Lista prywatnych firm przemysłu astronautycznego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Poniższy artykuł zawiera wykaz pozarządowych instytucji i przedsiębiorstw, które obecnie oferują lub zamierzają oferować na rynku sprzęt umożliwiający loty kosmiczne, zarówno załogowe jak i bezzałogowe.

Lista skrótów stosowanych w artykule[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj orbity[edytuj | edytuj kod]

  • LEO (Low Earth orbit): niska orbita okołoziemska (powyżej ok. 200 km).
  • GTO (Geostationary transfer orbit): orbita eliptyczna o osiach odpowiadających: dłuższa GEO, krótsza LEO.
  • GEO (Geostationary Earth orbit): orbita geostacjonarna (kołowa, 35 786 km nad równikiem).
  • BEO (Beyond Earth orbit): orbita odleglejsza niż okołoziemska.

Rodzaj rakiety nośnej ze względu na sposób użytkowania[edytuj | edytuj kod]

  • LV (Launch vehicle): rakieta nośna.
  • ELV (Expendable launch vehicle): rakieta nośna jednokrotnego użytku (tradycyjna wielostopniowa rakieta nośna).
  • RLV (Reusable launch vehicle): statek orbitalny wielokrotnego użytku (najczęściej wahadłowiec, np. STS).

Rodzaj rakiety nośnej ze względu na sposób startu i lądowania[edytuj | edytuj kod]

  • HTHL (Horizontal take-off, horizontal landing, VTOL): statek poziomego startu i poziomego lądowania (tradycyjna rakieta nośna unosząca kapsułę).
  • VTHL (Vertical take-off, horizontal landing, VTOL): statek pionowego startu i poziomego lądowania (tradycyjna rakieta nośna unosząca samolot rakietowy, np. STS).
  • VTVL (Vertical take-off, vertical landing, VTOL): statek pionowego startu i pionowego lądowania (samolot rakietowy stanowiący samodzielny system SSTO lub unoszony samolotem-nosicielem tworząc z nim system TSTO).
  • SSTSO (Single-stage-to-sub-orbit): jednostopniowy statek suborbitalny.
  • SSTO (Single-stage-to-orbit): jednostopniowy statek orbitalny.
  • TSTO (Two-stage-to-orbit): dwustopniowy statek orbitalny.

Producenci[edytuj | edytuj kod]

Statki kosmiczne załogowe i towarowe[edytuj | edytuj kod]

Pomimo stosunkowo dużej liczby przedsiębiorstw, które zapowiadają budowę własnych konstrukcji, wiele z nich traktuje te zapowiedzi jako wyłącznie zabieg marketingowy. W poniższym wykazie uwzględniono tylko te projekty, które znajdują się już na odpowiednim etapie ich realizacji.

Nazwa firmy Nazwa statku Rodzaj statku Rakieta nośna Osiągi Liczba załogi Status Uwagi
Armadillo Aerospace statek SSTSO suborbitalny 1-3 testy [1]
Alliant Techsystems Inc. (ATK) Composite Crew Module (CCM) kapsuła VTVL Liberty orbitalny  ? projekt [2]
Blue Origin New Shepard statek SSTSO suborbitalny 3 testy [3]
Blue Origin Space Vehicle (SV) kapsuła VTVL Atlas V, RBS LEO 7 budowa [4]
Boeing, Bigelow Aerospace CST-100 kapsuła VTVL Atlas V[5] LEO 7 testy Pierwszy lot orbitalny z załogą w 2016[6]
Copenhagen Suborbitals Tycho Brahe kapsuła VTVL suborbitalny 1 testy [7]
Excalibur Almaz Almaz (oparty na TKS) kapsuła VTVL  ? LEO 3 budowa [8]
Orbital Sciences Cygnus kapsuła VTVL Antares LEO operacyjny Pierwszy lot na orbitę odbył się 18 września 2013[9]
Orbital Sciences Prometheus samolot rakietowy VTHL Atlas V LEO 4 prace wstrzymane Prace wstrzymany na skutek nieotrzymania funduszy w ramach programu CCP[10]
Reaction Engines Limited Skylon samolot rakietowy HTHL statek SSTO LEO do 20 projektowany [11]
Rotary Rocket Roton statek VTVL statek SSTO LEO 2 przerwany [12]
Scaled Composites, Virgin Galactic
(The Spaceship Company)
SpaceShipOne samolot rakietowy HTHL samolot WhiteKnightOne suborbitalny 1 zakończony (3 udane starty) [13]
Scaled Composites, Virgin Galactic
(The Spaceship Company)
SpaceShipTwo samolot rakietowy HTHL samolot WhiteKnightTwo suborbitalny 8 testy [14]
Sierra Nevada Corp. Dream Chaser samolot rakietowy VTHL Atlas V LEO 7 testy [15]
SpaceX Dragon kapsuła VTVL Falcon 9 LEO 7 operacyjny (w wersji bezzałogowej) Pierwszy egzemplarz został wysłany na orbitę i sprowadzony na Ziemię. Trwają prace nad wersją załogową DragonRider[16]
XCOR Lynx II samolot rakietowy VTVL statek SSTSO suborbitalny 2 budowa [17]

