Lista roślin oczyszczających powietrze w pomieszczeniach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
1. Złotowiec D. lutescens jest najskuteczniejszą rośliną, biorąc pod uwagę szybkość oczyszczania powietrza, szybkość transpiracji, łatwość uprawy, odporność na szkodniki i toksyczność.
2. Rapis R. excelsa
3. Chamedora Ch. seifrizii
4. Daktylowiec niski P. roebelenii
5. Nefrolepis wysoki N. exaltata "Bostoniensis"
6. Figowiec sprężysty F. elastica
7. Dracena "Janet Craig" D. deremensis
8. Bluszcz pospolity H. helix
9. Skrzydłokwiat Spathiphyllum sp.
10. Rafidofora złota E. aureum

M. in. USEPA i CDC uznały zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach zamkniętych za jedno z pięciu najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia człowieka[1][2]. Badania zainicjowane przez NASA w latach 70. XX wieku pokazały, że popularne rośliny doniczkowe posiadają potencjał oczyszczania powietrza w pomieszczeniach zamkniętych[3]. Wykorzystanie doświadczeń NASA oraz późniejszych zespołów badawczych pozwoliło na stworzenie listy roślin oczyszczających powietrze w pomieszczeniach. Jak pokazały doświadczenia, niektóre mechaniczne systemy oczyszczania powietrza mogą zwiększać stężenie szkodliwych związków jak ozon[4], dlatego rośliny stanowią korzystniejsze rozwiązanie.

W rozwiniętych społeczeństwach przeciętny mieszkaniec spędza nawet 90% czasu wewnątrz pomieszczeń[5]. Ponadto zaostrzone przepisy dotyczące szczelności budynków np. w krajach UE i USA związane z oszczędzaniem energii ograniczają możliwość wentylacji i wymiany powietrza z otoczeniem budynku. Jakość powietrza atmosferycznego na wielu obszarach kuli ziemskiej, np. na obszarze Europy, jest bardzo niska i przyczynia się do wzrostu liczby przedwczesnych zgonów u ludzi[6]. Według oszacowań WHO w około 30% budynków powietrze nie spełnia wymaganych norm, w związku z tym wykorzystanie systemów poprawy jakości powietrza wewnątrz budynków ma duże znaczenie z punktu widzenia zdrowia człowieka[7].

Wpływ zanieczyszczonego powietrza na zdrowie ludzi[edytuj | edytuj kod]

Powietrze niskiej jakości powoduje szereg problemów u ludzi, począwszy od pogorszenia samopoczucia przez zespół symptomów składających się na trudny w diagnozowaniu syndrom chorego budynku (np. bóle głowy, alergie, astma, podrażnienie błon śluzowych oczu, nosa i gardła, chroniczne zmęczenie, kłopoty z zatokami, trudności z oddychaniem)[8], poprzez zaburzenia systemu nerwowego i związane z nimi wady rozwojowe u dzieci[9], a skończywszy na nowotworach płuc, gardła i jąder[10]. Przypuszcza się, że zanieczyszczenia powietrza mogą być ważnym czynnikiem odpowiadającym za wzrost liczby zachorowań na astmę, alergie i niektóre typy nowotworów u dzieci, a także ogólne opóźnienie umysłowe[11]. Zanieczyszczenia powietrza wewnątrz budynków prawdopodobnie są też jednym z czynników ryzyka wystąpienia zespołu nagłej śmierci niemowląt. Noworodki są szczególnie narażone, gdyż rodzice często umieszczają je w nowo wyremontowanych pomieszczeniach wśród nowych mebli zrobionych z materiałów emitujących toksyczne substancje lotne przez wiele miesięcy od produkcji, w dodatku z obawy o ich zdrowie często ograniczają wietrzenie tych pomieszczeń[12].

Źródła zanieczyszczeń w pomieszczeniach zamkniętych[edytuj | edytuj kod]

Symulacje pokazują, że 90% zanieczyszczeń w pomieszczeniu pochodzi z wewnętrznych źródeł[13]. Wiele materiałów wykorzystywanych w budownictwie i do wykańczania wnętrz jest źródłem szkodliwych lotnych substancji: farby, kleje, lakiery, panele sufitowe, płyty wiórowe, płytki podłogowe, linoleum, sklejka, tapety, substancje uszczelniające emitują m. in. formaldehyd, ksylen i benzen[14] (formaldehyd uznawany jest za substancję potencjalnie rakotwórczą u ludzi[15][16]). Urządzenia elektroniczne, np. drukarki, fotokopiarki, monitory, odczynniki, wyświetlarki emitują formaldehyd, toluen, benzen, trójchloroetylen, amoniak i inne związki. Dywany i wykładziny, szczególnie wieloletnie, są źródłem formaldehydu i zanieczyszczeń biologicznych, kurzu i drobnoustrojów[17]. Wykorzystywane w biurach i mieszkaniach tkaniny, tapicerka, korektory, ręczniki papierowe, torby plastikowe, zasłony, kosmetyki (np. waciki do demakijażu, zmywacz do paznokci, woda chlorowana), tusz, kuchenki gazowe, formularze i blankiety a nawet detergenty służące do utrzymywania czystości emitują formaldehyd, aceton, alkohole, chloroform itp. Także ludzie i zwierzęta są źródłem wydzielin biologicznych, takich jak ksylen, toluen, amoniak, alkohole czy aceton. Wiele z tych materiałów emituje substancje lotne nawet kilka miesięcy i dłużej.

