael Mengs, Prince of Asturias, Future Charles IV of Spain (са 1765) - 02.jpg
Karol IV
20,0 Spanish Empire - 1824.jpg 1740-1790[7] 68,2 12,3% (68,2 mln na 556 mln w w. XVII)
 Rosja[d] Vladimir Putin - 2006.jpg
Władimir Putin
17,1[e] Russian Federation (orthographic projection) - Crimea disputed.svg 2014 146,1 2,0% (142,9 mln na 7000 mln w 2011)
China Qing Dynasty Flag 1889.svgChiny-Cesarstwo Qing Portrait of the Qianlong Emperor in Court Dress.jpg
Qianlong
14,7 Qing Dynasty 1820.png 1790[6] 432,2 w 1851.[f] 36,6% (381 mln na 1.041 mln w 1820)
Kalifat Omajjadów Jazid II[8] 13,0 Map of expansion of Caliphate.svg 720-732 62,0 (w wieku VIII) 29,5% (62 mln na 210 mln[9] w wieku VII)
Francja Francuskie imperium kolonialne Alexandre Millerand, 12e président de la République française.jpg
Alexandre Millerand
13,0 La france en 1920.png 1923-1938[7] 112,9 w 1938 4,9% (112,9 mln na 2295 mln w 1938)
Kalifat Abbasydów As-Saffah 11,1 Abbasids850.png 750 20,0% (50 mln na 250 mln w 850)
Flag Portugal (1707).svgPortugalskie imperium kolonialne Jcarvalho-dmariaI-mhn.jpg
Maria I
10,4 The Portuguese Empire.png 1815[7]
 Kanada King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
10 Canada (orthographic projection).svg od 1949[g] 31 0,5% (33,5 mln[10] na 7000 mln w 2011)
 Chińska Republika Ludowa[h] Jiang Zemin 2001.jpg
Jiang Zemin
9,9 People's Republic of China (orthographic projection).svg 1999[i]- 1347 19,2% (1347 mln na 7000 mln w 2011)
Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone Mckinley.jpg
William McKinley
9,8 GreaterAmericaMap.jpg 1898-1946[j]
 Cesarstwo Brazylii DpedroI-brasil-full.jpg
Piotr I
8,7 Brazilian Empire 1828 (orthographic projection).svg 1822-1825[k] 4
Faravahar.svg Persja-Imperium Achemenidów Xerxes I.jpg
Kserkses
8,0 Map achaemenid empire en.png 480 p.n.e.[11][12] 49,4 (w V w. p.n.e.)[13] 44,0% (49,4 mln na 112,4 mln[14] w 480 p.n.e.)
 Australia King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
7,5 Australia mapa.png od 1939[l] 22,3 w 2011 0,3% (22,3 mln na 7000 mln w 2011)
Japonia Japonia Hirohito in dress uniform.jpg
Hirohito
7,4 Japanese Empire (orthographic projection).svg 1942[m][7] 134,8 w 1938 5,9% (134,8 mln na 2295 mln w 1938)
Vexilloid of the Roman Empire.svg Cesarstwo Rzymskie Traianus Glyptothek Munich 336.jpg
Trajan
6,5 Map of the Roman Empire at its height.svg 115-117[15] 80,0 (w w II n.e.)[16][17] 35,9% (80,0 mln na 223 mln[18] w w. II n.e.)
War Ensign of Germany 1938-1945.svg Niemcy-III Rzesza Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler.jpg
Adolf Hitler
6,4[n] Europe under Nazi domination.png 1942 75,4 mln 3,3%
75,4 mln na 2295 mln w 1938
Kaganat Turkutów
Bumyn
6,0 GökturksAD551-572.png 557[6]
Złota Orda Tokta 6,0 GoldenHorde1300.png 1310
Kaganat Ujgurski Jaγlaqar 5,5 Uyghur Khaganate.png 795[6]
Verginasun.jpg Imperium Macedońskie AlexanderTheGreat Bust.jpg
Aleksander Macedoński
5,2 Imperio de Alejandro Magno con ruta.svg 323 p.n.e.[6][19]
Ottoman flag.svg Imperium Osmańskie Mehmed IV.jpg
Mehmed IV
5,2 ImperioOtomano1683.png 1683[6] 7,1% (39,0 mln na 556 mln w w. XVII)
Kalifat Fatymidów Al-Mu'izz 5,1 FatimidCaliphate969.png 969[6]
Imperium Mauriów (Indie)
Aśoka
5,0 Mauryans.JPG 250 p.n.e[6] 50,0 w w. II p.n.e. 33,3% (50,0 mln na 150 mln w II w. p.n.e.[20])
Flag of Mexico (1821-1823).svg Meksyk (Cesarstwo) Iturbide Emperador by Josephus Arias Huerta.jpg
Augustyn I
4.9 Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg 1822
Tybet Sadnalegs 4,6 TibetAD800.png 800[6]
Timurid.svg Imperium Timurydów Timur reconstruction03.jpg
Timur
4,6 Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405).GIF 1405[6]
Flag of the Mughal Empire.svg Imperium Mogołów (Indie) Aurangazeb.jpg
Aurangzeb
4,6 Mughal1700.png 1690[6] 175,0 w 1700 29,2% (175,0 mln na 600 mln[21] w 1700)
Flag of Palaeologus Emperor.svg Cesarstwo Bizantyńskie Meister von San Vitale in Ravenna.jpg
Justynian I Wielki
4,5 LocationByzantineEmpire 550.png 550 35 w VI w.
