Litwini w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Litewska mniejszość narodowa liczy w Polsce 7,9 tys. osób według narodowego spisu powszechnego z 2011[1]; ambasada litewska w Polsce podaje liczbę 15 000 osób pochodzenia litewskiego[2]. Zamieszkuje przede wszystkim tereny Suwalszczyzny, gminy: Puńsk, Szypliszki, Krasnopol i Sejny.

W 2002 r. przeprowadzony narodowy spis powszechnego ludności i mieszkań wykazał, że mniejszość litewska liczy 5 639 osób w tym:

W gminie Puńsk Litwini stanowią 74,4% ludności i mają dominujący udział we władzach samorządowych. Język litewski został w tej gminie uznany w 2006 za język pomocniczy. Litwini mają także przedstawicieli we władzach powiatu sejneńskiego.

Większość polskich Litwinów należy do Kościoła rzymskokatolickiego.

Język litewski jest nauczany w 17 placówkach, do których uczęszcza ok. 730 uczniów. Mniejszość litewska jako jedyna w Polsce używa języka ojczystego do nauczania prawie wszystkich przedmiotów w szkole (poza językiem polskim, historią i geografią Polski oraz wiedzą o społeczeństwie).

W okresie władzy komunistycznej mniejszość litewska, jak i inne mniejszości, miała bardzo ograniczoną liczbę przedmiotów wykładanych w języku ojczystym, także w III RP aż do 2005 r. większość przedmiotów musiała być wykładana po polsku ( w przeciwieństwie do mniejszości polskiej na Litwie). Szkoły litewskie w 1956 r. utworzono jedynie w Puńsku i na Sejneńszczyznie, nie pozwalając ich otworzyć w powiecie Wiżajny.

Aż 70 lat mniejszość litewska czekała aż władze polskie pozwolą założyć (niepubliczną) szkołę litewską w Sejnach - otwartą na początku XXI wieku.

Obecnie w Polsce działają 4 litewskie organizacje pozarządowe o charakterze narodowym: Stowarzyszenie Litwinów w Polsce, Wspólnota Litwinów w Polsce, skonfederowana ze Światową Wspólnotą Litwinów, Stowarzyszenie Św. Kazimierza i Stowarzyszenie Młodzieży Litewskiej w Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Język litewski wg powiatów II RP

Narodowość litewską podczas spisu ludności w 1931 roku zadeklarowało 80 tys. obywateli ówczesnego państwa polskiego. Żyli oni głównie w województwach białostockim, nowogródzkim i wileńskim.

Mniejszość litewska w polskich mediach[edytuj | edytuj kod]

TVP Białystok nadaje raz w tygodniu program w języku litewskim z polskimi napisami dialogowymi o tematyce związanej z mniejszością litewską zamieszkującą Suwalszczyznę pt. Panorama litewska (dawniej w programie wszystkich mniejszości narodowych i etnicznych na Podlasiu i Suwalszczyźnie pt. Sami o sobie). Polskie Radio Białystok nadaje trzy razy w tygodniu: w niedzielę wtorek i czwartek audycje w języku litewskim pt. Litewski Magazyn Radiowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Społeczność litewska w Polsce
  • Parafie
  • Bronisław Makowski, "Litwini w Polsce 1920-1939", PWN, Warszawa 1986, ISBN 83-01-06805-1
  • Mirosław Ikonowicz, A w środku jest strażnica, „Przegląd Tygodniowy” 1999 nr 4, s. 13-14
  • Sobecki Mirosław, Poczucie tożsamości narodowej uczniów liceów ogólnokształcących z białoruskim i litewskim językiem nauczania, Edukacja a Tożsamość etniczna, pod red. Marii Marty Urlińskiej, Wydaw. UMK, Toruń 1995, s. 129-136
  • Krzysztof Tarka, Mniejszość litewska w Polsce (1989-1997), „Społeczeńtwo otwarte” 1997, nr 10, s. 3-9
  • Krzysztof Tarka, Litwini w Polsce, „Lithuania” 1995, nr 2, s. 67-78
  • Krzysztof Tarka, Litwini w Polsce 1944 - 1997, wydaw. Uniwersytet Opolski, Opole 1998, ISBN 978-83-87635-21-3
  • Swietłana M. Czerwonnaja, Litwini w Polsce, Wydaw. MADO, 2009 ISBN: 978-83-61186-20-5
  • Grzegorz J. Rybak, Tożsamość narodowa młodzieży litewskiej w Polsce. Na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów Zespołu Szkół Ogólnokształcących z litewskim językiem nauczania im. 11 Marca w Puńsku, maszynopis, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn 2002