Stacje kosmiczne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa przedsiębiorstwa Nazwa stacji Rodzaj stacji Objętość użyteczna Liczba załogi Status Uwagi
Bigelow Aerospace Genesis I moduł nadmuchiwany 11,5 m3 bezzałogowy Dwa moduły Genesis I i II znajdują się obecnie na LEO [18][19]
Bigelow Aerospace Sundancer moduł nadmuchiwany 180 m3 3 odwołany [20]
Bigelow Aerospace BA 330 moduł nadmuchiwany 330 m3 6 projektowany [21]
Excalibur Almaz stacja Almaz  ? 3 projektowany [22]

Rakiety nośne[edytuj | edytuj kod]

W poniższym wykazie nie uwzględniono rakiet suborbitalnych.

Nazwa firmy Nazwa rakiety Typ rakiety Liczba stopni osiągi Status Pierwszy start Uwagi
ARCA Haas 2C TSTO, LV wynoszona do stratosfery samolotem IAR-111 1 do wyniesienia sondy księżycowej ELE budowana 2013 (lot z sondą w 2014) [23]
Blue Origin RBS ELV z odzyskiwanymi poszczególnymi stopniami 1 LEO projektowana  ? [24]
Lockheed Martin Venture Star RLV 1 LEO zamknięty [25]
Orbital Sciences Taurus ELV 4 LEO operacyjna(6/9) 1989 [26]
Orbital Sciences Antares ELV 3 LEO operacyjna 2013 [27]
OTRAG (Orbital Transport & Raketen AG) OTRAG ELV konfigurowalna LEO zamknięty 1977 [28]
SpaceX Falcon 1 ELV 2 LEO operacyjna (2/5) 2008 [29]
SpaceX Falcon 1e ELV 2 LEO zawieszony  ? [30]
SpaceX Falcon 9 ELV 2 GTO operacyjna (2/2) 2010 [31]
SpaceX Falcon Heavy ciężka ELV 2,5 orbita księżycowa budowana 2014 (planowany) [32]
Stratolaunch Systems  ? TSTO, LV startująca z samolotu 2 LEO, GTO budowana  ? [33]

Statki badawcze i demonstratory technologiczne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa firmy Nazwa statku przeznaczenie statku Status Uwagi
Armadillo Aerospace  ? testowy VTVL budowa [34]
Blue Origin Goddard testowy VTOL zakończony [35]
Lockheed Martin X-33 testowy SSTO HTHL odwołany [36]
Masten Space Systems Xaero testowy VTVL testy [37]
McDonnell Douglas DC-X testowy VTVL zamknięty (po 11 startach testowych) [38]
Rotary Rocket Roton ATV testowy SSTO VTVL zamknięty (po 3 startach testowych) [39]

Statki wydobywcze[edytuj | edytuj kod]

Nazwa firmy Obiekt Statek wydobywczy Status Uwagi
Planetary Resources Planetoidy Arkyd 100, Arkyd 200, Arkyd 300 projektowany [40]

Napędy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa firmy Nazwa silnika Typ silnika Zastosowanie Status Uwagi
Ad Astra Rocket Co. VASIMR plazmowy przyszłe loty międzyplanetarne testy prototypów [41]
ARCA Executor Ciekły tlen/kerozyna (RP-1) samolot rakietowy IAR 111, rakieta Haas II budowany [42]
Reaction Engines Ltd. SABRE Silnik działającym w atmosferze i w próżni Skylon testy prototypów [43]
Sierra Nevada Corp. RocketMotorTwo Silnik hybrydowy (jednocześnie na paliwo ciekłe i stały materiał pędny) SpaceShipTwo budowany [44]
SpaceX Kestrel Ciekły tlen/kerozyna (RP-1) 2. stopień Falcon 1 stosowany [45]
SpaceX Merlin 1 Ciekły tlen/kerozyna (RP-1) 1. stopień: Falcon 1, Falcon 9, Falcon 9 Heavy stosowany [46]

Przedsiębiorstwa organizujące starty satelitów[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwa organizujące turystykę kosmiczną[edytuj | edytuj kod]