Imperium Pala (Indie) Devapala 4,0 Indian Kanauj triangle map.svg 850 24,0% (60,0 mln na 250 mln w 850)
Państwo Heftalitów Toramana 4,0 Hephthalites500.png 490
Nadir Shah Flag.png Imperium Afszarydów(Iran) Nader Shah Afshar.jpg
Nadir Szah Afszar
4,0 Afsharid (1736-1802).svg 1747
Imperium Seleucydów Seleuco I Nicatore.JPG
Seleukos I
3,9 Seleucid-empire-323BCE.png 301 p.n.e.[6][19]
Imperium Seldżuków Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah.jpg
Malikszah I
3,9 Seljuk Empire locator map.svg 1080
Flag of Italy (1861-1946).svg Włoskie Imperium kolonialne Victor Emmanuel III of Italy.jpg
Wiktor Emanuel III
3,8 Italian empire 1940.PNG 1939-1940 51,9 w 1938 2,3% (51,9 mln na 2295 mln w 1938)
Królestwo Kuszanów Vasudeva I 3,8 Kushan Kingdom ua.PNG 200 19,0% (42,37 mln na 223 mln w 140)
Il-Khanate Flag.svg Państwo Hulagidów Oldżajtu 3,75 Ilkhanate in 1256–1353.PNG 1310[6]
HolandiaHolenderskie imperium kolonialne Wilhelmina of the Netherlands, 1909.jpg
Wilhelmina
3,7 Dutch Empire35.PNG 1920-1940 60,0 w 1940
Imperium Ćola Rajadhiraja Chola 3,6 LocationChola empire sm.png 1050[22]
Imperium Chorezmijskie 'Ala ad-Din Muhammad II 3,6 Khwarezmian Empire 1190 - 1220 (AD).PNG 1218
Imperium Sasanidów (Iran) Gold coin with the image of Khosrau II.jpg
Chosrow II
3.5 Sassanid empire map.png 620[6] 78,0 (w VII w.) 37,1% (78,0 mln na 210 mln[9] w VII w.)
Imperium Guptów (Indie) ChandraguptaIIOnHorse.jpg
Ćandragupta II
3,5 Gupta.png 400[6] 26,36% (58,0 mln na 220 mln w 400)[23]
Chanat Czagatajski Czagataj 3,5 ChagataiKhanate1300.png 1310 - 1350[6]
Imperium Safawidów (Persja) Selim I.jpg
Selim
3,5 Safavid Empire 1501 1722 AD.png 1512
Flag of the German Empire.svg Niemieckie Imperium Kolonialne Wilhelm II of Germany.jpg
Wilhelm II
3,5 Deutsche Kolonien.PNG 1914 64,9 w 1914 3,7% 64,9 mln na 1753 mln w 1910)
Flag of the Peru-Bolivian Confederation.svg Peru-Boliwia Andréssantacruz2.jpg
Andrés de Santa Cruz
3,5 Peru–Bolivia Confederation (orthographic projection).svg 1835-1839
 Indie
Fakhruddin Ali Ahmed
3,3 India (orthographic projection).svg od 1975[o] 1166 16,7% (1166 mln na 7000 mln w 2011)
Sułtanat Delhijski Kutb ud-din Mubarak Szach 3,2 Sultanat von Delhi Tughluq-Dynastie.png 1320 18,91% (70,0 mln na 370 mln w 1330)
Kaganat Chazarski Zachariasz 3,0 Khazaria750.png 850[6]
Flag of the Kalmar Union.svg Unia kalmarska[p] Margrete 1.jpg
Małgorzata I
3,0 Kalmar Union ca. 1500.svg 1397
Alex K Kievan Rus..svg Ruś Kijowska Jarosław Mądry.jpg
Jarosław I Mądry
3,0 KievanRus1000.png 1050[6]
Kaganat Karachanidów Muhammad Toghan Khan 3,0 Kingdom of Kara-Khanids- 999-1212.png 1025
Dania Duńskie imperium kolonialne[q] Christianviidenmark.jpg Chrystian VII 3,0 Denmark-Norway and possessions.png 1800
Imperium Medów Kyaksares 2,8 Median Empire.svg 585 p.n.e.[6][19]
Królestwo Partów Coin of Vonones I of Parthia.jpgWonones I 2,8 Imperio Parto.png 1[6][19]
 Argentyna Julio A Roca.jpg
