Lubla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lubla
Kościół w Lubli
Kościół w Lubli
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat strzyżowski
Gmina Frysztak
Strefa numeracyjna (+48) 17
Kod pocztowy 38-130
(poczta: Frysztak)
Tablice rejestracyjne RSR
SIMC 0649597
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Lubla
Lubla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubla
Lubla
Ziemia 49°48′23″N 21°35′32″E/49,806389 21,592222Na mapach: 49°48′23″N 21°35′32″E/49,806389 21,592222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Lublawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Frysztak.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia Lubli[edytuj | edytuj kod]

Lubla należała do wczesnych osad na Podkarpaciu. „Dwór w Lubli wraz ze wsią był od 1185 roku własnością zakonu cystersów. Pierwotnie administrowany był przez brata zakonnego (laika), później przez zarządców świeckich i dzierżawców, o czym wspominają protokoły wizytacyjne biskupów krakowskich. Po pierwszym rozbiorze rząd austriacki skonfiskował dwór i wieś na rzecz skarbu państwa”[1].

Istnieje zapis w przywileju fundacyjnym księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego, w którym figuruje Lubla jako darowizna przekazana przez hrabię Mikołaja z Bogorii zakonowi cystersów w Koprzywnicy.W 1185 roku komes Mikołaj z Bogorii koło Sandomierza przekazał kilka wsi ze swych dóbr (w tym Lublę i Dobrzechów) na uposażenie klasztoru Cystersów w Koprzywnicy. Legat papieski, biskup firmański Filip w 1279 r. w Budzie na Węgrzech potwierdził opatowi klasztoru Cystersów w Koprzywnicy prawo do pobierania dziesięciny między innymi z Dobrzechowa, Lubli, Zaborowa, Czudca i Strzyżowa. W ciągu dziejów zatwierdzona była przez książąt i królów polskich jako własność cystersów.

W 1780 r. cesarz austriacki Józef II po konfiskacie zakonu cystersów włączył wieś i dwór do dóbr kameralnych cesarskich.

W 1808 r. rząd austriacki sprzedał wieś i folwark na licytacji w prywatne ręce. Janowi Chrzcicielowi Rogoyskiemu h. Brochwicz, a w 1862 roku kupił ją Ludwik Dzianott.

W czasie I wojny światowej w 1914 roku, część Lubli na granicy z Sieklówką została spalona przez wycofujące się wojska austriackie.

W czasie II wojny światowej i niemieckiej okupacji majątek Dziannottów stanowił ważny punkt konspiracyjny Placówki AK z Frysztaka. Częstym gościem w nim był Ks. Walenty Jasionowski (tutejszy proboszcz od 8 IV 1942 r. 10 VII 1971 r.) Kapelan Inspektoratu AK OP-15. 1 lipca 1944AK m.in. z OP-15 zorganizowała odbiór zrzutu 6 tonowej broni z trzech samolotów koło Lubli. Por. Jan Koś (ur. w Lubli w 1916 r.) dow. oddz. dywersji AK, ps. „Luby” utrudniał ruch kolejowy na trasie Rzeszów – Jasło.

Dwór w Lubli był w posiadaniu rodziny Dzianottów aż do 1946 roku (do parcelacji majątku przez ówczesne władze).

We wsi znajduje się zabytkowy[2] kościół parafialny pw. św. Mikołaja, wzniesiony prawdopodobnie pod koniec XV w. Prawdopodobnie przebudowany ok. 1611 r. W końcu XVIII w. świątynię poddano remontowi i rozbudowano (dostawienie wieży). Uszkodzony w trakcie działań wojennych, wielokrotnie remontowany. Zastosowany w budowli system konstrukcyjny więźbowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy jest charakterystyczny dla najstarszych kościołów drewnianych Małopolski pd.-wsch.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Zabytek grupy I zbudowany z racji założenia parafii przez opata cystersów Mikołaja Grota (?) około połowy XV wieku. Poprzednio istniała prawdopodobnie kaplica dojazdowa na pagórku zwanym Świętej Trójcy (od strony wschodniej obecnego kościoła). Kaplica obsługiwana była przez kapłanów sąsiedniej parafii Frysztak lub Dobrzechów. Kościół był wiele razy remontowany szczególnie w latach: 1838, 1862, 1928, 1945-46. Wieżę zbudowano w 1793 r. jednak w sierpniu 1944 r. została zniszczona. Zrekonstruowano ją w 1995 r. Ołtarze w stylu barokowym pochodzą z lat 1709, 1769. Polichromię odnawiano w 1880, 1929, 1968 i złocenie w 1970 r. Stare organy pochodziły z XVII wieku, obecne 11-głosowe z 1962 r. Plebania z dawien dawna stała na wzgórzu naprzeciw i poniżej obecnej dzwonnicy. Według starej kroniki w 1760 r. zbudowano następną plebanię z drewna krytą słomą. Z końcem XVIII w. wybudowano plebanię murowaną krytą gontem. W 1841 r. dziedzic wybudował plebanię z dworskiej cegły w miejscu dzisiejszej studni. Plebanię istniejącą do dziś zbudowano w 1911 r. Szkoła parafialna istniała w Lubli, jak podają protokoły wizytacyjne biskupów krakowskich, od 1595 r. Protokoły z 1602 i 1608 r. podają, że stała w miejscu starej organistówki. W 1880 r. zbudowano nową szkołę na placu pocmentarnym i przemieniono ją na gminną, a później państwową. Obecna nowa szkoła zbudowana jest na miejscu dawnego dworu.

Przypisy

  1. Marcin Nabożny, Historia z tragicznym finałem, w: „Skarby podkarpackie”, Nr 5(12)2008, s. 12-13, ISSN 1898-6579.
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo podkarpackie (pol.). 31 marca 2014. [dostęp 02.05.2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]