Nazwa firmy Kontrakty dla... Używany statek Status
MirCorp Sojuz TM-30, Mir nie działa na tym polu po deorbitacji stacji Mir[54]
Space Adventures Roskosmos (w przyszłości dla Armadillo Aerospace) statek Sojuz i stacja ISS aktywny (przeprowadzono loty 7 turystów na ISS[55])[56]
RocketShip Tours XCOR Lynx w oczekiwaniu na statek[57]
Virgin Galactic Scaled Composites SpaceShipTwo statek w trakcie testów[58]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Armadillo Aerospace
  2. ATK Announces Complete Liberty System to Provide Commercial Crew Access. ATK, 2012-05-09. [dostęp 2012-05-10].
  3. Blue Origin. Suborbital. Blue Origin, 2011. [dostęp 2012-05-10].
  4. Blue Origin. Orbital. Blue Origin, 2011. [dostęp 2012-05-10].
  5. Boeing to Further Develop Commercial Crew Space Transportation System Under NASA CCiCap Award. Boeing, 2012-08-03. [dostęp 2013-09-25].
  6. Boeing CST-100 Spacecraft Model Passes Water-Recovery Tests. Boeing, 2013-07-19. [dostęp 2013-09-25].
  7. TYCHO BRAHE SPACECRAFT. Copenhagen Suborbitals. [dostęp 2012-05-10].
  8. Strona firmy Excalibur Almaz. Excalibur Almaz. [dostęp 2013-09-25].
  9. William Graham: Orbital’s Antares launches Cygnus on debut mission to ISS (ang.). NASASpaceFlight.com, 2013-09-18. [dostęp 2013-09-25].
  10. Orbital may wind down its commercial crew effort. New Space Journal, 2011-04-22. [dostęp 2012-05-10].
  11. Space Access: SKYLON. Reaction Engines Ltd.. [dostęp 2013-09-25].
  12. Roton. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  13. SpaceShipOne & White Knight. Scaled Composites. [dostęp 2012-05-11].
  14. SpaceShipTwo. Scaled Composites. [dostęp 2012-05-11].
  15. Space Exploration Systems. Sierra Nevada Corp.. [dostęp 2012-05-11].
  16. Dragon Overview. SpaceX. [dostęp 2012-05-11].
  17. About Lynx. XCOR Aerospace. [dostęp 2012-05-11].
  18. Genesis I. Bigelow Aerospace. [dostęp 2012-05-11].
  19. Genesis II. Bigelow Aerospace. [dostęp 2012-05-11].
  20. Sundancer. Bigelow Aerospace. [dostęp 2012-05-11].
  21. BA 330. Bigelow Aerospace. [dostęp 2012-05-11].
  22. Excalibur Almaz Space Stations arrive on Isle of Man. Excalibur Almaz, 2011-01-05. [dostęp 2013-09-25].
  23. Timeline. ARCA. [dostęp 2013-09-25].
  24. About Blue Origin. Orbital. Blue Origin. [dostęp 2012-05-11].
  25. Venturestar. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  26. Taurus. Orbital Sciences. [dostęp 2012-05-11].
  27. Antares. Orbital Sciences. [dostęp 2013-09-25].
  28. Otrag. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  29. FALCON 1 OVERVIEW. SpaceX. [dostęp 2012-05-11].
  30. FALCON 1 OVERVIEW. SpaceX. [dostęp 2012-05-11].
  31. FALCON 9. SpaceX. [dostęp 2013-09-25].
  32. FALCON HEAVY. SpaceX. [dostęp 2013-09-25].
  33. Press Kit. Stratolaunch Systems, 2012. [dostęp 2012-05-11].
  34. SPACE ADVENTURES ANNOUNCES EXCLUSIVE MARKETING AGREEMENT WITH ARMADILLO AEROSPACE. Armadillo Aerospace, 2010-04-29. [dostęp 2012-05-11].
  35. Flight Test – Goddard Low-Altitude Mission. Armadillo Aerospace, 2007-01-02. [dostęp 2012-05-11].
  36. X-33. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  37. Xaero. Flight Opportunities Program. [dostęp 2012-05-11].
  38. DC-X. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  39. Roton. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2012-05-11].
  40. Technology. Planetary Resources. [dostęp 2012-05-11].
  41. VASIMR. Ad Astra Rocket Company. [dostęp 2012-05-12].
  42. Executor Rocket Engine. ARCA. [dostęp 2012-05-12].
  43. The SABRE Engine. Reaction Engines Ltd.. [dostęp 2012-05-12].
  44. Overview. Safety. Virgin Galactic. [dostęp 2012-05-12].
  45. SPACEX KESTREL ENGINE. SpaceX. [dostęp 2012-05-12].
  46. SPACEX MERLIN ENGINE. SpaceX. [dostęp 2012-05-12].
  47. Arianespace. Arianespace. [dostęp 2012-05-12].
  48. Eurockot Launch Services. Eurockot Launch Services. [dostęp 2013-09-25].
  49. International Launch Services. International Launch Services. [dostęp 2012-05-12].
  50. ISC Kosmotras. ISC Kosmotras. [dostęp 2012-05-12].
  51. Sea Launch. Sea Launch. [dostęp 2012-05-12].
  52. Land Launch. Land Launch. [dostęp 2012-05-12].
  53. Starsem. The Soyuz Company. Starsem. [dostęp 2012-05-12].
  54. About MirCorp. MirCorp. [dostęp 2012-05-12].
  55. Clients - Completed Missions. Space Adventures. [dostęp 2012-05-12].
  56. Space Adventures. Space Adventures. [dostęp 2012-05-12].
  57. Space Adventures. RocketShip Tours. [dostęp 2012-05-12].
  58. Virgin Galactic. Space Adventures. [dostęp 2012-05-12].