Lucio Dalla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lucio Dalla
Lucio Dalla 3.JPG
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1943
Bolonia, Włochy
Data i miejsce śmierci 1 marca 2012
Montreux, Szwajcaria
Gatunek pop, rock
Zawód piosenkarz, kompozytor
Aktywność 1964–2012
Wytwórnia płytowa RCA Italiana, Sony, BMG
Liczba albumów 32
Odznaczenia
Order Zasługi Republiki Włoskiej II Klasy Order Zasługi Republiki Włoskiej III Klasy (1951-2001)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Lucio Dalla (ur. 4 marca 1943 w Bolonii, zm. 1 marca 2012 w Montreux w Szwajcarii) – włoski piosenkarz i kompozytor, mający za sobą długą i znaczącą karierę muzyczną, w ciągu której nagrał wiele albumów, sprzedanych w milionach egzemplarzy pod szyldem wytwórni RCA, Sony i BMG. Skomponował również ścieżki dźwiękowe do filmów i programów telewizyjnych[1]. Otrzymał doktorat honoris causa przyznany mu przez Uniwersytet Boloński[2]. Najbardziej znaną kompozycją artysty jest piosenka "Caruso", która rozeszła się w wielomilionowym nakładzie[3][4]

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Lata 50. i 60.=[edytuj | edytuj kod]

Już jako młody człowiek Lucio Dalla zaczął grać na akordeonie i klarnecie. Po przeprowadzce do Rzymu wstąpił do zespołu Second Roman New Orleans Jazz Band, a w 1960 roku – do zespołu Flipper. Przełom nastąpił w 1963 roku, kiedy – w trakcie konkursu wokalnego CantagiroGino Paoli zaoferował mu swoje usługi jako producent. Rok później Dalla nagrał swoje pierwsze piosenki dla wytwórni RCA: „Lei” i „Ma questa sera”, które jednak nie zdobyły powodzenia. W 1966 roku zadebiutował na Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo, podczas którego wykonał piosenkę „Paff ... bum”, wspólnie z zespołem The Yardbirds. W tym samym roku ukazał się debiutancki album artysty, zatytułowany 1999. W 1967 roku Dalla wystąpił jako support Jimiego Hendrixa na koncercie w klubie Piper w Mediolanie[5].

Lata 70.[edytuj | edytuj kod]

W 1970 roku Lucio Dalla wydał album Terra di Gaibola, zawierający piosenkę „Occhi di ragazza”, z którą Gianni Morandi reprezentował Włochy podczas 15. Konkursu Piosenki Eurowizji. Rok później ukazała się płyta pt. Storie di casa mia, którą promowały utwory „Il gigante e la bambina”, „Itaca”, „La casa in riva al mare”. W latach 1974–1977 współpracował z bolońskim poetą Roberto Roversim, efektem tej współpracy były trzy znaczące albumy: Il giorno aveva cinque teste, Anidride solforosa i Automobili. W 1977 roku Dalla zdecydował się sam pisać teksty do swoich piosenek, które ukazały się na albumach Com'è profondo il mare (1977) i Lucio Dalla (1978; hity „Anna e Marco” i „L'anno che verrà”)[5].

Lata 80.[edytuj | edytuj kod]

Lata 80. stały się dla artysty dekadą popularności i rekordowych sprzedaży jego płyt. Przełomowe okazały się tu lata 1979 i 1981. W 1979 wspólnie z kolegą Francesco De Gregorim Dalla odbył trasę koncertową Banana Republic udokumentowaną albumem live pod tym samym tytułem. W roku następnym wydał album Dalla, po którym przyszły następne: Lucio Dalla (1981) Dalla (1983), Viaggi organizzati (1984), Bugie (1985) i Dallamericaruso (1986). Na tym ostatnim znalazła się piosenka „Caruso”, uznana przez krytyków za arcydzieło. Sprzedana została w wielomilionowym nakładzie, w trzydziestu wersjach, w tym w wykonaniu Luciano Pavarottiego. Ocenia się, że tylko ta wersja utworu znalazła około 9 mln nabywców[3][4]. W 1988 roku Dalla nagrał z Giannim Morandim wspólny album Dalla /Morandi, po wydaniu którego odbył udane tournee po Włoszech[5].

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

W 1990 roku w telewizji Dalla zaprezentował swoją nową piosenkę „Attenti al lupo” i kolejny album Cambio, sprzedany w ok. 1 400 000 egzemplarzy. W 1994 roku artysta wydal album Henna a 1996 Canzoni, sprzedany w ilości ponad 1 300 000 egzemplarzy. W sezonach letnich 1998 i 1999 wystąpił z towarzyszeniem Orkiestry Symfonicznej Musica Sinfonica di 76 śpiewając swoje najbardziej znane utwory w aranżacjach orkiestrowych. Dekadę lat 90. zamknął albumem Ciao, wydanym 9 września 1999 roku, dokładnie 33 lata po wydaniu swego debiutanckiego albumu. Album Ciao zdobył status podwójnej platyny[5].