Julio Argentino Roca
2,8 Argentina CIA map PL.png od 1881[r] 40 0,6 (na 7000 mln w 2011)
Flag of Ayyubid Dynasty.svg Ajjubidzi Saladin2.jpg
Saladyn
2,7 AyyubidGreatest.png 1190[6]
 Kazachstan Nursultan Nazarbayev 27092007.jpg
Nursułtan Nazarbajew
2,7 Kazakhstan CIA map PL.png od 1991[s]
Surya Majapahit.jpg Madżapahit Hayam Wuruk 2,7 Majapahit Empire.svg 1389
Królestwo Indo-Greckie Demetriosii.jpg Demetriusz II 2,5 Indo-GreekMapColor.jpg 150 p.n.e.
Królestwo Greko-Baktryjskie AntimachusMedaille.jpg Antymachos I Theos 2,5 Greco-BactrianKingdomMap.jpg 184
Flag of the Maratha Empire.svg Konfederacja Marathów Ramaraja 2,5 Marathas.GIF 1760[6]
Belgia Belgijskie imperium kolonialne Albert I Koning der Belgen.jpg
Albert I
2,5 Belgian colonial empire.png 1922-1960[t]
Chanat Kara Kitajów Yelü Zhilugu 2,5 KaraKhitaiAD1200.png 1210[6]
Flag of the Gran Colombia.svgWielka Kolumbia Simon Bolivar.jpg
Simón Bolívar
2,5 Location GranColombia.png 1825-1831
 Sudan Abdel Fattah Muhammad al-Maghrabi 2,5 Anglo-Egyptian Sudan.png 1956-2011[u]
 Algieria Benbella.jpg
Ahmed Ben Bella
2,3 LocationAlgeria.png od 1962
Państwo Dżurdżenów Taizong 2,3 JinmapAD1200.png 1126[6]
 Demokratyczna Republika Konga Joseph Kasavubu 2,3 Congo CIA map PL.png od 1963[v]-
Imperial Standard of Napoléon I.svg Francuskie Imperium Napoleońskie Napoleon Groot.jpg
Napoleon I
2,1[w] First French Empire (1804-1815).png 1811
Mameluke Flag.svg Sułtanat Mameluków An-Nasir Muhammad 2,1 Mamluks1279.png 1300
 Arabia Saudyjska Abd Al-Aziz ibn Saud1927.jpg
Abd al-Aziz ibn Saud
2,0 Sa-map.png od 1932[x]
Cesarstwo zachodniorzymskie Honorius coin1.jpg
Flawiusz Honoriusz
2,0 Extent of Western Roman Empire 395.png 395[y]
Saffarydzi Amr Ibn Lajs 2.0 Saffarid dynasty 861-1003.png 900
Flag of Almohad Dynasty.svg Państwo Almohadów (Maroko) Muhammad an-Nasir 2,0 Almohads1200.png 1200[6]
Banner of the Inca Empire.svg Państwo Inków Inca huayna capac.jpg
Huayna Capac
2,0 Location Tawantin Suyu.png 1527[6]
Confederate National Flag since Mar 4 1865.svg
Skonfederowane Stany Ameryki
President-Jefferson-Davis.jpg
Jefferson Davis
2,0 Confederate States of America.svg 1861-1865
Flag of South Africa 1928-1994.svg Związek Południowej Afryki/RPA King George VI of England, formal photo portrait, circa 1940-1946.jpg
Jerzy VI
2 LocationUnionofSouthAfrica.svg 1949-1990 (aneksja Namibii)
 Indonezja Soekarno 1959.jpg
Sukarno
1,9 Indonesia map.png od 1945[s][z]
Chanat Syberyjski Ibak-Irahim 1,8 Siberian Khanate map English.svg 1520
 Libia IdrisI3.jpg
Idris I
1,78 Libya CIA map PL.png od 1951[s]
Królestwo Indo-Partów Gondofares 1.5 IndoParthianMap.jpg 50
Państwo Indo-Scytów Maues 1,5 Indo-ScythiansMap.jpg 90
 Mongolia Sharav bogd khan.jpg
Bogda Chan
1,5 Mg-map.png od 1911[aa]
Imperium Nowoasyryjskie Kinadshburn.JPG
Aszurbanipal
1,4 Map of Assyria.png 697 p.n.e.[6][19]
Songhaj Askia Muhammad 1,4 Mapa shonghai.svg 1500[24]
Flag of Mali 1959-1961.svg Federacja Mali Modibo Keita (cropped).jpg
