Literatura wagonowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziewiętnastowieczna literatura wagonowa

Literatura wagonowa – gwarowe określenie na jeden z najsłabszych rodzajów prozy literackiej, który jest jednak uprawiany z myślą o konkretnym, specyficznym, chociaż dość licznym odbiorcy. Jest to rodzaj literatury skierowany do czytelnika o niewygórowanych potrzebach i niewielkich aspiracjach intelektualnych, który czyta książki dla zabicia nudy, lub wypełnienia wolnego czasu.

Literatura ta nie pozostawia po lekturze żadnych pytań ani refleksji (zresztą nie po to jest pisana), jest skrajnie schematyczna i maksymalnie typowa dla reprezentowanego gatunku powieści – najczęściej jest to romans, powieść sensacyjna lub science-fiction. Jest to literatura na wskroś szablonowa.

Nazwa wywodzi się od jednego z praktycznych zastosowań tego typu lektury – czyli od czytania w podróży. Książki zawierające tego typu literaturę są wydawane celowo w miękkich okładkach i w takim formacie, aby dawały się łatwo pomieścić w kieszeni lub podręcznej torbie podróżnej. Są również drukowane na papierze miernej jakości, często przypominającym papier gazetowy. Adekwatna jest również cena. Wszystko po to, aby nie żal było pozostawić książkę po przeczytaniu w przedziale, lub wyrzucić, jako że książki te są często traktowane jako wyrób jednorazowego użytku. Objętościowo tekst jest dostosowany do typowej podróży, np. pociągiem. Również skład książki jest opracowany z myślą o czytaniu w nie zawsze wygodnych warunkach – litery są zwykle w trochę większym stopniu pisma, wiersze tekstu skrócone a interlinia powiększona – wszystko, aby możliwe było czytanie podczas podróży.

W języku angielskim w XIX wieku ten typ literatury niezbyt wysokich lotów określano jako dime novel od książek o niskiej cenie zakupu. W czasach współczesnych powstało analogiczne określenie airport novel (literatura lotniskowa) sugerujące lekturę w poczekalniach lotniskowych.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Skrajna definicja literatury wagonowej mówi, iż książkę tego typu kupujemy na dworcu kolejowym, czytamy siedząc w przedziale i tamże pozostawiamy (lub na peronie wyrzucamy do kosza) – nawet wtedy, gdy nie doczytaliśmy do końca, gdyż lektury tego typu i tak się nie zapamiętuje, a zakończenie jest łatwe do przewidzenia właściwie już od początku czytania.

Krytyczna charakterystyka literatury wagonowej nie zmienia faktu, iż po tego typu lekturę sięgają również osoby o znacznie wyższych aspiracjach, traktując ją jako swojego rodzaju relaks i odpoczynek od spraw ważnych, a nawet jako swoistą terapię.