Lata 2000.[edytuj | edytuj kod]

Lucio Dalla (u dołu po prawej) i Francesco De Gregori (u góry po lewej) podczas wspólnego koncertu w PalaFabris w Padwie

W wiek XXI artysta wkroczył albumem Luna Matana, wydanym 12 października 2001. Oprócz działalności autorskiej i piosenkarskiej Lucio Dalla był także łowcą talentów. W rodzinnej Bolonii założył wytwórnię Pressing S.r.l., która wylansowała takich wykonawców jak: Stadio, Ron, Luca Carboni, Samuele Bersani a także przyczyniła się do artystycznego odrodzenia Gianniego Morandiego. Dalla dał się również poznać jako kompozytor muzyki filmowej pisząc ścieżki dźwiękowe do filmów m.in. Mario Monicellego, Michelangelo Antonioniego i Michele Placido. Otworzył własną galerię sztuki No Code w Bolonii. Lucio Dalla był autorem udanych programów telewizyjnych: Te vojo bene assaie, Capodanno, RaiUno – Taxi, Rai Tre – S.Patrignano. W 2008 roku wystawił na scenie Operę Żebraczą (z librettem Johna Gaya), w której wystąpili piosenkarka i aktorka Angela Baraldi oraz Peppe Servillo z Avion Travel[5]. W lipcu tego samego roku artysta zaprezentował oficjalny hymn włoskiej reprezentacji olimpijskiej, zatytułowany „Un uomo solo può vincere il mondo” (pol. „Człowiek może zwyciężyć świat”), skomponowany z okazji Igrzysk Olimpijskich w Pekinie[6]. 10 października 2009 roku w radio został wyemitowany singel artysty „Puoi sentirmi?”, promujący album Angoli nel cielo. W roku 2010, w trzydzieści lat po „Banana Republic”, artysta dał wspólny koncert z Francesco De Gregorim. W lutym 2012 ponownie wystąpił na festiwalu Piosenki Włoskiej w Sanremo, akompaniując młodemu wykonawcy Carone Pierdavide wykonującemu piosenkę „Nanì”, której Dalla był współautorem. Kilka dni później, 1 marca 2012, podczas trasy koncertowej w szwajcarskim Montreux (Szwajcaria) Lucio Dalla zmarł nagle na atak serca[5].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1966 – 1999[a]
  • 1969 – Geniale
  • 1970 – Terra di gaibola
  • 1971 – Storie di casa mia
  • 1973 – Il giorno aveva cinque teste
  • 1975 – Anidride solforosa
  • 1976 – Automobili
  • 1977 – Com'è profondo il mare
  • 1978 – Live @ RTSI (live)
  • 1979 – Lucio Dalla
  • 1979 – Banana Republic (live, z Francesco De Gregorim)
  • 1980 – Dalla
  • 1981 – Lucio Dalla
  • 1983 – Dalla
  • 1984 – Viaggi organizzati
  • 1985 – Bugie
  • 1986 – Dallamericaruso (live)
  • 1988 – Dalla/Morandi
  • 1988 – Dalla/Morandi In Europa
  • 1990 – Cambio
  • 1992 – Amen
  • 1994 – Henna
  • 1996 – Canzoni
  • 1999 – Ciao
  • 2001 – Luna matana
  • 2002 – Caro amico ti scrivo
  • 2003 – Lucio
  • 2006 – 12000 Lune
  • 2007 – Il contrario di me
  • 2008 – La neve con la Luna
  • 2009 – Angoli nel cielo
  • 2010 – Work in Progress

Uwagi

  1. Dyskografia według strony artysty: www.luciodalla.it: Lucio Dalla. Discografia (wł.). [dostęp 2012-11-27]..

Przypisy

  1. Charlotte Dillon w: Allmusic: Lucio Dalla: biography (ang.). [dostęp 2012-11-27].
  2. Marek Lehnert w: Polskie Radio: Włochy w żałobie. Zmarł piosenkarz Lucio Dalla. [dostęp 2012-11-27].
  3. 3,0 3,1 Julia Greenberg: Lucio Dalla: Prolific Italian Singer-Songwriter of 'Caruso' Dies at 68 (ang.). ibtimes.com, 2 marca 2012. [dostęp 2013-11-29].
  4. 4,0 4,1 Frank Jordans: Lucio Dalla Dead: Italian Singer-Songwriter Dies At 68 (ang.). huffingtonpost.com, 1 marca 2012. [dostęp 2013-11-29].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 biografieonline.it: Lucio Dalla (wł.). [dostęp 2012-11-27].
  6. Paulo Giordani w: il Giornale.it: Oggi Lucio Dalla presenta linno delle Olimpiadi (wł.). [dostęp 2012-12-04].
  7. Presidenza della Repubblica www.quirinale.it: Dalla Sig. Lucio Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). [dostęp 2012-11-27].
  8. Presidenza della Repubblica www.quirinale.it: Dalla Sig. Lucio Commendatore Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). [dostęp 2012-11-27].