Modibo Keita
1,4 LocationMaliFederation1959.png od 1959
Imperium Harsza Harsza 1,35 Harshabysumchung.jpg 625 - 648[6]
Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg Etiopia Selassie-2.jpg
Haile Selassie I
1,3 Ethiopia shaded relief map 1999, CIA.jpg 1952-1993[ab]
Imperium Mali Ko Mamadi 1,29 Mapa mali.svg 1312[25] 10,0% (45,0 mln na 450 mln[26] w poł w. XV)
 Czad François Tombalbaye.jpg
François Tombalbaye
1,28 Chad CIA map PL.png od 1960[s]
 Niger Hamani diori 1000ff.jpg
Hamani Diori
1,26 Niger sm03.png od 1960[s]
Aksum Ezana.jpg
Ezana
1,25 LocationAksumiteEmpire.png 350[6]
 Angola Agostinho Neto.jpg
Agostinho Neto
1,25 Angola map.png od 1975[s] 17 0,2% (na 7000 w 2011)
Imperium Karolińskie Charlemagne-by-Durer.jpg
Karol Wielki
1,2 Frankish Empire 481 to 814-pl.svg 814[6]
Flag of United Arab Republic.svg Zjednoczona Republika Arabska Nasser.jpg
Gamal Abdel Naser
1,18 LocationUnitedArabRepublic.png 1959-1961[ac] 32 1,07% (32 mln na 2982 mln w 1961)
Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Polska (Rzeczpospolita Obojga Narodów) Zygmunt III Waza.jpg
Zygmunt III
0,95[27] Rzeczpospolita Obojga Narodów 1635.svg 1618[ad] 10

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. osoba sprawująca urząd głowy państwa w momencie osiągnięcia przez dane imperium największego terytorium, lub powstania danego państwa w takich rozmiarach
  2. W 1922 Imperium Brytyjskie – metropolia (Wielka Brytania), kolonie, dominia, terytoria mandatowe. Dominia w tym czasie były de facto samorządnymi państwami powiązanymi z Wielką Brytanią unią personalną (wspólny król), po tym jak w 1919 zostały dopuszczone na równi z suwerennymi państwami do grona sygnatariuszy traktatu wersalskiego i członków-założycieli Ligi Narodów. W 1922 Imperium Brytyjskie bez dominiów obejmowało 13,7 mln km kw. (co dawałoby mu 7. miejsce w rankingu)
  3. Michaił Kalinin był symboliczną głową państwa ZSRR jako Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej. Faktycznie przywódcą państwa był Józef Stalin jako sekretarz generalny KC KPR(b), WKP(b) i KPZR, oraz przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych a potem Rady Ministrów ZSRR; oraz jako Marszałek (generalissimus) Związku Radzieckiego. w l. 1945-1991 powierzchnia ZSRR nie uległa zmianie
  4. Rosja-jako Federacja Rosyjska powstała w 1991 po rozpadzie ZSRR
  5. powierzchnia de facto wliczając w to powierzchnię Krymu – jednostronnie anektowanej w marcu 2014 części terytorium Ukrainy. Aneksja ta nie ma większościowego uznania międzynarodowego (uznało ją tylko kilka-kilkanście państw), a w opinii Ukrainy i innych państw negujących ten akt stanowi okupację (bezprawną administrację) jej terytorium. W tabeli przyjęto jednak założenie że terytorium danego państwa obejmuje także tereny przezeń okupowane (np. III Rzesza, Imperium Japońskie, Francja Napoleońska). To samo dotyczy liczby ludności.