Pozytywne aspekty wykorzystania roślin w pomieszczeniach[edytuj | edytuj kod]

  • Usuwanie z powietrza szkodliwych lotnych substancji. Udowodniono, że rośliny doniczkowe usuwają z powietrza takie substancje jak formaldehyd, benzen, toluen, aceton, rtęć, trójchloroetylen, alkohole, amoniak i inne[18].
  • Zmniejszenie stężenia niektórych alergenów w powietrzu[19].
  • Zmniejszenie liczby drobnoustrojów w powietrzu[20].
  • Zwiększenie wilgotności względnej powietrza, szczególnie korzystne w okresach zimowych w klimacie umiarkowanym[21].
  • Poprawa samopoczucia i zdrowia np. pacjentów szpitali[22], pracowników biur oraz więźniów[23].
  • Zmniejszenie liczby urlopów chorobowych u pracowników.
  • Poprawa kreatywności u dzieci[24] i pracowników[25].
  • Prawdopodobne zmniejszenie agresywności u ludzi[26].

Lista roślin oczyszczających powietrze[edytuj | edytuj kod]

W obszernych pomieszczeniach dobrze jest dobierać rośliny indywidualnie do budynku, pod kątem potencjalnych źródeł zanieczyszczeń[27]. W budynkach mieszkalnych i małych biurach szacunkowo przyjmuje się, że na 10 m² powierzchni użytkowej przypadać powinna jedna, średniej wielkości roślina (do pasa) lub cztery rośliny na jedną osobę[28]. Wydajność roślin wzrasta przy lepszym oświetleniu oraz w uprawie hydroponicznej, gdyż napowietrzanie korzeni poprawia efektywność bakterii korzeniowych (dyfuzja ogranicza wydajność)[29]. Z drugiej strony wykorzystywanie w uprawie roślin doniczkowych pestycydów może jeszcze pogarszać emisję substancji lotnych, gdyż środki ochrony roślin są ich źródłem[30]. Szczególnie skuteczne rośliny to paprocie i palmy[31].