  6. Liczba osób spisanych w 1851 wyniosła 432.164.047 zgodnie z Draft History of Qing.
  7. aneksja Nowej Fundlandii
  8. ChRL-Chińska Republika Ludowa, proklamowana w 1949
  9. od przyłączenia Makau do ChRL
  10. Amerykańskie Imperium kolonialne od zdobycia Filipin i Portoryko w wojnie z Hiszpanią do uzyskania niepodległości przez Filipiny
  11. wystąpienie Urugwaju
  12. 1939-(retroakcja) wejście w życie Statutu Westminsterskiego stwierdzającego niepodległość Australii
  13. 1942: apogeum podbojów Cesarstwa Japonii w czasie II wojny światowej – Japonia + terytoria mandatowe + obszary okupowane (Indochiny, Malaje, część Chin, Holenderskie Indie Wsch., niektore wyspy Pacyfiku
  14. "Rzesza Wielkoniemiecka" łącznie z obszarami okupowanymi nie wcielonymi do III Rzeszy, np. komisariaty na zajętych obszarach ZSRR
  15. aneksja Sikkimu
  16. Dania, Szwecja, Norwegia
  17. Dania, Norwegia, Islandia, Grenlandia
  18. przyłączenie Patagonii
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 uzyskanie niepodległości
  20. objęcie mandatu nad Ruanda-Urundi do uzyskania niepodległości przez Kongo Belgijskie
  21. od uzyskania niepodległości do powstania Sudanu Południowego
  22. ostateczne przyłączenie (pokonanie secesji) Katangi
  23. I Cesarstwo Francuskie pod panowaniem Napoleona I łącznie z państwami zależnymi (Księstwo Warszawskie, Związek Reński, Hiszpania, Włochy)
  24. Powstanie Królestwa Arabi Saudyjskiej
  25. podział Cesarstwa Rzymskiego
  26. W latach 1976 - 2002 częścią Indonezji był de facto Timor Wschodni.
  27. niepodległość od Chin jako Mongolia Zewnętrzna
  28. łącznie z Erytreą
  29. ZRA powstała 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. 29 września 1961 w Syria w wyniku zamachu stanu , wycofała się z unii. Egipt zachował nazwę Zjednoczonej Republiki Arabskiej aż do 1971
  30. po rozejmie z Rosją w Dywilinie 1618

Przypisy

  1. Ferguson, Niall (2004). Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power. Basic Books. ISBN 0-465-02328-2.
  2. Harrison Moore: The Dominions of the British Commonwealth in the League of Nations, International Affairs, s. 373, rok 1931
  3. F. R. Scott (January 1944). "The End of Dominion Status". The American Journal of International Law (American Society of International Law) 38 (1): 34–49.
  4. Mark Harrison: The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison, 1998
  5. http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf s.222 Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research (University of Connecticut) 12 (no. 2): 219-229.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 6,16 6,17 6,18 6,19 6,20 6,21 6,22 6,23 6,24 6,25 6,26 6,27 6,28 6,29 Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, "East-West Orientation of Historical Empires", Journal of World-Systems Research Vol. 12 (no. 2), pp. 219-229 (2006).
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Gordon (2005)
  8. Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971. Hasło: Omajjadzi w Damaszku, s. 415
  9. 9,0 9,1 McEvedy and Jones (1978).
  10. 2011 Census Profile (ang.). Statistics Canada., dostępna kopia z dnia 2012-02-25
  11. Vasseghi, Sheda
  12. The other Iran story: Re-engineering the nation's cultural DNA", Breaking... WorldTribune.com World Tribune News, (12 October 2009).
  13. Alfred Cook, Psychology, an Account of the Principal Mental Phenomena 27.
  14. International Programs – People and Households – U.S. Census Bureau
  15. Steele, Christy, "Rome", p. 36 (2001).
  16. Mclynn Frank "Marcus Aurelius" p. 4. wyd. The Bodley Head 2009
  17. Roman Empire Population s. 65.
  18. Mclynn Frank "Marcus Aurelius" p. 4. Wyd. The Bodley Head 2009
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 Rein Taagepera "Size and Duration of Empires Growth-Decline Curves, 3000 to 600 B.C.", Social Science Research Vol. 7, 180-196 (1978).
  20. Colin McEvedy y Richard Jones (1978), "Atlas of World Population History", Facts on File (p. 342-351). New York.
  21. Thomlinson (1975, Tabla 1).
  22. History Chola Empire – History Of Ancient, Medieval And Modern India
  23. Harrison (1998, p. 3,7).
  24. John O. Hunwick: Timbuktu and the Songahy Empire: Al-Sa’di’s Ta’rikh Al-sudan Down to 1613 and other Contemporary Documents (Brill, 2003), p. xlix.
  25. Hempstone, s. 312
  26. Walker, Sheila S., African roots/American cultures: Africa in the creation of the Americas, Publicado por Rowman & Littlefield, p. 127. (2001)
  27. Mariusz Trąba, Lech Bielski: Władcy i królowie Polski. Warszawa: Reader's Digest, 2005, s. 444. ISBN 83-60123-13-6.