Rodzaj roślin Badane gatunki Relatywna skuteczność usuwania zanieczyszczeń Trująca
Nefrolepis N. obliterata, N. exaltata Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Długosz O. japonica Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Złocień Ch. morifolium Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Gerbera G. jamesonii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Feniks Ph. roebelenii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Chamedora Ch. seifrizii, Ch. elegans Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Bluszcz H. helix Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Dawalia D. mariesii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Paprotka P. formosanum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Figowiec F. elastica, F. benjamina, F. macleilandii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Dracena D. deremensis, D. fragrans, D. marginata Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Skrzydłokwiat spp. Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Złotowiec Ch. lutescens Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Szeflera S. actinophylla, S. arboricola Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Rapis R. excelsa Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Lawenda spp. Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Orliczka P. dispar, P. multifida Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Pelargonia spp. Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Difenbachia D. exotica, D. camilla Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Homalomena H. wallisii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Lilia L. spicata Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Dendrobium sp. Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Rozmaryn R. officinalis Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Tulipan T. gesneriana Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Filodendron Ph. erubescens, Ph. selloum, Ph. oxycardium, Ph. cordatum, Ph. domesticum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Zielistka Ch. comosum, Ch. bichetii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Różanecznik Rh. simsii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Rafidofora E. aureum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Banan M. cavendishii Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Kalatea C. makoyana Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Zroślicha S. podophyllum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Begonia B. semperfloris Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Cissus C. rhombifolia Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Aglaonema A. crispum, A. modestum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Sansewieria S. trifasciata Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Maranta M. leuconeura Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Kaktus S. bridgesii, S. rhipsalidopsis Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Anturium A. andraeanum Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Kroton C. variegatum var. pictum Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Wilczomlecz E. pulcherrima Green square.svg Green square.svg Green square.svg Skull and crossbones.svg
Cyklamen C. persicum Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Echmea A. fasciata Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Ćmówka sp. Green square.svg Green square.svg Green square.svg
Aloes A. vera Green square.svg Green square.svg
Kalanchoe K. blossfeldiana Green square.svg Green square.svg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. B. C. Wolverton: Rośliny przyjazne dla domu. Warszawa: Elew, 1996, s. 8. ISBN 83-900395-8-3.
  2. John W. Roberts, Philip Dickey. Exposure of Children to Pollutants in House Dust and Indoor Air. „Reviews of Environmental Contamination and Toxicology”. 143, s. 59-78, 1995. 
  3. B. C. Wolverton: Rośliny przyjazne dla domu. Warszawa: Elew, 1996, s. 7. ISBN 83-900395-8-3.
  4. Britigan N., Alshawa A., Nizkorodov S. A.. Quantification of ozone levels in indoor environments generated by ionization and ozonolysis air purifiers. „Journal of the Air and Waste Management Association”. 56 (5), s. 501-510, 2006. 
  5. Peggy L. Jenkins, Thomas J. Phillips, Elliot J. Mulberg, Steve P. Hui. Activity patterns of Californians: Use of and proximity to indoor pollutant sources. „Atmospheric Environment”. 26 (12), s. 2141–2148, sierpień 1992. 
  6. Oczyszczanie powietrza w domach i mieszkaniach (pol.). [dostęp 2013-11-28].
  7. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 4.
  8. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 4-6.
  9. John W. Roberts, Philip Dickey. Exposure of Children to Pollutants in House Dust and Indoor Air. „Reviews of Environmental Contamination and Toxicology”. 143, s. 59-78, 1995. 
  10. Outdoor air pollution a leading environmental cause of cancer deaths (ang.). [dostęp 2013-11-28].
  11. Tracey J. Woodruff, Daniel A. Axelrad, Amy D. Kyle, Onyemaechi Nweke, Gregory G. Miller, Bradford J. Hurley. Trends in Environmentally Related Childhood Illnesses. „Pediatrics”. 113, s. 1133 -1140, kwiecień 2004. 
  12. B. C. Wolverton: Rośliny przyjazne dla domu. Warszawa: Elew, 1996, s. 13. ISBN 83-900395-8-3.
  13. Gary Adamkiewicz, Ami R. Zota, M. Patricia Fabian, Teresa Chahine, Rhona Julien, John D. Spengler, and Jonathan I. Levy. Moving Environmental Justice Indoors: Understanding Structural Influences on Residential Exposure Patterns in Low-Income Communities. „American Journal of Public Health”. 101, s. 238-245, 2011. doi:10.2105/AJPH.2011.300119. 
  14. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 7.
  15. William D. Kerns, Kenneth L. Pavkov, David J. Donofrio, Edward J. Gralla, James A. Swenberg. Carcinogenicity of Formaldehyde in Rats and Mice after Long-Term Inhalation Exposure. „Cancer Research”. 43, s. 4382, 1983. 
  16. National Toxicology Program. Final report on carcinogens background document for formaldehyde]. „Report of Carcinogens Background Document”, 2010. 
  17. B. C. Wolverton: Rośliny przyjazne dla domu. Warszawa: Elew, 1996, s. 10. ISBN 83-900395-8-3.
  18. Luz Claudio. Planting Healthier Indoor Air. „Environ Health Perspect”. 119(10), s. a426–a427, 2011. doi:10.1289/ehp.119-a426. 
  19. Luz Claudio. Planting Healthier Indoor Air. „Environ Health Perspect”. 119(10), s. a426–a427, 2011. doi:10.1289/ehp.119-a426. 
  20. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 4.
  21. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 4.
  22. R. S. Ulrich. View through a window may influence recovery from surgery. „Science”, 1984. 
  23. Moore, E.O.. A Prison Environment's Effect on Health Care Service Demands . „Journal of Environmental Systems”. 11, 1981. 
  24. Andrea Faber Taylor, Angela Wiley, Frances E. Kuo. Growing Up in the Inner City. „Environmental Studies”. 56 (5), 1998. doi:10.1177/0013916598301001. 
  25. Richard Wiseman: 59 seconds. Random House Digital, 2010.
  26. Frances E. Kuo, William C. Sullivan. Environment and Crime in the Inner City Does Vegetation Reduce Crime?. „Environment and Behavior”, 2001. doi:10.1177/0013916501333002. 
  27. Oczyszczanie powietrza w domach i mieszkaniach (pol.). [dostęp 2013-11-28].
  28. Krzysztof Galos: Przyjazne rośliny. 2013, s. 42.
  29. B. C. Wolverton: Rośliny przyjazne dla domu. Warszawa: Elew, 1996. ISBN 83-900395-8-3.
  30. Dong Sik Yang, Ki-Cheol Son, Stanley J. Kays. Volatile Organic Compounds Emanating from Indoor Ornamental Plants. „HortScience”. 44, s. 396-400, 2009. 
  31. Kwang Jin Kim1, Myeong Il Jeong, Dong Woo Lee, Jeong Seob Song, Hyoung Deug Kim, Eun Ha Yoo, Sun Jin Jeong, Seung Won Han. Variation in Formaldehyde Removal Efficiency among Indoor Plant Species. „HortScience”. 40(10), s. 1489-1495, 2010. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]